Έναν διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης των διαφωνιών και των συγκρούσεων μεταξύ μαθητών εισάγει ο νέος θεσμός της σχολικής διαμεσολάβησης. Πλέον, παιδιά μεγαλύτερων τάξεων του Δημοτικού θα μπορούν να αναλαμβάνουν έναν ξεχωριστό ρόλο: να βοηθούν συμμαθητές τους να συζητούν τις διαφορές τους και να αναζητούν από κοινού μια ειρηνική λύση.
Η σχολική διαμεσολάβηση περιλαμβάνεται στον νέο νόμο για την εναλλακτική επίλυση διαφορών, ο οποίος προβλέπει τη δημιουργία αντίστοιχων διαδικασιών και σε άλλους χώρους, όπως τα πανεπιστήμια και οι οικογενειακές σχέσεις.
Βασικός στόχος είναι να ενισχυθεί η συνεργασία μέσα στη σχολική κοινότητα, να καλλιεργηθούν δεξιότητες επικοινωνίας και να αντιμετωπίζονται έγκαιρα οι διαπροσωπικές συγκρούσεις, πριν αυτές εξελιχθούν σε σοβαρότερα περιστατικά.
Από ποια τάξη θα μπορούν οι μαθητές να γίνουν διαμεσολαβητές
Ο νέος θεσμός δεν αφορά τους μαθητές των πρώτων τάξεων του Δημοτικού. Η σχολική διαμεσολάβηση προβλέπεται να εφαρμόζεται στις τάξεις Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄, δίνοντας στα μεγαλύτερα παιδιά του Δημοτικού τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά στην ειρηνική επίλυση διαφορών.
Η συμμετοχή είναι εθελοντική. Αυτό σημαίνει ότι κανένας μαθητής δεν υποχρεώνεται να λάβει μέρος στη διαδικασία, ενώ η άρνηση συμμετοχής δεν συνεπάγεται κάποια κύρωση ή δυσμενή συνέπεια.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του νόμου, η σχολική διαμεσολάβηση αποσκοπεί στην πρόληψη και τη συναινετική αντιμετώπιση των συγκρούσεων, στην ανάπτυξη δεξιοτήτων επικοινωνίας και στην ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής των παιδιών στη σχολική ζωή.
Ποιες διαφορές μεταξύ μαθητών θα μπορούν να επιλύονται
Η διαδικασία αφορά διαπροσωπικές συγκρούσεις, παρεξηγήσεις και δυσκολίες επικοινωνίας χαμηλής έως μέσης έντασης.
Μάλιστα, οι διαφωνίες που μπορούν να υπαχθούν στη σχολική διαμεσολάβηση δεν περιορίζονται αποκλειστικά σε περιστατικά που συμβαίνουν μέσα στο σχολικό κτίριο. Μπορούν να αφορούν και συγκρούσεις που εκδηλώνονται σε ψηφιακό περιβάλλον.
Έτσι, ο θεσμός μπορεί να αξιοποιηθεί για να αντιμετωπιστούν έγκαιρα καθημερινές διαφωνίες μεταξύ συμμαθητών, δίνοντας στα παιδιά την ευκαιρία να ακούσουν την άλλη πλευρά, να εξηγήσουν τη δική τους θέση και να αναζητήσουν μια κοινά αποδεκτή λύση.
Πώς θα λειτουργεί η ομάδα μαθητών-διαμεσολαβητών
Σε κάθε σχολική μονάδα που θα εφαρμόζει τον θεσμό προβλέπεται να συγκροτείται ομάδα μαθητών-διαμεσολαβητών, η οποία θα αποτελείται από τουλάχιστον δύο παιδιά.
Η ομάδα θα λειτουργεί υπό την εποπτεία ενός ή περισσότερων εκπαιδευτικών, οι οποίοι θα αναλαμβάνουν τον ρόλο των συντονιστών. Οι εκπαιδευτικοί θα ορίζονται από τον Σύλλογο Διδασκόντων και θα έχουν την ευθύνη της υποστήριξης και της οργάνωσης της διαδικασίας.
Οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται μέσα στο σχολείο, σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο και κατά τη διάρκεια του διαλείμματος. Σε αυτές θα συμμετέχουν αποκλειστικά οι μαθητές που έχουν τη διαφορά και οι μαθητές-διαμεσολαβητές.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών. Οι συντονιστές θα πρέπει να παρακολουθούν ειδικά προγράμματα επιμόρφωσης στη σχολική διαμεσολάβηση, ελάχιστης διάρκειας 20 ωρών. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει τεχνικές διατύπωσης ερωτήσεων, πρακτικές ασκήσεις και προσομοιώσεις.
Ποιος αποφασίζει αν θα εφαρμοστεί η σχολική διαμεσολάβηση
Η λειτουργία του θεσμού σε μια σχολική μονάδα προϋποθέτει σχετική απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων.
Οι εκπαιδευτικοί έχουν καθοριστικό ρόλο, καθώς μπορούν να προτείνουν στους μαθητές τη συγκεκριμένη διαδικασία όταν εντοπίζουν μια διαφωνία που είναι κατάλληλη για διαμεσολάβηση.
Παράλληλα, οι γονείς και οι κηδεμόνες θα ενημερώνονται για τη λειτουργία του θεσμού, ώστε να γνωρίζουν πώς θα πραγματοποιείται η διαδικασία και ποιος είναι ο σκοπός της.
Τι θα ισχύει για τις διαφωνίες μεταξύ φοιτητών στα πανεπιστήμια
Ο νέος νόμος προβλέπει και την πανεπιστημιακή διαμεσολάβηση, η οποία αφορά διαφορές μεταξύ φοιτητών του ίδιου Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος.
Στο πλαίσιο αυτό μπορούν να αντιμετωπίζονται κυρίως διαπροσωπικές διαφωνίες, παρεξηγήσεις και προβλήματα επικοινωνίας.
Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες εξαιρέσεις. Δεν μπορούν να υπαχθούν στη διαδικασία:
- Περιστατικά βίας, παρενόχλησης ή εκφοβισμού.
- Ζητήματα που αφορούν την ακαδημαϊκή αξιολόγηση και τη βαθμολόγηση.
- Πειθαρχικά παραπτώματα που ανήκουν στην αρμοδιότητα των αρμόδιων πειθαρχικών οργάνων.
Ο νέος θεσμός της οικογενειακής διαμεσολάβησης
Στις νέες μορφές διαμεσολάβησης περιλαμβάνεται και η οικογενειακή διαμεσολάβηση, η οποία αφορά ζητήματα που προκύπτουν στο πλαίσιο των οικογενειακών σχέσεων.
Μεταξύ άλλων, μπορούν να συζητηθούν θέματα όπως:
- Η ρύθμιση της γονικής μέριμνας.
- Η επιμέλεια ανηλίκων.
- Η επικοινωνία του γονέα με το παιδί.
- Η διατροφή ανήλικων τέκνων ή συζύγου.
- Η χρήση της οικογενειακής κατοικίας.
- Οι περιουσιακές σχέσεις μεταξύ γονέων, παιδιών και συζύγων.
Η εφαρμογή των νέων μορφών διαμεσολάβησης αναμένεται να δείξει στην πράξη κατά πόσο μπορούν να προσφέρουν ουσιαστικές λύσεις σε καθημερινές διαφωνίες, ενισχύοντας τον διάλογο και τη συνεννόηση αντί της αντιπαράθεσης.
