Η απόφαση του Υπουργείου Παιδείας να μετατρέψει τα σχολεία της γειτονιάς σε Πειραματικά προκαλεί αναστάτωση σε γονείς, μαθητές και εκπαιδευτικούς σε όλη την Ελλάδα.
Από τη Νέα Ιωνία μέχρι την Κέρκυρα και από την Άρτα έως τη Φλώρινα, οι αντιδράσεις αυξάνονται, με κοινό αίτημα την προστασία της δημόσιας και δωρεάν εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά – χωρίς αποκλεισμούς και σχολεία πολλών ταχυτήτων.
Το πρόβλημα δεν είναι η αναβάθμιση καθαυτή, αλλά ο τρόπος που αυτή επιχειρείται. Οι αποφάσεις λαμβάνονται αιφνιδιαστικά, χωρίς διαβούλευση με τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, συχνά εν κρυπτώ, δημιουργώντας ανασφάλεια και αναστάτωση στην τοπική κοινωνία. Τα Πειραματικά σχολεία υποτίθεται ότι θα φέρουν καινοτομία και αριστεία, αλλά στην πράξη φαίνεται ότι καταργούν τη σταθερότητα των σχολείων της γειτονιάς.
Η πραγματική συνέπεια για τα παιδιά
Όταν ένα σχολείο της γειτονιάς μετατρέπεται σε Πειραματικό, τα παιδιά που τελειώνουν το Δημοτικό πρέπει να μετακινηθούν σε άλλα σχολεία, συχνά σε μεγαλύτερη απόσταση. Τα ήδη επιβαρυμένα τμήματα στα κοντινά σχολεία επιβαρύνονται ακόμη περισσότερο, με αυξημένο αριθμό μαθητών ανά τάξη και πιθανά προβλήματα στη διδασκαλία και τη φροντίδα μαθησιακών αναγκών.
Ακόμη πιο σοβαρό είναι ότι τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες, που σήμερα φιλοξενούνται σε ειδικά τμήματα ένταξης, θα αντιμετωπίσουν νέα εμπόδια. Σε όλη τη χώρα, μόνο 10 από τα 1.669 τμήματα ένταξης λειτουργούν σε Πειραματικά και Πρότυπα σχολεία, γεγονός που σημαίνει ότι οι πιο ευάλωτοι μαθητές μένουν εκτός ή αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες προσαρμογής.
Δημόσια παιδεία ή παιδεία δύο ταχυτήτων;
Η δημιουργία Πειραματικών και Πρότυπων σχολείων συχνά οδηγεί σε κατηγοριοποίηση: σχολεία “προνομιούχα” και σχολεία “της γειτονιάς”. Τα παιδιά των οποίων οι γονείς δεν διαθέτουν οικονομικούς ή κοινωνικούς πόρους μπορεί να μην έχουν καμία πρόσβαση σε αυτά, καθώς οι οικογένειες που μπορούν να επενδύσουν σε φροντιστήρια, μπορούν και να εξασφαλίσουν συνήθως θέσεις για τα παιδιά τους.
Αντί να ενισχύουμε την ισότητα και την ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης, δημιουργούμε σχολεία πολλών ταχυτήτων. Τα παιδιά της γειτονιάς μένουν πίσω, ενώ κάποιοι λίγοι επωφελούνται από τις νέες “νησίδες αριστείας”.
Τα σχολεία αυτά είναι εξαιρετικά ανταγωνιστικά και απαιτητικά. Υπάρχουν φροντιστήρια που λειτουργούν μόνο για να καλύπτουν μαθητές Πειραματικών και Πρότυπων. Τα παιδιά των οποίων οι γονείς δεν διαθέτουν το ανάλογο οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο, δεν θα μπορούν να αντεπεξέλθουν
Κίνδυνοι για την κοινότητα και τους εκπαιδευτικούς
Η μετατροπή σχολείων δεν επηρεάζει μόνο τα παιδιά, αλλά και τους εκπαιδευτικούς. Οι οργανικές θέσεις καταργούνται, οι θητείες γίνονται προσωρινές και η ασφάλεια των εκπαιδευτικών μειώνεται. Παρά τις προειδοποιήσεις για πειθαρχικές διώξεις, οι καθηγητές συνεχίζουν να αντιδρούν για παιδαγωγικούς λόγους: η σταθερότητα της σχολικής κοινότητας και η συνοχή της γειτονιάς δεν μπορούν να αντικατασταθούν από διατάξεις και αιφνίδιες αποφάσεις.
Τι χρειάζεται πραγματικά η δημόσια εκπαίδευση
Η εκπαίδευση δεν είναι πειραματικό εργαστήριο για πολιτικές ή ιδεοληψίες. Είναι ένα κοινωνικό αγαθό που πρέπει να είναι προσβάσιμο σε όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα από το οικονομικό ή κοινωνικό τους υπόβαθρο. Η αριστεία και η καινοτομία είναι σημαντικές, αλλά δεν πρέπει να έρχονται εις βάρος της ισότητας, της συνοχής και της σταθερότητας στη ζωή των μαθητών.
Όπως λέει χαρακτηριστικά ο Χρήστος Κυργιάκης, γραμματέας της Δ’ ΕΛΜΕ Ανατολικής Αττικής: «Κάθε φορά που δημιουργείται ένα Πειραματικό ή Πρότυπο, καταργείται ένα σχολείο της γειτονιάς. Παραφράζοντας το τραγούδι θα μπορούσε κανείς να πει ότι ‘τα παιδιά της γειτονιάς μας, τους πειράζουνε’».
Η πραγματική πρόκληση για το Υπουργείο Παιδείας είναι να βρει τρόπους να αναβαθμίσει όλα τα σχολεία, χωρίς να αφήνει κανένα παιδί πίσω. Αλλιώς, τα πειράματα θα γίνουν εις βάρος των πιο αδύναμων, και η “παιδεία πολλών ταχυτήτων” θα αφήσει βαθιά σημάδια στις τοπικές κοινωνίες.
