Δευτέρα 16 Νοεμβρίου, 09:52
Array
(
    [category] => Αποδράσεις - Ταξίδια
    [link] => https://www.infokids.gr/category/psychagogia/apodraseis-taksidia/
    [id] => 67
)

Σχολική διαμεσολάβηση: Από τη Δ΄ Δημοτικού οι μαθητές θα γίνονται «ειρηνοποιοί» – Τι προβλέπει ο νέος νόμος και γιατί αντιδρούν οι εκπαιδευτικοί

Μια νέα διαδικασία για την αντιμετώπιση των συγκρούσεων μεταξύ μαθητών εισάγεται στα ελληνικά σχολεία, δίνοντας σε παιδιά από τη Δ΄ Δημοτικού έως και το Λύκειο έναν διαφορετικό ρόλο: να βοηθούν τους συμμαθητές τους να επιλύουν ειρηνικά τις μεταξύ τους διαφωνίες.

Πρόκειται για τη σχολική διαμεσολάβηση, έναν θεσμό που προβλέπεται πλέον στον Ν. 5344/2026 και έχει στόχο να ενισχύσει τον διάλογο, τη συνεργασία και τον αμοιβαίο σεβασμό στη σχολική κοινότητα. Οι μαθητές που θα συμμετέχουν ως διαμεσολαβητές θα εκπαιδεύονται και θα λειτουργούν υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού-συντονιστή.

Ωστόσο, η εφαρμογή της νέας πρακτικής έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από εκπαιδευτικούς, οι οποίοι εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο οι ανήλικοι μπορούν να αναλάβουν έναν τέτοιο ρόλο και αν υπάρχουν οι απαραίτητες εγγυήσεις επιστημονικής υποστήριξης.

Η Βίκυ Βασιλάτου, μέλος της ΟΛΜΕ, μιλώντας στο iPaideia, υποστηρίζει ότι η σχολική διαμεσολάβηση κινδυνεύει να χρησιμοποιηθεί ως υποκατάστατο της αναγκαίας παρουσίας ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών στα σχολεία.

«Θέλουν να εμφανίσουν ως καινοτομία την ανεπάρκειά τους», αναφέρει χαρακτηριστικά, θέτοντας ερωτήματα για την ευθύνη που αναλαμβάνουν οι μαθητές και την καθοδήγηση που θα έχουν.

Σε ποιες τάξεις θα υπάρχουν μαθητές-διαμεσολαβητές

Σύμφωνα με το άρθρο 102 του Ν. 5344/2026, η σχολική διαμεσολάβηση αφορά:

  • Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
  • Όλες τις τάξεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δηλαδή Γυμνάσιο και Λύκειο.

Στόχος είναι οι μαθητές να αποκτήσουν δεξιότητες επικοινωνίας, να μάθουν να ακούν διαφορετικές απόψεις και να συμμετέχουν ενεργά στην ειρηνική επίλυση διαφωνιών.

Ο νόμος προβλέπει ότι σε κάθε σχολική μονάδα μπορεί να συγκροτείται ομάδα τουλάχιστον δύο μαθητών-διαμεσολαβητών, η οποία λειτουργεί υπό την εποπτεία ενός ή περισσότερων συντονιστών που ορίζονται από τον Σύλλογο Διδασκόντων.

Η εφαρμογή του προγράμματος, ωστόσο, δεν είναι αυτόματη σε κάθε σχολείο. Προϋπόθεση είναι να ενταχθεί στον εσωτερικό κανονισμό της σχολικής μονάδας, ύστερα από σχετική απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων.

Τι θα κάνουν οι μαθητές που αναλαμβάνουν τον ρόλο του διαμεσολαβητή

Οι μαθητές-διαμεσολαβητές δεν θα έχουν τον ρόλο του εκπαιδευτικού ούτε θα καλούνται να επιβάλλουν λύσεις ή να αποφασίζουν ποιος έχει δίκιο.

Η αποστολή τους είναι να διευκολύνουν την επικοινωνία ανάμεσα σε συμμαθητές που έχουν μια διαφωνία, βοηθώντας τους να εκφράσουν τις απόψεις και τις ανάγκες τους και να αναζητήσουν μια κοινά αποδεκτή λύση.

Η διαδικασία μπορεί να αφορά διαπροσωπικές συγκρούσεις, παρεξηγήσεις και δυσκολίες επικοινωνίας χαμηλής έως μέσης έντασης. Μπορεί να αφορά ακόμη και περιστατικά που ξεκίνησαν στο διαδίκτυο, εφόσον επηρεάζουν τις σχέσεις των μαθητών στη σχολική κοινότητα.

Υπάρχει, όμως, μια σημαντική εξαίρεση: τα περιστατικά ενδοσχολικής βίας και εκφοβισμού που υπάγονται στον Ν. 5029/2023 εξαιρούνται από τη σχολική διαμεσολάβηση. Επομένως, ο θεσμός δεν προορίζεται να αντικαταστήσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες αντιμετώπισης του σχολικού εκφοβισμού.

Επίσης, η σχολική διαμεσολάβηση δεν εφαρμόζεται στις σχολικές μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.

20 ώρες εκπαίδευσης για τους μαθητές – Ποιος θα τους καθοδηγεί

Ο νέος θεσμός προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία εκπαίδευσης και εποπτείας.

Ο συντονιστής είναι εκπαιδευτικός που ορίζεται από τον Σύλλογο Διδασκόντων και έχει την ευθύνη να ενημερώνει τους μαθητές, να οργανώνει την ομάδα, να τους εκπαιδεύει και να παρακολουθεί την εφαρμογή του προγράμματος.

Η εκπαίδευση των μαθητών-διαμεσολαβητών πραγματοποιείται από τον συντονιστή και έχει ελάχιστη διάρκεια 20 ωρών. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

  • Την έννοια και τα στάδια της σχολικής διαμεσολάβησης.
  • Την αναγνώριση συναισθημάτων και αναγκών.
  • Βασικά στοιχεία της θεωρίας των συγκρούσεων.
  • Την ενεργητική ακρόαση.
  • Τεχνικές διατύπωσης ερωτήσεων.
  • Πρακτικές ασκήσεις και προσομοιώσεις περιστατικών της σχολικής ζωής.

Ο συντονιστής, από την πλευρά του, επιμορφώνεται μέσω ειδικών προγραμμάτων. Έχει επίσης την ευθύνη να υποστηρίζει τους μαθητές και να εποπτεύει τις αρχικές συνεδρίες διαμεσολάβησης.

Πώς θα γίνεται η διαδικασία και τι ισχύει για την εμπιστευτικότητα

Η συμμετοχή στη σχολική διαμεσολάβηση είναι εθελοντική. Κανένας μαθητής δεν υποχρεώνεται να αναλάβει τον ρόλο του διαμεσολαβητή ή να συμμετάσχει στη διαδικασία, ενώ η άρνησή του δεν μπορεί να επιφέρει κύρωση ή δυσμενή συνέπεια.

Πριν ξεκινήσει η διαδικασία, ο συντονιστής αξιολογεί αν το περιστατικό είναι κατάλληλο, λαμβάνοντας υπόψη τη σοβαρότητά του και κυρίως την ασφάλεια των παιδιών. Εφόσον κριθεί κατάλληλο, ζητείται η συναίνεση των εμπλεκόμενων πλευρών.

Η συνάντηση πραγματοποιείται μέσα στο σχολείο, σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο και κατά τη διάρκεια του διαλείμματος. Σε αυτήν συμμετέχουν οι μαθητές που έχουν τη διαφωνία και οι μαθητές-διαμεσολαβητές.

Η διαδικασία είναι εμπιστευτική και οι συμμετέχοντες δεν επιτρέπεται να κοινοποιούν σε τρίτους πληροφορίες που έμαθαν μέσα από αυτήν.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική εξαίρεση: εάν ένας μαθητής-διαμεσολαβητής πληροφορηθεί κάτι που μπορεί να συνιστά κίνδυνο για την υγεία, την ασφάλεια ή τη ζωή κάποιου προσώπου, οφείλει να ενημερώσει αμέσως τον συντονιστή.

Ο νόμος προβλέπει επίσης ότι οι γονείς και οι κηδεμόνες πρέπει να ενημερώνονται από τη σχολική μονάδα για τη λειτουργία του προγράμματος.

«Χρησιμοποιούν τη διαμεσολάβηση για να καλύψουν την έλλειψη ψυχολόγων»

Παρά τις προβλέψεις του νόμου, εκπαιδευτικοί εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο η σχολική διαμεσολάβηση μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς επαρκή επιστημονική υποστήριξη.

Η Βίκυ Βασιλάτου, μέλος της ΟΛΜΕ, αναφέρει ότι έχει προσωπική εμπειρία από σχολική μονάδα στην οποία είχε ήδη ενεργοποιηθεί αντίστοιχη διαδικασία.

«Ήμουν σε σχολείο που είχε ενεργοποιηθεί αυτό. Προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν μεθόδους που, κάτω από ένα ορισμένο πλαίσιο, θα μπορούσαν να παίξουν έναν θετικό ρόλο. Τις χρησιμοποιούν όμως για να καλύψουν την έλλειψη ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών στα σχολεία», αναφέρει.

Όπως επισημαίνει, η συγκεκριμένη πρακτική θα μπορούσε να έχει θετικό αποτέλεσμα εφόσον υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό και σωστή καθοδήγηση των μαθητών.

«Αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει αν είχες ένα ειδικευμένο προσωπικό. Ένα παιδί, για να παίξει αυτόν τον ρόλο, πρέπει να έχει σωστή καθοδήγηση», σημειώνει.

Η ίδια εκφράζει αμφιβολίες για το κατά πόσο οι μαθητές μπορούν να διαχειριστούν σύνθετες διαπροσωπικές καταστάσεις, ακόμη και όταν έχουν παρακολουθήσει σχετική εκπαίδευση.

«Οι μαθητές ως διαμεσολαβητές είναι για γέλια και για κλάματα», δηλώνει χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενη στην εμπειρία της από σχολείο όπου υπήρχε εκπαιδευτικός που είχε παρακολουθήσει σχετικά σεμινάρια, προσθέτει:

«Εμείς είχαμε μια εκπαιδευτικό που είχε κάνει κάποια σεμινάρια, αλλά διαφωνούσαμε με αυτήν την πρακτική».

«Μπορεί ένα παιδί να εμπλακεί άθελά του σε πολύ πιο δύσκολες καταστάσεις»

Ένα από τα βασικά ζητήματα που θέτει η εκπρόσωπος της ΟΛΜΕ αφορά την προστασία των ίδιων των παιδιών που αναλαμβάνουν τον ρόλο του διαμεσολαβητή.

Όπως υποστηρίζει, ακόμη και μια φαινομενικά απλή διαφωνία μπορεί να κρύβει πιο σύνθετες καταστάσεις, τις οποίες ένας ανήλικος δεν έχει την εμπειρία ή τις γνώσεις να διαχειριστεί.

«Μπορεί να εμπλακεί ένα παιδί άθελά του σε πολύ πιο δύσκολες καταστάσεις. Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη; Δεν είναι σοβαρά πράγματα αυτά», τονίζει.

Και προσθέτει: «Εκθέτεις το παιδί σε πολύ δύσκολες καταστάσεις. Αυτός που καθοδηγεί μια τέτοια διαδικασία με τι γνώσεις το κάνει;».

Η κριτική της εστιάζει στην ανάγκη να υπάρχουν σαφή όρια στον ρόλο των μαθητών και ουσιαστική υποστήριξη από ειδικούς, ώστε να μην καλούνται να αντιμετωπίσουν περιστατικά που ξεπερνούν τις δυνατότητές τους.

«Δεν μπορούν τα παιδιά να καλύπτουν τις ανεπάρκειες του συστήματος»

Η Βίκυ Βασιλάτου συνδέει τη συζήτηση για τη σχολική διαμεσολάβηση με το ευρύτερο πρόβλημα της υποστελέχωσης των σχολείων σε ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς.

Κατά την άποψή της, η αντιμετώπιση των συγκρούσεων και των δυσκολιών στις σχέσεις των μαθητών δεν μπορεί να στηρίζεται στην ανάθεση πρόσθετων ευθυνών στα ίδια τα παιδιά, όταν απουσιάζει η αναγκαία επιστημονική υποστήριξη.

«Δεν μπορούν τα παιδιά να “καθαρίζουν” για τις ανεπάρκειες του συστήματος», υπογραμμίζει.

«Για τα μάτια του κόσμου γίνονται αυτά. Αυτά πρέπει να τα κάνουν ειδικοί», καταλήγει.

Το ερώτημα που αναδεικνύεται είναι κατά πόσο η σχολική διαμεσολάβηση θα καταφέρει να λειτουργήσει ως ένα χρήσιμο εργαλείο επικοινωνίας και ειρηνικής επίλυσης μικρότερων συγκρούσεων ή αν θα εφαρμοστεί χωρίς τις απαραίτητες προϋποθέσεις που χρειάζονται για την προστασία των μαθητών.

Σε κάθε περίπτωση, ο νόμος προβλέπει ότι η διαδικασία λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα υπόλοιπα παιδαγωγικά μέτρα και δεν τα αντικαθιστά. Η ουσιαστική εφαρμογή της θα εξαρτηθεί από την εκπαίδευση, την εποπτεία και την υποστήριξη που θα έχουν τόσο οι μαθητές όσο και οι σχολικές μονάδες.

Διαβάστε επίσης:

Γονική άδεια: Έως 8 μήνες για γονείς με δύο παιδιά – Ποιοι δικαιούνται 920 ευρώ τον μήνα

Ηράκλειο: Κατέληξε στη ΜΕΘ το 18 μηνών νήπιο που ήπιε βενζίνη – Τι συμβαίνει αν ένα παιδί πιει βενζίνη

Ροή Ειδήσεων