Σε έξαρση είναι ο κοκκύτης στη χώρα μας, όπως δείχνουν τα επίσημα στοιχεία καθώς εντός του 2024 έχουν καταγραφεί έως 30 Μαΐου 230 κρούσματα, ενώ δύο νεογέννητα βρέφη κατέληξαν από τη συγκεκριμένη νόσο και ένας σε ενήλικα με υποκείμενα νοσήματα. Τα περισσότερα περιστατικά αφορούν σε παιδιά και εφήβους, ομάδες ευάλωτες απέναντι στη λοίμωξη, μας λέει η αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελεύθερων Επαγγελματιών Παιδιάτριων Αττικής, Άννα Παρδάλη.
Την περίοδο 2004-2023 δηλώθηκαν μέσω του συστήματος υποχρεωτικής δήλωσης στο Τμήμα Επιδημιολογικής Επιτήρησης του ΕΟΔΥ συνολικά 519 κρούσματα κοκκύτη. Τα 3 από αυτά τα κρούσματα είχαν κατάληξη τον θάνατο. Δηλαδή σε ένα μόνο εξάμηνο το 2024 καταγράφηκαν τα μισά σχεδόν περιστατικά απ ότι καταγράφηκαν τα τελευταία 20 χρόνια μαζί.
Είναι χαρακτηριστικό ότι σχεδόν όλοι οι θάνατοι στις χώρες της Ευρώπης έχουν καταγραφεί σε βρέφη κάτω των τριών μηνών. Με αυτά τα δεδομένα, η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, εξέδωσε εγκύκλιο στην οποία αναφέρονται αναλυτικά οι συστάσεις εμβολιασμού από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών.
Ο κοκκύτης προλαμβάνεται με εμβολιασμό, ωστόσο τα βρέφη που νόσησαν δεν είχαν προλάβει να εμβολιαστούν ώστε να αποκτήσουν ανοσία, αφού το πρώτο εμβόλιο κατά του κοκκύτη χορηγείται σε ηλικία δύο μηνών και από τη στιγμή εκείνη και μέχρι να ανταποκριθεί ο οργανισμός με δημιουργία αντισωμάτων περνούν ακόμη 2-4 εβδομάδες . Η μητέρες των βρεφων αυτων όφειλαν να είχαν εμβολιαστεί για κοκκύτη στο τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, σύμφωνα με οδηγία που βρίσκεται σε ισχύ από το 2013, ώστε να καλύψει το νεογνό για τους πρώτους μήνες της ζωής του.
Οι έγκυες γυναίκες θα πρέπει να εμβολιάζονται σε κάθε κύηση με μια δόση εμβολίου Tdap ή Tdap-IPV, κατά προτίμηση από την 27η έως την 36η εβδομάδα κύησης, ανεξάρτητα από το μεσοδιάστημα που μεσολάβησε από προηγούμενο εμβολιασμό με Td/TdaP. Επίσης, με τα ίδια εμβόλια μπορούν να εμβολιαστούν και οι λεχωΐδες που δεν εμβολιάστηκαν κατά τη διάρκεια της κύησης.
Τα μέλη οικογένειας που δεν είναι πλήρως εμβολιασμένα για τον κοκκύτη θα πρέπει να εμβολιάζονται τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν την επαφή με νεογνά και βρέφη. Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, ο εμβολιασμός των επαγγελματιών υγείας, οι οποίοι θα πρέπει να εμβολιάζονται με μια αναμνηστική δόση TdaP ανά δεκαετία.
Ο κοκκύτης είναι οξεία μικροβιακή λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος, οφείλεται στον αιμόφιλο του κοκκύτη (Bordetella pertussis) που είναι αρνητικό κατά Gram βακτηρίδιο.
Κλινικές εκδηλώσεις
Διακρίνονται 3 στάδια της νόσου:
Το πρόδρομο ή καταρροϊκό που διαρκεί 1-2 εβδομάδες κατά τις οποίες ο ασθενής έχει καταρροϊκά φαινόμενα και άτυπο ερεθιστικό ξηρό βήχα αρχικά νυκτερινό.
Το παροξυσμικό που διαρκεί 1-6 εβδομάδες και ο βήχας γίνεται προοδευτικά εντονότερος, επέρχεται κατά παροξυσμούς και παίρνει σπασμωδικό (κοκκυτικό) χαρακτήρα. Οι παροξυσμοί του βήχα φθάνουν κατά μέσο όρο τους 15 το 24ωρο. Χαρακτηριστικά μετά από βαθιά εισπνοή επέρχονται κατά την ίδια εκπνοή πολλές βηχικές ώσεις, τις οποίες ακολουθεί βαθιά, ηχηρή, συριγμώδης εισπνοή (εισπνευστικός συριγμός). Ο παροξυσμός περιλαμβάνει επεισόδια βήχα που διαδέχονται το ένα το άλλο με αυξανόμενη ένταση που συχνά τελειώνουν με εμετό. Στην αιχμή των παροξυσμών του βήχα προκαλείται άπνοια που οδηγεί σε κυάνωση η οποία παρέρχεται μετά από εισπνευστικό συριγμό.
Το στάδιο της αποδρομής που διαρκεί 2-3 εβδομάδες και οι παροξυσμοί γίνονται ηπιότεροι και αραιότεροι και τελικά σταματούν. Ο πυρετός κατά τη διάρκεια της νόσου όταν υπάρχει είναι συνήθως ήπιος.
Επιπλοκές
Είναι συχνότερες στα βρέφη και εξασθενημένα παιδιά και αφορούν κυρίως το αναπνευστικό και το ΚΝΣ. Η συχνότερη επιπλοκή είναι η δευτεροπαθής πνευμονία η οποία αποτελεί και τη συχνότερη αιτία θανάτου. Στις ΗΠΑ η επίπτωση της πνευμονίας είναι 11,8% σε βρέφη ηλικίας <6 μηνών (1). Η κοκκυτική εγκεφαλοπάθεια είναι βαρύτατη επιπλοκή προσβάλλει κυρίως βρέφη και κλινικά προβάλει με σπασμούς, αταξία, εστιακά νευρολογικά συμπτώματα και κώμα. Συμβαίνει σε ποσοστό 0,1% των βρεφών <6 μηνών στις ΗΠΑ (1). Άλλες λιγότερο σοβαρές επιπλοκές του κοκκύτη περιλαμβάνουν μέση ωτίτιδα, ανορεξία και αφυδάτωση. Τέλος λόγω της αυξημένης πίεσης δημιουργούνται κήλες, ρινικές επιστάξεις, πρόπτωση του ορθού και πνευμοθώρακας, αναφέρει η κ. Παρδάλη.
Η θνητότητα στις ΗΠΑ ανέρχεται σε 0,2%. Το 90% των θανάτων αφορούσαν βρέφη ηλικίας <6 μηνών που δεν είχαν ολοκληρώσει τη βασική σειρά εμβολιασμού. Η θνησιμότητα στα παιδιά στα αναπτυσσόμενα κράτη φθάνει το 4%.
Τα τελευταία χρόνια παγκοσμίως συμβαίνουν 50.000.000 περιπτώσεις κάθε χρόνο και 300.000 θάνατοι
Τρόπος μετάδοσης
Ο κοκκύτης , έχει πολύ υψηλή μεταδοτικότητα. Η μετάδοση γίνεται αερογενώς με σταγονίδια ή με άμεση επαφή με εκκρίσεις από το αναπνευστικό σύστημα νοσούντων ατόμων. Σε εμβολιασμένους πληθυσμούς, τα βακτήρια συχνά μεταφέρονται στο σπίτι από ένα μεγαλύτερο σε ηλικία αδερφάκι ή μερικές φορές από έναν ενήλικα. Οι πάσχοντες από κοκκύτη είναι περισσότερο μεταδοτικοί κατά τη διάρκεια του καταρροϊκού σταδίου καθώς και τις δυο πρώτες εβδομάδες από την έναρξη του βήχα (περίπου 21 ημέρες)
Στην Ελλάδα,οι περισσότερες γυναίκες δεν ενημερώνονται για το εμβόλιο αυτό από τον γυναικολόγο τους, μολονότι ο εμβολιασμός συστήνεται σε όλες τις εγκύους.
Σημειώνεται ότι το ολοκυτταρικό εμβόλιο του κοκκύτη σταμάτησε να χρησιμοποιείται από τη δεκαετία του ’80 γιατί βρέθηκε ότι είχε σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες (πυρετό, πόνο και οίδημα,). Στη θέση του χρησιμοποιείται το ακυτταρικό εμβόλιο, το οποίο είναι ασφαλέστερο αλλά ασθενέστερο, με αποτέλεσμα να απαιτείται επαναληπτική δόση κάθε 5-10 χρόνια. Το εμβόλιο χορηγείται όχι μόνο του αλλά ως τριπλό εμβόλιο κατά της διφθερίτιδας , τετάνου ,κοκκύτη, προστατεύοντας παράλληλα και για αλλά δυο πολύ σοβαρά νοσήματα!
Σε σχετική μελέτη, ο ΕΟΔΥ, αναφέρει ότι υπάρχουν ανεμβολίαστοι θύλακες στον πληθυσμό, καθώς επίσης και ότι η εμφάνιση κρουσμάτων κοκκύτη οφείλεται στην εξασθένηση της φυσικής ανοσίας μετά τη λοίμωξη ή μερικά χρόνια μετά τον εμβολιασμό, στο γεγονός ότι οι μεγαλύτεροι δεν κάνουν από άγνοια τα επαναληπτικά εμβόλια αλλά και στο ότι αρκετοί επιλέγουν να μην εμβολιάζονται, λόγω της αντιεμβολιαστικής τους ιδεολογίας.
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να ενημερώνονται από την Πολιτεία οι πολίτες και να διασφαλίζεται τόσο η ενημέρωση όσο και η δυνατότητα πρόσβασης και διενέργειας των απαραιτήτων εμβολιασμών από τις δομές Υγείας του κράτους, καταλήγει η παιδίατρος.
