Γράφει η Δρ.Τσικρικά Σταματούλα, Πρόεδρος Ομάδας Προαγωγής Υγείας και Διακοπής Καπνίσματος Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Secretary and Treasurer of UEMS Pneumology Section, Πρόεδρος Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας
Κάθε καλοκαίρι οι ελληνικές ακτές γεμίζουν ζωή. Παραλίες, λίμνες, ποτάμια και πισίνες μετατρέπονται σε τόπους ξεκούρασης και αναψυχής. Την ίδια στιγμή, όμως, το νερό κρύβει έναν αόρατο κίνδυνο που στοιχίζει εκατοντάδες χιλιάδες ζωές παγκοσμίως κάθε χρόνο. Οι πνιγμοί δεν αποτελούν απλώς «ατυχήματα». Πρόκειται για ένα σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας, το οποίο μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο από πνιγμό σε ολόκληρο τον κόσμο.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ηλικιωμένοι, ιδιαίτερα οι άνδρες, εμφανίζουν τον υψηλότερο κίνδυνο. Παράλληλα, τα παιδιά εξακολουθούν να αποτελούν ευάλωτη ομάδα, κυρίως σε ιδιωτικές πισίνες και μη οργανωμένους χώρους κολύμβησης.
Πνιγμός: Τα ανησυχητικά δεδομένα
Τα τελευταία χρόνια, η κλιματική αλλαγή δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα. Οι συχνότεροι καύσωνες οδηγούν περισσότερους ανθρώπους στο νερό, αυξάνοντας παράλληλα και τα περιστατικά πνιγμών. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γαλλίας, όπου το καλοκαίρι του 2025 καταγράφηκε σημαντική αύξηση των περιστατικών κατά τη διάρκεια των ακραίων θερμοκρασιών.
Για μια χώρα με περισσότερα από 13.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής και εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο, η Ελλάδα παρουσιάζει διαχρονικά υψηλό αριθμό πνιγμών. Η χώρα μας εξακολουθεί να καταγράφει υψηλό αριθμό πνιγμών. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία για το 2022, η χώρα κατέγραψε περίπου 2,68 θανάτους από πνιγμό ανά 100.000 κατοίκους, επίδοση που παραμένει υψηλή σε σύγκριση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Safe Water Sports, η συντριπτική πλειονότητα των θανάτων συμβαίνει στη θάλασσα, ενώ το 70% των θυμάτων είναι άνδρες. Κατά μέσο όρο, 72% αυτών των θανάτων οφείλονται σε πνιγμό, 16% σε μη προσδιορισμένα αίτια, 11% σε παθολογικά αίτια και 1% σε ατυχήματα.
Η πλέον ευάλωτη ηλικιακή ομάδα είναι τα άτομα άνω των 60 ετών, τα οποία αντιστοιχούν στο 81% των θανάτων στη χώρα μας. Πιο αναλυτικά, ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά τους ηλικιωμένους, οι οποίοι συχνά αντιμετωπίζουν καρδιαγγειακά προβλήματα, μειωμένη φυσική αντοχή ή υποτιμούν τις δυσκολίες που μπορεί να παρουσιάσει ακόμη και μια ήρεμη θάλασσα.
Οι περισσότεροι πνιγμοί δεν συνοδεύονται από φωνές και δραματικές κινήσεις, όπως παρουσιάζονται στις ταινίες. Αντίθετα, εξελίσσονται σχεδόν αθόρυβα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την άμεση επιτήρηση.
Τι μπορούμε να κάνουμε για να προλάβουμε έναν πνιγμό
Στην Ελλάδα έχουν γίνει σημαντικά βήματα μέσω ενημερωτικών εκστρατειών και της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών για την καταγραφή περιστατικών. Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν παραλίες χωρίς επαρκή ναυαγοσωστική κάλυψη, ιδιαίτερα εκτός της τουριστικής περιόδου.
Οι πνιγμοί στη συντριπτική τους πλειονότητα μπορούν να αποφευχθούν με σωστή ενημέρωση, υπεύθυνη συμπεριφορά και οργανωμένη πρόληψη. Σε μια χώρα που ζει δίπλα στη θάλασσα, η ασφάλεια στο νερό πρέπει να αποτελεί μέρος της καθημερινής μας κουλτούρας. Η επιλογή οργανωμένων παραλιών, η αποφυγή της κολύμβησης όταν επικρατούν επικίνδυνες συνθήκες, η αποχή από το αλκοόλ πριν από το μπάνιο, η συνεχής επίβλεψη των παιδιών και η ιδιαίτερη προσοχή στους ηλικιωμένους μπορούν να σώσουν ζωές.
Γράφει η Δρ.Τσικρικά Σταματούλα, Πρόεδρος Ομάδας Προαγωγής Υγείας και Διακοπής Καπνίσματος Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Secretary and Treasurer of UEMS Pneumology Section, Πρόεδρος Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας
Κάθε καλοκαίρι οι ελληνικές ακτές γεμίζουν ζωή. Παραλίες, λίμνες, ποτάμια και πισίνες μετατρέπονται σε τόπους ξεκούρασης και αναψυχής. Την ίδια στιγμή, όμως, το νερό κρύβει έναν αόρατο κίνδυνο που στοιχίζει εκατοντάδες χιλιάδες ζωές παγκοσμίως κάθε χρόνο. Οι πνιγμοί δεν αποτελούν απλώς «ατυχήματα». Πρόκειται για ένα σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας, το οποίο μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περισσότεροι από 300.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο από πνιγμό σε ολόκληρο τον κόσμο.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ηλικιωμένοι, ιδιαίτερα οι άνδρες, εμφανίζουν τον υψηλότερο κίνδυνο. Παράλληλα, τα παιδιά εξακολουθούν να αποτελούν ευάλωτη ομάδα, κυρίως σε ιδιωτικές πισίνες και μη οργανωμένους χώρους κολύμβησης.
Τα τελευταία χρόνια, η κλιματική αλλαγή δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα. Οι συχνότεροι καύσωνες οδηγούν περισσότερους ανθρώπους στο νερό, αυξάνοντας παράλληλα και τα περιστατικά πνιγμών. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γαλλίας, όπου το καλοκαίρι του 2025 καταγράφηκε σημαντική αύξηση των περιστατικών κατά τη διάρκεια των ακραίων θερμοκρασιών.
Για μια χώρα με περισσότερα από 13.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής και εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο, η Ελλάδα παρουσιάζει διαχρονικά υψηλό αριθμό πνιγμών. Για το έτος 2022, η Ελλάδα κατέγραψε 2.68 πνιγμούς ανά 100.000 πληθυσμού, ένας αριθμός πολύ κάτω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Safe Water Sports, η συντριπτική πλειονότητα των θανάτων συμβαίνει στη θάλασσα, ενώ το 70% των θυμάτων είναι άνδρες. Κατά μέσο όρο, 72% αυτών των θανάτων οφείλονται σε πνιγμό, 16% σε μη προσδιορισμένα αίτια, 11% σε παθολογικά αίτια και 1% σε ατυχήματα.
Η πλέον ευάλωτη ηλικιακή ομάδα είναι τα άτομα άνω των 60 ετών, τα οποία αντιστοιχούν στο 81% των θανάτων στη χώρα μας. Πιο αναλυτικά, ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά τους ηλικιωμένους, οι οποίοι συχνά αντιμετωπίζουν καρδιαγγειακά προβλήματα, μειωμένη φυσική αντοχή ή υποτιμούν τις δυσκολίες που μπορεί να παρουσιάσει ακόμη και μια ήρεμη θάλασσα.
Οι περισσότεροι πνιγμοί δεν συνοδεύονται από φωνές και δραματικές κινήσεις, όπως παρουσιάζονται στις ταινίες. Αντίθετα, εξελίσσονται σχεδόν αθόρυβα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την άμεση επιτήρηση.
Στην Ελλάδα έχουν γίνει σημαντικά βήματα μέσω ενημερωτικών εκστρατειών και της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών για την καταγραφή περιστατικών. Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν παραλίες χωρίς επαρκή ναυαγοσωστική κάλυψη, ιδιαίτερα εκτός της τουριστικής περιόδου.
Οι πνιγμοί στη συντριπτική τους πλειονότητα μπορούν να αποφευχθούν με σωστή ενημέρωση, υπεύθυνη συμπεριφορά και οργανωμένη πρόληψη. Σε μια χώρα που ζει δίπλα στη θάλασσα, η ασφάλεια στο νερό πρέπει να αποτελεί μέρος της καθημερινής μας κουλτούρας. Η επιλογή οργανωμένων παραλιών, η αποφυγή της κολύμβησης όταν επικρατούν επικίνδυνες συνθήκες, η αποχή από το αλκοόλ πριν από το μπάνιο, η συνεχής επίβλεψη των παιδιών και η ιδιαίτερη προσοχή στους ηλικιωμένους μπορούν να σώσουν ζωές.
