Σε μια περίοδο όπου η πρόσβαση των ανηλίκων σε καπνικά προϊόντα και αλκοόλ παραμένει μια υπαρκτή και συχνά ανεξέλεγκτη πραγματικότητα, η Πολιτεία επιχειρεί να περάσει από τη θεωρία στην εφαρμογή. Ο νέος «Οδικός Χάρτης» για την καθολική απαγόρευση πώλησης εισάγει για πρώτη φορά ένα συνδυαστικό μοντέλο ελέγχου, που βασίζεται τόσο σε αυστηρότερο θεσμικό πλαίσιο όσο και στη χρήση ψηφιακών εργαλείων. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο τι προβλέπεται, αλλά αν και πώς θα εφαρμοστεί στην καθημερινότητα.
Οι Υπουργοί Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης και ο Υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος παρουσίασαν σήμερα, Τετάρτη 18 Μαρτίου 2026, σε συνέντευξη Τύπου στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, τον «Οδικό Χάρτη και το Επιχειρησιακό Σχέδιο για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους».
Κατά την εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, δήλωσε: «Η σημερινή πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταρρύθμιση στον τομέα της δημόσιας υγείας, με επίκεντρο την προστασία των ανηλίκων. Ως Πολιτεία, αναλαμβάνουμε την ευθύνη να διαμορφώσουμε ένα αυστηρό, αλλά δίκαιο πλαίσιο που περιορίζει δραστικά την πρόσβαση των νέων σε καπνικά προϊόντα και αλκοόλ, θωρακίζοντας τη νέα γενιά από κινδύνους που απειλούν την υγεία και την ανάπτυξή της. Με το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγουμε σαφείς κανόνες, ενισχύουμε τους ελέγχους και αξιοποιούμε τις δυνατότητες της τεχνολογίας για πρώτη φορά σε τόσο ευρεία κλίμακα. Η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας και το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου αποτελούν κρίσιμα εργαλεία που διασφαλίζουν διαφάνεια, λογοδοσία και αποτελεσματικότητα. Δεν πρόκειται μόνο για απαγορεύσεις, αλλά για μια συνολική στρατηγική πρόληψης και προστασίας. Δημιουργούμε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες τηρούνται και οι παραβάσεις έχουν συνέπειες, στέλνοντας σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής. Η επιτυχία του εγχειρήματος απαιτεί τη συνεργασία όλων: της Πολιτείας, των επαγγελματιών και της κοινωνίας. Μαζί μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε ένα πιο υγιές και ασφαλές περιβάλλον, με περισσότερες προοπτικές για το μέλλον».
Κεντρικός στόχος του νέου πλαισίου
Βασικός στόχος είναι η ουσιαστική προστασία των ανηλίκων και η πρόληψη της εξάρτησης από νεαρή ηλικία, μέσα από ένα σύστημα που ενισχύει τη διαφάνεια, την εποπτεία της αγοράς και την εφαρμογή της νομοθεσίας. Παράλληλα, επιδιώκεται η ευθυγράμμιση με τις εθνικές και ευρωπαϊκές στρατηγικές δημόσιας υγείας.
Το νέο πλαίσιο οργανώνεται γύρω από πέντε βασικούς άξονες:
- Πρόληψη και προστασία των ανηλίκων
- Ενίσχυση της εποπτείας της αγοράς
- Ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης
- Δημιουργία ψηφιακού μητρώου ελέγχου
- Ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και των κυρώσεων
Όπως δήλωσε ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου: «Η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επίλυση πραγματικών κοινωνικών προβλημάτων κι αυτή είναι η ομορφιά της. Υπό τον συντονισμό του Υπουργού Επικρατείας, Άκη Σκέρτσου, και σε στενή συνεργασία με τα Υπουργεία Υγείας και Προστασίας του Πολίτη, υλοποιούμε ένα συνεκτικό ψηφιακό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων. Με το alto.gov.gr διασφαλίζουμε για πρώτη φορά την πλήρη χαρτογράφηση της αγοράς προϊόντων καπνού, άτμισης και αλκοόλ, ενισχύοντας τον στοχευμένο έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές. Παράλληλα, μέσω της πλατφόρμας events.gov.gr θεσπίζουμε ένα σαφές και διαφανές πεδίο για τη δήλωση ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων, περιορίζοντας φαινόμενα καταστρατήγησης και διευκολύνοντας τους ελέγχους. Επιπλέον, η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας μέσω του Kids Wallet και Gov.gr Wallet εισάγει μια ασφαλή και αξιόπιστη διαδικασία, που περιορίζει ουσιαστικά την πρόσβαση ανηλίκων σε επιβλαβή προϊόντα, χωρίς περιττή έκθεση προσωπικών δεδομένων. Η ίδια προσέγγιση θα επεκταθεί και στις διαδικτυακές αγορές, μετά από ένα διάστημα προσαρμογής των επιχειρήσεων. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που ήρθε για να μείνει, ώστε να διαμορφώσουμε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά μας και για αυτό απαιτείται η στήριξη όλων μας».
Καθολική απαγόρευση πώλησης σε ανηλίκους
Για πρώτη φορά εισάγεται σαφής και καθολική απαγόρευση πώλησης, προσφοράς και διάθεσης προϊόντων καπνού, νικοτίνης και αλκοόλ σε ανηλίκους. Η ευθύνη για την εξακρίβωση της ηλικίας μεταφέρεται ρητά στον πωλητή, ενώ η συναλλαγή δεν επιτρέπεται χωρίς επίδειξη αποδεικτικού στοιχείου ηλικίας.
Παράλληλα, απαγορεύεται πλήρως η πώληση των προϊόντων αυτών μέσω αυτόματων πωλητών.
Ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας
Κεντρικό στοιχείο της νέας προσέγγισης αποτελεί η εισαγωγή ψηφιακού συστήματος επαλήθευσης ηλικίας μέσω των εφαρμογών Gov.gr Wallet και Kids Wallet.
Στα σημεία λιανικής πώλησης, ο πωλητής επιλέγει την απαιτούμενη ηλικιακή κατηγορία και εμφανίζεται QR code, το οποίο σαρώνει ο αγοραστής. Στη συνέχεια εμφανίζεται ένδειξη έγκρισης ή απόρριψης της πώλησης, χωρίς να αποκαλύπτεται η ακριβής ηλικία, διασφαλίζοντας την προστασία προσωπικών δεδομένων.
Ρυθμίσεις για χώρους διασκέδασης
Απαγορεύεται η είσοδος και παραμονή ανηλίκων σε αμιγή μπαρ και κέντρα νυχτερινής διασκέδασης. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η διοργάνωση ιδιωτικών εκδηλώσεων με συμμετοχή ανηλίκων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και κατόπιν δήλωσης στην πλατφόρμα events.gov.gr.
Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου – alto.gov.gr
Το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου αποτελεί βασικό εργαλείο εφαρμογής του πλαισίου. Σε αυτό εγγράφονται υποχρεωτικά όλοι οι επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στην πώληση των σχετικών προϊόντων.
Για πρώτη φορά καθίσταται δυνατή η πλήρης χαρτογράφηση της αγοράς και ο στοχευμένος έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές. Με την εγγραφή εκδίδεται έγγραφο με QR code, που διευκολύνει τους επιτόπιους ελέγχους. Η προθεσμία εγγραφής ορίζεται έως τις 16 Απριλίου 2026.
Ρύθμιση νέων προϊόντων νικοτίνης
Το πλαίσιο επεκτείνεται και στα νέα προϊόντα νικοτίνης, όπως τα θερμαινόμενα προϊόντα χωρίς καπνό και τα σακουλάκια νικοτίνης. Η πώλησή τους σε ανηλίκους απαγορεύεται, ενώ διατίθενται αποκλειστικά μέσω υπαλλήλου και όχι από αυτόματους πωλητές.
Ενίσχυση εποπτείας της αγοράς
Συστήνεται Ειδικό Τμήμα στον ΕΟΔΥ για τη συνεχή παρακολούθηση της αγοράς, τη συλλογή δεδομένων και την υποστήριξη της χάραξης πολιτικών δημόσιας υγείας.
Ποινικοποίηση παραβάσεων
Η πώληση καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους καθίσταται ποινικό αδίκημα, με ποινές που φτάνουν έως τρία έτη φυλάκισης και χρηματικά πρόστιμα.
Αδιαπραγμάτευτη η προστασία των ανηλίκων
Ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, δήλωσε: «Η προστασία των ανηλίκων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητά μας και σταθερό πυλώνα της πολιτικής μας για μια κοινωνία πιο ασφαλή, πιο υπεύθυνη και πιο οργανωμένη. Με τον νέο Οδικό Χάρτη και το Επιχειρησιακό Σχέδιο για την καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους, ενισχύουμε το θεσμικό πλαίσιο και δημιουργούμε ένα πιο αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου και εφαρμογής της νομοθεσίας. Ενισχύουμε το επιχειρησιακό σκέλος της εφαρμογής του πλαισίου, με περισσότερους και πιο στοχευμένους ελέγχους. Με τη συνεργασία των υπουργείων Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αξιοποιούμε τα νέα ψηφιακά εργαλεία που ενισχύουν τη διαφάνεια και τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ελέγχων σε σημεία πώλησης, χώρους διασκέδασης και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος σε όλη τη χώρα. Ειδικότερα, από 7 Ιουλίου2025, με την εφαρμογή του νέου Νόμου, έως τις 5 Μαρτίου 2026 οι αστυνομικές υπηρεσίες έχουν πραγματοποιήσει 82.094 ελέγχους, συλλαμβάνοντας 313 άτομα, ενώ έχουν σχηματιστεί 433 δικογραφίες. Το αμέσως επόμενο διάστημα οι παρεμβάσεις αυτές θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο, με έμφαση στην πρόληψη, αλλά και στην αυστηρή αντιμετώπιση κάθε παράβασης».
Ο Υφυπουργός Υγείας Δημήτρης Βαρτζόπουλος, δήλωσε: «Για πρώτη φορά η Πολιτεία περνά από τη γενική απαγόρευση στην ουσιαστική και καθολική εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου πλαισίου προστασίας των ανηλίκων. Με την αξιοποίηση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, τη σαφή μεταφορά της ευθύνης ελέγχου της ηλικίας στους πωλητές και την αυστηροποίηση των κυρώσεων, δημιουργούμε ένα λειτουργικό σύστημα που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα πρόσβασης των νέων σε καπνό, νικοτίνη και αλκοόλ. Η προστασία των παιδιών και των εφήβων δεν αποτελεί μόνο ζήτημα τήρησης της νομοθεσίας, αλλά προϋποθέτει τη διαμόρφωση μιας ισχυρής κοινωνικής κουλτούρας πρόληψης και υπευθυνότητας. Η συνεργασία της Πολιτείας με την επιστημονική κοινότητα, τους επαγγελματίες της αγοράς, την εκπαιδευτική κοινότητα και την οικογένεια είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε τα μέτρα να έχουν ουσιαστικό και διαρκές αποτέλεσμα. Στόχος μας είναι να διασφαλίσουμε ότι οι νέοι μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που προάγει την υγεία, την ασφάλεια και την ευημερία τους, ενισχύοντας παράλληλα τη δημόσια υγεία και επενδύοντας στο μέλλον της κοινωνίας μας. Με συνέπεια, αποφασιστικότητα και σύγχρονες πολιτικές πρόληψης, διαμορφώνουμε ένα πλαίσιο που προστατεύει ουσιαστικά τη νέα γενιά».
