Μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τάξη, αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού των απουσιών, διδασκαλία των μαθημάτων από εκπαιδευτικούς της αντίστοιχης ειδικότητας και ολοκλήρωση της μαθησιακής διαδικασίας μέσα στο σχολείο, χωρίς εργασίες για το σπίτι, προτείνει η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. με αφορμή τα αποτελέσματα της PISA 2025.
Τα αποτελέσματα της PISA 2025 ανοίγουν ξανά τη συζήτηση για τις επιδόσεις των μαθητών στην Ελλάδα, όμως η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. επιχειρεί να μεταφέρει το ενδιαφέρον από τους αριθμούς στην καθημερινότητα μέσα στη σχολική αίθουσα.
Σε κείμενο θέσεων που δημοσιοποίησε, καταθέτει μια σειρά προτάσεων για αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του σχολείου. Στο επίκεντρο βρίσκονται ο αριθμός των μαθητών ανά τάξη, οι απουσίες, οι αναθέσεις μαθημάτων, η ανομοιογένεια των τάξεων, η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται η ίδια η μαθησιακή διαδικασία. Επικολλημένο markdown
Η βασική κατεύθυνση που προτείνεται είναι να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση όχι μόνο στο τι γνωρίζει ένας μαθητής, αλλά και στο τι μπορεί να κάνει με αυτά που γνωρίζει: να αξιοποιεί τη γνώση στην καθημερινή ζωή, να σκέφτεται, να τεκμηριώνει τις απαντήσεις του, να κατανοεί πληροφορίες και να εφαρμόζει μαθηματικές και επιστημονικές γνώσεις. Επικολλημένο markdown
22 έως 24 μαθητές ανά τάξη
Μία από τις πιο συγκεκριμένες προτάσεις αφορά τον αριθμό των μαθητών στις σχολικές τάξεις.
Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. υποστηρίζει ότι ο σημερινός μέγιστος αριθμός των 25-27 μαθητών δυσκολεύει το εκπαιδευτικό έργο, ιδιαίτερα όταν σε μία τάξη συνυπάρχουν μαθητές με μεγάλες διαφορές στο γνωστικό και κοινωνικοοικονομικό τους υπόβαθρο.
Για τον λόγο αυτό προτείνει ο μέγιστος αριθμός να αναπροσδιοριστεί στους 22-24 μαθητές ανά τάξη, εκτιμώντας ότι μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να βελτιώσει την ποιότητα του μαθήματος. Επικολλημένο markdown
Ο «κανόνας 5/25»
Στο κείμενο παρουσιάζεται και ο λεγόμενος «εμπειρικός κανόνας του 5/25», μέσα από τον οποίο η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. επιχειρεί να περιγράψει μια τυπική τάξη 25 μαθητών.
Σύμφωνα με αυτή την εμπειρική προσέγγιση, πέντε μαθητές μπορούν να παρακολουθούν σχετικά άνετα το μάθημα, ενώ άλλοι πέντε χαρακτηρίζονται «ωσεί παρόντες», καθώς δεν συμμετέχουν.
Από τους υπόλοιπους 15, οκτώ συμμετέχουν άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο, ενώ επτά χαρακτηρίζονται ως μαθητές που συνήθως συμμετέχουν ελάχιστα.
Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. χαρακτηρίζει ρητά την προσέγγιση αυτή εμπειρική και τη συνδέει με τα αποτελέσματα της PISA 2025, υπολογίζοντας ότι 12 στους 25 μαθητές αντιστοιχούν στο 48%. Επικολλημένο markdown
Τι προτείνεται για τις απουσίες
Στο κείμενο τίθεται και το ζήτημα των μαθητικών απουσιών, όχι μόνο σε σχέση με τη φοίτηση αλλά και με τον πραγματικό διδακτικό χρόνο που χάνεται.
Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. επισημαίνει ότι οι 114 διδακτικές ώρες απουσιών που προβλέπονται μέσα στο σχολικό έτος μπορεί να δημιουργούν ιδιαίτερο πρόβλημα στα μαθήματα που διδάσκονται μόνο μία ώρα την εβδομάδα.
Όπως υποστηρίζει, ένας μαθητής μπορεί να έχει παρακολουθήσει ελάχιστες φορές ένα μονόωρο μάθημα, χωρίς αυτό να επηρεάζει συνολικά την επαρκή φοίτησή του.
Ως λύση προτείνεται οι επιτρεπόμενες απουσίες να κατανέμονται ανάλογα με τις ώρες διδασκαλίας κάθε μαθήματος.
Στο κείμενο δίνεται ως παράδειγμα ότι σε ένα μονόωρο μάθημα ο μαθητής θα πρέπει να έχει παρακολουθήσει τουλάχιστον 21 ώρες τον χρόνο, ενώ σε δίωρο μάθημα τουλάχιστον 42 ώρες. Επικολλημένο markdown
Μαθήματα από εκπαιδευτικούς της αντίστοιχης ειδικότητας
Ένα ακόμη ζήτημα που θέτει η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. αφορά τις αναθέσεις μαθημάτων στους εκπαιδευτικούς.
Το κείμενο ασκεί κριτική στο σύστημα της πρώτης, δεύτερης και τρίτης ανάθεσης, υποστηρίζοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μαθήματα ανατίθενται με βασικό κριτήριο τη συμπλήρωση του υποχρεωτικού ωραρίου και όχι αποκλειστικά την ειδικότητα του εκπαιδευτικού.
Ως παραδείγματα αναφέρονται πτυχιούχοι Αγγλικής και Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας που αναλαμβάνουν Ιστορία, αλλά και Χημικοί που διδάσκουν Φυσική, Βιολογία ή Γεωγραφία.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με την ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α., εμφανίζεται εντονότερα στις μικρές σχολικές μονάδες της νησιωτικής και ορεινής Ελλάδας, όπου οι ανάγκες κάλυψης του ωραρίου μπορεί να οδηγούν σε διαφορετικές αναθέσεις ή σε μετακινήσεις εκπαιδευτικών μεταξύ σχολείων. Επικολλημένο markdown
Η πρόταση για μεγαλύτερα σχολεία
Μια ακόμη πρόταση αφορά τη δημιουργία μεγαλύτερων και πληρέστερα οργανωμένων σχολικών μονάδων.
Σύμφωνα με το κείμενο, σε ορισμένες πόλεις υπάρχουν σχολεία που βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους και ακόμη και τα προαύλιά τους χωρίζονται από ένα κιγκλίδωμα. Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. προτείνει να εξεταστεί η δυνατότητα συγχώνευσης τέτοιων μονάδων, ώστε να δημιουργηθούν μεγαλύτερα σχολεία με Γραμματεία, μόνιμο εκπαιδευτικό και βοηθητικό προσωπικό πλήρους απασχόλησης.
Το μοντέλο που περιγράφεται περιλαμβάνει επίσης οργανωμένα Εργαστήρια Φυσικών Επιστημών και Πληροφορικής, αίθουσες προβολών, γυμναστήρια και γήπεδα ομαδικών αθλημάτων. Επικολλημένο markdown
Οι βαθμοί και οι πραγματικές δεξιότητες των μαθητών
Στο κεφάλαιο που χαρακτηρίζεται «Τα ελληνικά παράδοξα», η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. θέτει το ζήτημα της σχέσης ανάμεσα στους σχολικούς βαθμούς και στις πραγματικές γνώσεις και δεξιότητες των μαθητών.
Επικαλούμενη τα αποτελέσματα της PISA 2025, υποστηρίζει ότι οι μισοί μαθητές με Απολυτήριο Γυμνασίου δεν διαθέτουν βασικές ικανότητες που θα αναμενόταν να έχουν κατακτήσει κατά την υποχρεωτική εκπαίδευση.
Μεταξύ αυτών αναφέρει την ικανότητα σύνταξης ενός απλού αιτήματος, την κατανόηση ενός κειμένου, τον έλεγχο μιας πληροφορίας και της πηγής της, απλούς μαθηματικούς υπολογισμούς και την ερμηνεία καθημερινών φυσικών φαινομένων. Επικολλημένο markdown
Παράλληλα, ασκείται κριτική στην αντίληψη ότι η υποχρεωτική εκπαίδευση πρέπει ουσιαστικά να εξασφαλίζει την προαγωγή όλων των μαθητών στην επόμενη τάξη, ανεξάρτητα από το επίπεδο των γνώσεων και των δεξιοτήτων που έχουν κατακτήσει.
Πάνω από ένας στους δύο εκπαιδευτικούς Γυμνασίου είναι 50 ετών και άνω
Η ηλικιακή σύνθεση του εκπαιδευτικού προσωπικού αποτελεί επίσης μέρος των προτάσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α., μόλις 1,4% των εκπαιδευτικών Γυμνασίου είναι κάτω των 30 ετών, ενώ το 43,7% βρίσκεται μεταξύ 30 και 49 ετών και περίπου 55% είναι 50 ετών και άνω.
Στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, αντίστοιχα, αναφέρεται ότι περισσότεροι από τους μισούς εκπαιδευτικούς είναι ηλικίας 50 ετών και άνω, ενώ περίπου ένας στους 20 είναι κάτω των 30.
Η πρόταση, πάντως, δεν αφορά την αντικατάσταση των μεγαλύτερων σε ηλικία εκπαιδευτικών. Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. μιλά για πιο ισορροπημένη ηλικιακή σύνθεση, ώστε η εμπειρία των παλαιότερων να συνδυάζεται με τις νέες γνώσεις και παιδαγωγικές προσεγγίσεις των νεότερων. Επικολλημένο markdown
Το μάθημα να ολοκληρώνεται στο σχολείο – Χωρίς εργασίες για το σπίτι
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές προτάσεις αφορά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται το μάθημα.
Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. προτείνει να εντάσσεται στο εβδομαδιαίο πρόγραμμα των γνωστικών αντικειμένων τουλάχιστον ένα δίωρο, δηλαδή δύο συνεχόμενες διδακτικές ώρες.
Στόχος είναι οι δύο ώρες να λειτουργούν ως μία ολοκληρωμένη μαθησιακή διαδικασία.
Για παράδειγμα, στις Θετικές Επιστήμες, η πρώτη ώρα θα μπορούσε να αφιερώνεται στην παρουσίαση του θέματος και των νέων εννοιών και η δεύτερη στην εφαρμογή και αξιοποίηση της γνώσης από τους μαθητές, μέσα από ένα σύντομο φύλλο εργασίας. Επικολλημένο markdown
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της πρότασης είναι ότι η μαθησιακή διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται μέσα στην τάξη, ώστε ο μαθητής να μην έχει υποχρέωση να συνεχίσει τη συγκεκριμένη εργασία στο σπίτι.
Στο κείμενο υποστηρίζεται χαρακτηριστικά ότι οι ατομικές εργασίες «για το σπίτι» δεν έχουν πλέον το ίδιο νόημα, καθώς μέρος αυτής της δραστηριότητας έχει μεταφερθεί στα Κέντρα Μελέτης, στα Φροντιστήρια και πλέον στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Επικολλημένο markdown
Όταν μέσα από τις εργασίες στην τάξη εντοπίζονται μαθησιακές ελλείψεις, η πρόταση είναι οι μαθητές να παραπέμπονται σε ενισχυτική διδασκαλία ή πρόσθετη διδακτική στήριξη, αντί να μεταφέρεται η ευθύνη της κάλυψης των κενών στο σπίτι. Επικολλημένο markdown
Επιμόρφωση εκπαιδευτικών με διάρκεια και πρακτική εφαρμογή
Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. θεωρεί την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών έναν ακόμη κρίσιμο παράγοντα.
Στο κείμενο απορρίπτεται η λογική μιας σύντομης εξ αποστάσεως ενημέρωσης και προτείνεται συστηματική επιμόρφωση, η οποία θα περιλαμβάνει και εφαρμογή του εκπαιδευτικού υλικού και της μεθοδολογίας που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί στην τάξη.
Στο πλαίσιο του διαλόγου με το υπουργείο αναφέρεται ακόμη η δυνατότητα ετήσιας ή εξαμηνιαίας επιμόρφωσης μετ’ αποδοχών, παράλληλα με ζητήματα όπως η μείωση του αριθμού των μαθητών, οι αναθέσεις μαθημάτων αποκλειστικά στις αντίστοιχες ειδικότητες και η δημιουργία μεγαλύτερων σχολικών μονάδων. Επικολλημένο markdown
«Δεν χρειαζόμαστε πλέον άλλη μία διάγνωση»
Οι προτάσεις της ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. καταλήγουν στην εικόνα του «σχολείου του 2029», με βασικό ζητούμενο να μην περιοριστεί η συζήτηση ακόμη μία φορά στη διάγνωση των προβλημάτων.
Η θέση που διατυπώνεται είναι ότι χρειάζεται αλλαγή στην καθημερινή μαθησιακή εμπειρία.
Η κατεύθυνση που προτείνεται είναι η μετάβαση από την αποστήθιση στην αξιοποίηση της γνώσης, από το «τι γνωρίζει ο μαθητής» στο «τι μπορεί να κάνει με αυτά που γνωρίζει» και από την απλή αλλαγή σχολικών βιβλίων σε έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης της μάθησης. Επικολλημένο markdown
Στο κείμενο αναφέρεται επίσης ότι έχει τεθεί επισήμως ο στόχος η Ελλάδα να βρίσκεται έως το 2030 στο ανώτερο 25% της Ευρώπης στις βασικές δεξιότητες των μαθητών. Η ΠΡΩ.ΠΑΙΔΕΙ.Α. προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η εκπαιδευτική πολιτική δεν θα πρέπει να μετατραπεί σε μια διαδικασία απλής «προετοιμασίας για την PISA». Επικολλημένο markdown
Και το κείμενο καταλήγει στη φράση που συνοψίζει τη φιλοσοφία των προτάσεων:
«Η μεγάλη δοκιμασία δεν είναι η PISA. Είναι η καθημερινή Σχολική Αίθουσα»
