Τα παιδιά χρειάζονται τις τέχνες όσο χρειάζονται την αγάπη, την τροφή, τον καθαρό αέρα και το παιχνίδι

Ο Φίλιπ Πούλμαν είναι Βρετανός συγγραφέας και έχει τιμηθεί με πολυάριθμα βραβεία για το έργο του (ενδεχομένως τον γνωρίζετε από την Τριλογία του Κόσμου –το «Αστέρι του Βορρά» βραβεύτηκε και έγινε ταινία). Το παρακάτω κείμενο το έγραψε ο ίδιος, αφού κέρδισε το βραβείο Astrid Lindgren Memorial Award, το 2005:

«Τα παιδιά χρειάζονται τέχνη και ιστορίες και ποιήματα και μουσική όσο χρειάζονται αγάπη και φαγητό και καθαρό αέρα και παιχνίδι. Αν δεν δώσεις σε ένα παιδί τροφή, η ζημιά γίνεται γρήγορα εμφανής. Αν δεν επιτρέψεις σε ένα παιδί να έχει καθαρό αέρα και παιχνίδι, η ζημιά είναι επίσης εμφανής, αλλά όχι τόσο γρήγορα. Αν δεν δώσεις σε ένα παιδί αγάπη, η ζημιά μπορεί να μην είναι ορατή για μερικά χρόνια, αλλά θα είναι μόνιμη.

Αλλά αν δεν δώσεις σε ένα παιδί τέχνη και ιστορίες και ποιήματα και μουσική, τη ζημιά δεν μπορείς εύκολα να τη δεις. Είναι εκεί, όμως. Τα σώματά τους είναι αρκετά υγιή. Μπορούν να τρέξουν και να πηδήξουν και να κολυμπήσουν και να φάνε λαίμαργα και να κάνουν πολύ θόρυβο, όπως κάνουν πάντα τα παιδιά, αλλά κάτι λείπει.

Είναι αλήθεια ότι μερικοί άνθρωποι μεγαλώνουν χωρίς να γνωρίσουν ποτέ κάποιου είδους τέχνη, και είναι απόλυτα ευχαριστημένοι και έχουν καλές και πολύτιμες ζωές, και μπορεί στα σπίτια τους να μην έχουν βιβλία, και να μην ενδιαφέρονται πολύ για τις εικόνες, και να μη βρίσκουν κάποιο νόημα στη μουσική. Και να μην πειράζει. Ξέρω τέτοιους ανθρώπους. Είναι καλοί γείτονες και χρήσιμοι πολίτες.

Όμως άλλοι άνθρωποι, σε κάποιο στάδιο της παιδικής ή νεανικής τους ηλικίας, ή ακόμη και σε μεγαλύτερη ηλικία, έρχονται αντιμέτωποι με κάτι από ένα είδος που δεν ονειρεύτηκαν ποτέ. Είναι τόσο ξένο σε αυτούς όσο η σκοτεινή πλευρά της σελήνης. Όμως έρχεται μια μέρα που ακούν μία φωνή στο ραδιόφωνο να διαβάζει ένα ποίημα, ή που περνούν από ένα σπίτι με ένα ανοιχτό παράθυρο όπου κάποιος παίζει πιάνο, ή βλέπουν μία αφίσα από έναν συγκεκριμένο πίνακα σε κάποιου τον τοίχο, και κάτι τους ταράζει τόσο έντονα που αισθάνονται ζαλάδα. Τίποτα δεν τους προετοίμασε γι’αυτό. Ξαφνικά συνειδητοποιούν ότι είναι γεμάτοι με μία λαχτάρα, για την οποία δεν είχαν την παραμικρή ιδέα πριν ένα λεπτό. Μία λαχτάρα για κάτι τόσο γλυκό και τόσο απολαυστικό που σχεδόν τους πονά. Κλαίνε σχεδόν, αισθάνονται λύπη και χαρά και μόνοι και ευπρόσδεκτοι από αυτήν την εντελώς νέα και παράξενη εμπειρία, και θέλουν απεγνωσμένα να πλησιάσουν το ραδιόφωνο, κοντοστέκονται έξω από το παράθυρο, δεν μπορούν να πάρουν τα μάτια τους από την εικόνα. Το ήθελαν αυτό, το χρειαζόντουσαν όπως ένας πεινασμένος χρειάζεται τροφή, και δεν το ήξεραν. Δεν είχαν ιδέα.

Έτσι είναι και για ένα παιδί που χρειάζεται μουσική ή εικόνες ή ποίηση και τα συναντάει τυχαία. Αν δεν υπήρχε η εν λόγω ευκαιρία, ίσως να μην το γνώριζε ποτέ, και θα μπορούσε να περάσει όλη του τη ζωή σε μία κατάσταση πολιτιστικής λιμοκτονίας χωρίς να το γνωρίζει.

Οι επιπτώσεις της πολιτιστικής λιμοκτονίας δεν είναι δραματικές και άμεσες. Δεν είναι τόσο εύκολα ορατές. Και, όπως λέω, μερικοί άνθρωποι, καλοί άνθρωποι, καλόκαρδοι φίλοι και χρήσιμοι πολίτες, απλά δεν το βιώνουν ποτέ. Και είναι απολύτως πλήρεις χωρίς αυτό. Αν όλα τα βιβλία και όλη η μουσική και όλοι οι πίνακες του κόσμου ήταν να εξαφανιστούν εν μία νυκτί, δε θα ένιωθαν άσχημα. Ούτε καν θα το παρατηρούσαν.

Αλλά αυτή η λαχτάρα υπάρχει σε πολλά παιδιά, και συχνά δεν ικανοποιείται ποτέ, διότι δεν έχει αφυπνισθεί ποτέ. Πολλά παιδιά σε κάθε μέρος του κόσμου πεινάνε για κάτι που τροφοδοτεί και θρέφει την ψυχή τους.

Εμείς λέμε, ορθώς, ότι κάθε παιδί έχει δικαίωμα σε τροφή και στέγη, παιδεία, ιατρική περίθαλψη, και ούτω καθεξής. Πρέπει να καταλάβουμε ότι κάθε παιδί έχει δικαίωμα στην εμπειρία του πολιτισμού. Πρέπει να καταλάβουμε καλά, ότι χωρίς ιστορίες και ποιήματα και εικόνες και μουσική, τα παιδιά θα πεινάσουν.»

Μάθετε περισσότερα για τον Sir Philip Pullman εδώ.

Πηγή: astridlindgrenmemorialaward.wordpress.com