Πόσο θα σε προστατεύσει η άσκηση αν εμφανίσεις αρτηριακή υπέρταση της κύησης

Η αρτηριακή υπέρταση στην κύηση αποτελεί την πιο σοβαρή αιτία μητρικής και περιγεννητικής θνησιμότητας. Επιβαρύνει το 10 % των κυήσεων και έχει πολλές φορές σημαντικό αντίκτυπο στην εξέλιξη της εγκυμοσύνης.

“Ως υπέρταση της κύησης ορίζεται η παρουσία για πρώτη φορά κατά την κύηση, μετά την 20η εβδομάδα, η παρουσία τιμών συστολικής πίεσης μεγαλύτερων των 140 και διαστολικής των 90 mmHg. Η παθολογική αυτή κατάσταση συνήθως υποστρέφει κατά την λοχεία και συνήθως δεν ανιχνεύεται 12 εβδομάδες μετά τον τοκετό” λένε στο infokids.gr η κ. Ιουλιανή Μπίτσικα, Φοιτήτρια Τμήματος Μαιευτικής Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και ο κ. Παναγιώτης Χαλβατσιώτης, Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας – Διαβήτη Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Πρόεδρος Δ.Σ. του Γ.Ν. Αθηνών “ΕΛΠΙΣ”.

Παράγοντες κινδύνου

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι σε παρουσία γνωστών παραγόντων κίνδυνου, οι αναμενόμενες αιμοδυναμικές μεταβολές στο καρδιαγγειακό σύστημα της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνιση υπέρτασης της κύησης. Τέτοιοι παράγοντες εκτιμώνται το οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό υπέρτασης, ο σακχαρώδης διαβήτης, η νεφρική νόσος, η μεγάλη ή πολύ μικρή ηλικία της μητέρας (μικρότερης των 20 και μεγαλύτερης των 40 ετών), η δυσλιπιδαιμία, η αυξημένη πρόσληψη βάρους κατά την κύηση και η παχυσαρκία. Είναι πιο συχνή σε πρωτότοκες σε τρίδυμη κύηση και σε εξωσωματική γονιμοποίηση.

Σχετικά άρθρα: Θα γίνεις μαμά; Η Βίβλος της εγκυμοσύνης που δεν πρέπει να λείπει από το κομοδίνο σου

Κίνδυνος προεκλαμψίας

Η εγκυμοσύνη με παρουσία υπέρτασης χαρακτηρίζεται ως υψηλού κινδύνου καθώς είναι πιο συχνή η εμφάνιση προεκλαμψίας, πρώιμης αποκόλλησης του πλακούντα, διαταραχών της πήξης του αίματος αλλά και καρδιαγγειακών συμβαμάτων στην μητέρα. Τα νεογνά βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο υπολειπόμενης ενδομήτριας ανάπτυξης, προώρου τοκετού και ενδομήτριου θανάτου. Συνεπώς η πρόληψη, διάγνωση και η ορθή διαχείριση της υπέρτασης της κύησης είναι απολύτως επιβεβλημένη.

Ο ρόλος της άσκησης

Η άσκηση τόσο πριν όσο και κατά διάρκεια της εγκυμοσύνης σχετίζεται με χαμηλή πρόσληψη βάρους κατά την κύηση, σε υπέρβαρες και παχύσαρκες μητέρες που αποτελεί και καθοριστικό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση της υπέρτασης της κύησης. Η συστηματική ανασκόπηση διαφόρων μελετών πιστοποίησε πως η αερόβια άσκηση κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης για 30-60 λεπτά ημερησίως, 2 με 7 φορές την εβδομάδα, μείωσε το ποσοστά εμφάνισης υπέρτασης της κύησης. Σε μητέρες με οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης και υπέρτασης σε προηγούμενη κύηση, η συμμετοχή σε προγράμματα άσκησης οδήγησε σε μείωση κυρία της διαστολικής πίεσης κατά 4,8 mmHg που όμως αποτελεί και το βασικό δείκτη αγγειακής υγείας, χωρίς ουσιώδη μεταβολή της συστολικής. Η άσκηση βελτιώνει επίσης και το λιπιδαιμικό προφίλ καθώς παρουσιάζεται πτώση της “κακής” LDL (low density lipoprotein) και των τριγλυκεριδίων της εγκύου. Μόνο το 15% περίπου των εγκύων ασκούνται συστηματικά παρόλο που στις μητέρες με προϋπάρχουσα υπέρταση και διαβήτη η συμμετοχή σε προγράμματα άσκησης, μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης επιπλοκών και απομακρύνει κατά 55% την αναγκαιότητα καισαρικής τομής.

Συχνά η υπέρταση εμμένει κατά την λοχεία λόγω συνδρόμων σχετιζόμενων με το αίσθημα της μητρικής ευθύνης. Η σωματική δραστηριότητα όμως έχει αποδείξει ότι αποτελεί και μια μορφή εκτόνωσης απελευθερώνοντας την μητέρα από το στρες, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλει στην ομαλή απώλεια του υπερβάλλοντος βάρους που αποκτήθηκε κατά την κύηση. Χωρίς καμία αμφιβολία λοιπόν, η άσκηση ως συμπληρωματική θεραπεία χωρίς παρενέργειες, δρα ευεργετικά τόσο στην σωματική όσο και στην ψυχική υγεία της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη.

Σύμφωνα με το Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτήρων – Γυναικολόγων απαιτείται πάντα εξατομίκευση στην συχνότητα την ένταση και την διάρκεια της σωματικής δραστηριότητας. Δεν υπάρχει χρυσός κανόνας σχετικά με ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα άσκησης, αλλά σε ανεπίπλεκτες κυήσεις συνιστάται καθημερινή άσκηση για 30 λεπτά. Αντένδειξη αποτελούν επίσης και οι υψηλές τιμές αρτηριακής Πίεσης, με συστολική >160 ή διαστολική >110 mmHg.

Με γνώμονα λοιπόν τις ευεργετικές ιδιότητες που προσφέρει η σωματική δραστηριότητα πριν και κατά την διάρκεια της κύησης, αλλά και μετά τον τοκετό, εύλογα διαπιστώνει κανείς πως πρέπει να ενσωματωθεί στην καθημερινότητα των μελλοντικών μητέρων, για την πρόληψη και αντιμετώπιση της υπέρτασης της κύησης.

Ιουλιανή Μπίτσικα
Φοιτήτρια Τμήματος Μαιευτικής Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας

Παναγιώτης Χαλβατσιώτης
Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας – Διαβήτη Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ
Πρόεδρος Δ.Σ. του Γ.Ν. Αθηνών “ΕΛΠΙΣ”