Λίγες εβδομάδες πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι, είναι μια καλή στιγμή να ελέγξουμε αν υπάρχει κάποια εκκρεμότητα με την υγεία των παιδιών. Παιδίατρος, όραση, ακοή, δόντια, εμβόλια και, για συγκεκριμένες τάξεις Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή (ΑΔΥΜ) μπαίνουν στη λίστα με τις απαραίτητες προληπτικές εξετάσεις για τα παιδιά μας. Ας μην ξεχνάμε όμως κάτι εξίσου σημαντικό: η σύσταση για τσεκ απ και προληπτικό έλεγχο για τα παιδιά δεν σημαίνει ότι κάθε υγιές παιδί χρειάζεται γενική αίματος, καρδιογράφημα, triplex ή μια σειρά εργαστηριακών εξετάσεων πριν επιστρέψει στο σχολείο!
Ο προληπτικός έλεγχος των παιδιών ξεκινά από την κλινική εξέταση και προσαρμόζεται στην ηλικία, στο ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, στην ανάπτυξη και στις ανάγκες κάθε παιδιού.
ΑΔΥΜ: Ποια παιδιά το χρειάζονται για το σχολείο
Για αρκετές οικογένειες, το πρώτο που πρέπει να μπει στη λίστα είναι το Ατομικό Δελτίο Υγείας Μαθητή (ΑΔΥΜ), σύμφωνα με τις οδηγίες που αναφέρονται στην επίσημη σελίδα του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών.
Το ΑΔΥΜ κατατίθεται κατά την εγγραφή στο Νηπιαγωγείο και την Α’ Δημοτικού, στην έναρξη φοίτησης στη Δ’ Δημοτικού, στην Α’ Γυμνασίου και την Α’ Λυκείου. Έχει δηλαδή ισχύ τριών σχολικών ετών στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ενώ στο Νηπιαγωγείο ισχύει για όλη τη διάρκεια της φοίτησης.
Πρόκειται για ιατρικό πιστοποιητικό με προληπτικό χαρακτήρα, το οποίο είναι απαραίτητο και για τη συμμετοχή του μαθητή στο μάθημα της Φυσικής Αγωγής και στις σχολικές αθλητικές δραστηριότητες.
Και εδώ υπάρχει μια ουσιαστική λεπτομέρεια: το ΑΔΥΜ συμπληρώνεται μετά από λήψη ιστορικού και φυσική εξέταση του παιδιού. Περαιτέρω ειδικές εξετάσεις γίνονται όταν υπάρχουν σχετικές ιατρικές ενδείξεις.
Όπως επισημαίνει ο παιδίατρος Κώστας Νταλούκας: «Το ΑΔΥΜ δεν είναι ένα απλό χαρτί που χρειάζεται μια απλή υπογραφή. Είναι ένας σημαντικός προληπτικός έλεγχος της υγείας του παιδιού σας».
Ο προληπτικός έλεγχος ξεκινά από τον παιδίατρο
Ακόμη και αν το παιδί μας δεν χρειάζεται φέτος χαρτί από τον παιδίατρο για το σχολείο, αξίζει να ελέγξουμε πότε πραγματοποιήθηκε η τελευταία προληπτική παιδιατρική εξέταση. Ο παιδίατρος παρακολουθεί την ανάπτυξη, μετρά ύψος και βάρος και πραγματοποιεί την κλινική εξέταση, συνεκτιμώντας το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό.
Είναι επίσης η κατάλληλη ευκαιρία να του αναφέρουμε συμπτώματα που μπορεί να εμφανίστηκαν μέσα στη χρονιά: συχνή κόπωση, πονοκεφάλους, επίμονους πόνους στην κοιλιά, αλλαγές στην όρεξη ή στο βάρος, προβλήματα στον ύπνο, δύσπνοια κατά την άσκηση ή οτιδήποτε άλλο έχουμε παρατηρήσει.
Έλεγχος στα μάτια: Κι όμως, το παιδί μπορεί να μην αντιλαμβάνεται ότι δεν βλέπει καλά
Η όραση επηρεάζει άμεσα τη σχολική καθημερινότητα και τη μαθησιακή διαδικασία. Ένα μικρό παιδί, όμως, δεν έχει πάντοτε μέτρο σύγκρισης για να αντιληφθεί ότι δεν βλέπει καθαρά.
Προσέχουμε εάν πλησιάζει πολύ στα βιβλία ή στις οθόνες, μισοκλείνει τα μάτια όταν κοιτάζει μακριά, παραπονιέται για πονοκεφάλους, κουράζεται όταν διαβάζει ή δυσκολεύεται να δει από απόσταση.
Εάν εκκρεμεί ο προγραμματισμένος οφθαλμολογικός έλεγχος ή υπάρχουν συμπτώματα, η περίοδος πριν από την έναρξη των μαθημάτων είναι μια πρακτική ευκαιρία για να γίνει.
Έλεγχος αφτιά: Όταν η δυσκολία μοιάζει με αφηρημάδα
Μια ήπια δυσκολία στην ακοή μπορεί να περάσει απαρατήρητη και το παιδί μπορεί να φαίνεται ότι δεν προσέχει ή να δυσκολεύεται να ακολουθήσει οδηγίες στην τάξη.
Ενημερώνουμε τον παιδίατρο εάν ζητά συχνά να επαναλάβουμε αυτά που λέμε, ανεβάζει πολύ την ένταση της τηλεόρασης, δυσκολεύεται περισσότερο όταν υπάρχει θόρυβος ή έχει ιστορικό επαναλαμβανόμενων ωτίτιδων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί χρειάζεται ακοόγραμμα πριν αρχίσει το σχολείο. Ο παιδίατρος θα κρίνει εάν υπάρχει λόγος για εξέταση από ΩΡΛ ή ειδικό έλεγχο της ακοής.
Δόντια: Ο έλεγχος που δεν πρέπει να ξεχνάμε
Η έναρξη της σχολικής χρονιάς είναι μια καλή υπενθύμιση για τον τακτικό οδοντιατρικό έλεγχο, ιδιαίτερα εάν έχει περάσει αρκετός χρόνος από την τελευταία επίσκεψη.
Ο οδοντίατρος μπορεί να εντοπίσει έγκαιρα τερηδόνα, προβλήματα στα ούλα ή ζητήματα που χρειάζονται ορθοδοντική αξιολόγηση. Παράλληλα, μετά τη χαλαρότητα των διακοπών, επιστρέφουμε σε σταθερή καθημερινή ρουτίνα στοματικής υγιεινής.
Εμβόλια: Ελέγχουμε το βιβλιάριο πριν αρχίσει η σχολική χρονιά
Δεν χρειάζεται να θυμόμαστε ποια δόση αντιστοιχεί σε κάθε ηλικία. Χρειάζεται όμως να έχουμε μαζί μας το βιβλιάριο εμβολίων όταν επισκεφθούμε τον παιδίατρο.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026 προβλέπει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ανά ηλικία, καθώς και συστάσεις για την αναπλήρωση δόσεων που έχουν καθυστερήσει ή παραλειφθεί.
Η περίοδος πριν από το σχολείο είναι επομένως μια καλή αφορμή για να επιβεβαιώσουμε ότι δεν υπάρχει κάποια εκκρεμότητα στον εμβολιασμό του παιδιού.
Καρδιολογικός έλεγχος: Χρειάζονται όλα τα παιδιά ΗΚΓ και triplex;
Όχι ως αυτόματη ετήσια εξέταση για κάθε υγιές παιδί, αν και την απάντηση αυτή μπορεί να δώσει έγκυρα μόνο ο παιδίατρος που παρακολουθεί το παιδί.
Γενικότερα, στην παιδιατρική εξέταση αξιολογείται το καρδιαγγειακό σύστημα και λαμβάνεται το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό. Ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει εάν το παιδί έχει παρουσιάσει λιποθυμικό επεισόδιο, πόνο στο στήθος, αίσθημα παλμών ή ασυνήθιστη δύσπνοια κατά την άσκηση, αλλά και εάν υπάρχει σχετικό οικογενειακό ιστορικό.
Ο παιδίατρος Κώστας Νταλούκας προτείνει πλήρη καρδιολογικό έλεγχο με ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα καρδιάς μία φορά στην ηλικία των 5-6 ετών και ξανά περίπου στα 12 χρόνια, ενώ για παιδιά που κάνουν πρωταθλητισμό συστήνει στενότερη παρακολούθηση. Πρόκειται για τη δική του παιδιατρική σύσταση και όχι για καθολική οδηγία ετήσιου ΗΚΓ ή triplex σε κάθε παιδί.
Σπονδυλική στήλη και στάση σώματος
Ιδιαίτερα στην προεφηβεία και την εφηβεία, όταν η ανάπτυξη μπορεί να είναι γρήγορη, παρατηρούμε τη στάση του σώματος.
Ώμοι που βρίσκονται εμφανώς σε διαφορετικό ύψος, ασυμμετρία στην πλάτη όταν το παιδί σκύβει προς τα εμπρός, αλλαγές στη βάδιση ή επίμονος πόνος στην πλάτη πρέπει να αναφέρονται στον παιδίατρο.
Δεν ξεκινάμε μόνοι μας ακτινογραφίες ή άλλες εξετάσεις. Εάν η κλινική εξέταση δείξει κάτι που χρειάζεται διερεύνηση, ο γιατρός θα κατευθύνει τον περαιτέρω έλεγχο.
Γενική αίματος πριν το σχολείο: Χρειάζεται κάθε παιδί;
Όχι. Η έναρξη της σχολικής χρονιάς από μόνη της δεν αποτελεί λόγο για να υποβληθεί κάθε υγιές παιδί σε γενική αίματος, μέτρηση σιδήρου, φερριτίνης, σακχάρου και μια σειρά άλλων εργαστηριακών εξετάσεων.
Το επίσημο πλαίσιο του ΑΔΥΜ είναι χαρακτηριστικό: προβλέπει ιστορικό και φυσική εξέταση και παραπομπή για περαιτέρω ειδικό έλεγχο όταν υπάρχουν ιατρικές ενδείξεις.
Επίμονη κόπωση, ωχρότητα, σημαντικές αλλαγές στο βάρος ή στην ανάπτυξη, πολύ περιοριστική διατροφή ή άλλα κλινικά ευρήματα μπορεί να οδηγήσουν τον παιδίατρο στην απόφαση ότι χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος. Οι εξετάσεις επιλέγονται ανάλογα με αυτό που χρειάζεται να διερευνηθεί.
Ύπνος, διατροφή και βάρος είναι επίσης μέρος της πρόληψης
Η υγεία ενός παιδιού δεν αποτυπώνεται μόνο στις εξετάσεις. Ο τρόπος με τον οποίο τρώει, κοιμάται και κινείται αποτελεί μέρος της συνολικής εικόνας του.
Λίγο πριν επιστρέψει στη σχολική ρουτίνα, παρατηρούμε εάν ο ύπνος έχει απορρυθμιστεί σημαντικά, εάν υπάρχουν μεγάλες αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες ή στο βάρος και εάν η φυσική δραστηριότητα έχει περιοριστεί.
Η επιστροφή στις σταθερές ώρες ύπνου και γευμάτων είναι καλύτερο να γίνεται σταδιακά και όχι το βράδυ πριν από το πρώτο κουδούνι.
Και κάτι ακόμη: Πώς νιώθει το παιδί για την επιστροφή;
Δεν βιώνουν όλα τα παιδιά με τον ίδιο τρόπο την επιστροφή στο σχολείο.
Έντονο άγχος, αλλαγές στον ύπνο ή στην όρεξη, επαναλαμβανόμενοι πόνοι στην κοιλιά ή πονοκέφαλοι, μεγάλη ευερεθιστότητα, απόσυρση ή επίμονη άρνηση επιστροφής στο σχολείο αξίζουν την προσοχή μας.
Όταν τέτοιες αλλαγές είναι έντονες, επιμένουν ή επηρεάζουν την καθημερινότητα του παιδιού, τις συζητάμε με τον παιδίατρο και ζητάμε, εφόσον χρειάζεται, την κατάλληλη υποστήριξη.
Check-up παιδιών πριν το σχολείο: Οι συχνότερες ερωτήσεις των γονιών
Πρέπει όλα τα παιδιά να κάνουν check-up πριν ανοίξουν τα σχολεία;
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο «πακέτο» εξετάσεων που πρέπει να κάνει κάθε υγιές παιδί πριν από κάθε σχολική χρονιά. Είναι όμως μια καλή περίοδος για να ελέγξουμε πότε έγινε η τελευταία παιδιατρική εξέταση, αν εκκρεμούν εμβόλια ή τακτικοί έλεγχοι και αν χρειάζεται ΑΔΥΜ.
Ποια παιδιά χρειάζονται ΑΔΥΜ;
Το ΑΔΥΜ απαιτείται κατά την εγγραφή στο Νηπιαγωγείο και στην Α’ Δημοτικού και στην έναρξη της Δ’ Δημοτικού, της Α’ Γυμνασίου και της Α’ Λυκείου. Στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση έχει τριετή ισχύ.
Χρειάζεται γενική αίματος πριν το σχολείο;
Όχι σε κάθε υγιές παιδί και όχι απλώς επειδή ξεκινά η σχολική χρονιά. Ο παιδίατρος αποφασίζει εάν χρειάζεται εργαστηριακός έλεγχος ανάλογα με το ιστορικό, την ανάπτυξη, τη διατροφή, τα συμπτώματα και τα ευρήματα της εξέτασης.
Χρειάζεται καρδιογράφημα για το σχολείο;
Δεν προβλέπεται ως καθολική ετήσια εξέταση για όλους τους μαθητές. Ο παιδίατρος αξιολογεί το παιδί και το ιστορικό του και κρίνει εάν χρειάζεται περαιτέρω καρδιολογικός έλεγχος.
Πρέπει να κάνει οφθαλμολογικό έλεγχο πριν ξεκινήσει το σχολείο;
Η όραση πρέπει να ελέγχεται στις προβλεπόμενες ηλικίες και όταν υπάρχουν συμπτώματα ή υποψία προβλήματος. Αν το παιδί δυσκολεύεται να δει μακριά, πλησιάζει πολύ στα βιβλία, μισοκλείνει τα μάτια ή παραπονιέται συχνά για πονοκεφάλους, ενημερώνουμε τον παιδίατρο και προγραμματίζουμε τον κατάλληλο έλεγχο.
Τι πρέπει να πάρουμε μαζί στον παιδίατρο;
Το βιβλιάριο υγείας και εμβολίων του παιδιού, προηγούμενες εξετάσεις εφόσον είναι σχετικές και το έντυπο του ΑΔΥΜ εάν απαιτείται φέτος. Χρήσιμο είναι επίσης να έχουμε σημειώσει τυχόν συμπτώματα ή αλλαγές που έχουμε παρατηρήσει ώστε να μην τα ξεχάσουμε κατά την επίσκεψη.
Ποιο είναι τελικά το βασικό check-up πριν από το σχολείο;
Για ένα υγιές παιδί, η βάση είναι η σωστή προληπτική παιδιατρική εξέταση και η παρακολούθηση της ανάπτυξής του. Από εκεί και πέρα, ελέγχουμε εμβολιασμό, όραση, ακοή και στοματική υγεία και προχωράμε σε πρόσθετες εξετάσεις όταν υπάρχει ηλικιακή ή ιατρική ένδειξη.
