Πότε υπάρχει ενδεχόμενο μειωμένης ακουστικής ικανότητας του παιδιού;

Εδώ και πολλά χρόνια, η αίσθηση της ακοής έχει αναλάβει πρωταρχικό, θεμελιώδη ρόλο για την ανάπτυξη του πολύπλοκου συστήματος επικοινωνίας του ανθρώπινου γένους. Ο άνθρωπος διαθέτει σήμερα μια αξιόλογη αίσθηση ακοής με εξαιρετική ευαισθησία, ακριβώς στις συχνότητες εκείνες που καλύπτει η ανθρώπινη ομιλία. Η αίσθηση αυτή σε συνδιασμό με έναν εξειδικευμένο μηχανισμό φώνησης και άρθρωσης – επίσης αποτέλεσμα της φυλογένεσης – προσφέρουν μοναδική ευελιξία και αποτελεσματικότητα ως μέσο επικοινωνίας.

Ωστόσο, εάν εστιάσουμε στο αυτί οντογενετικά, ανακαλύπτουμε ότι κάποιες φορές – ευτυχώς λίγες – η ανάπτυξη της ακουστικής ικανότητας στο παιδί δεν ακολουθεί τη συνηθισμένη ομαλή και ανεμπόδιστη πορεία που αναμένεται. Το πρόβλημα της παιδικής βαρηκοΐας είναι σημαντικό και δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται επιπόλαια. Σημαντικό είναι γιατί όλα τα παιδιά υπόκεινται σε κίνδυνο κώφωσης, έστω και παροδικής, από ωτίτιδες. Και δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται επιπόλαια, γιατί το παιδί θα πρέπει να αναπτύξει το λόγο του και για να το κάνει αυτό θα πρέπει τουλάχιστον να ακούει.

Το πρόβλημα της παιδικής βαρηκοΐας δεν είναι συνήθως άμεσα ορατό. Παραμένει καλά κρυμμένο για καιρό, καθώς το παιδί, βρέφος ή νήπιο δεν είναι σε θέση να εκδηλώσει ανησυχία για να υποψιάσει το γονιό. Ο γονιός από την άλλη, δεν είναι πάντα ενήμερος για να στηρίξει την ανησυχία του σε συγκεκριμένες ενδείξεις.

Οι ειδικοί του Κέντρου Λόγου Ευ Λέγειν αναφέρουν ότι θα πρέπει να σκεφτόμαστε το ενδεχόμενο μειωμένης ακουστικής ικανότητας όταν το παιδί:

• Φαίνεται απόμακρο χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όσα συμβαίνουν γύρω του
• Έχει διάσπαση προσοχής, δηλαδή δυσκολία στο να εστιάσει την προσοχή του σε κάποια δραστηριότητα ακόμη και για μικρό σχετικά χρονικό διάστημα
• Παρουσιάζει προβλήματα συμπεριφοράς, όπως συχνοί και αδικαιολόγητοι εκνευρισμοί, επιθετικότητα, απόσυρση, αδικαιολόγητη ανησυχία
• Υπάρχουν σημαντικές εναλλαγές συμπεριφοράς από μέρα σε μέρα
• Ακούει όποτε θέλει. Ενδεχομένως η ακοή του καλύπτει επαρκώς μέρος μόνο του φάσματος συχνοτήτων της ανθρώπινης ομιλίας, όπως στις περιπτώσεις νευρο-αισθητηριακής βαρηκοΐας
• Αργεί να μιλήσει
• Δεν μας καταλαβαίνει
• Δυσκολεύεται ιδιαίτερα να παρακολουθήσει και να κατανοήσει το συνομιλητή σε θορυβώδη περιβάλλοντα
• Παρατηρεί συνεχώς το πρόσωπο του ομιλητή, προσπαθώντας να διαβάσει τα χείλη του
• Μιλάει αλλά η ομιλία του είναι δυσκατάληπτη
• Έχει φτωχό λεξιλόγιο
• Δυσκολεύεται να μιλήσει με ολοκληρωμένες προτάσεις. Δημιουργεί συχνά προτάσεις χωρίς ρήμα
• Έχει μια μονότονη και ανέκφραστη φωνή
• Μιλάει πάρα πολύ δυνατά ή πάρα πολύ σιγά
• Μιλάει με τη μύτη

Αυτές είναι κάποιες ενδείξεις ανησυχίας που θα πρέπει να παραπέμπουν σε πλήρη ακουολογικό έλεγχο για αντικειμενική και υπεύθυνη εκτίμηση της ακουστικής ικανότητας. Βέβαια, όσα περιγράφηκαν δεν αποδεικνύουν την ύπαρξη μειωμένης ακουστικής ικανότητας, καθώς ενδέχεται να εκδηλωθούν και σε παιδιά με φυσιολογική ακοή ως συμπτώματα κάποιας άλλης διαταραχής ή αναπτυξιακής ανωριμότητας. Όμως, σε κάθε περίπτωση, επιβεβαίωση ή αποκλεισμός ενδεχόμενης περίπτωσης βαρηκοΐας προβάλλει πάντα επιτακτική.