Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, 13:08
Array
(
    [category] => Αποδράσεις - Ταξίδια
    [link] => https://www.infokids.gr/category/psychagogia/apodraseis-taksidia/
    [id] => 67
)

Μπαμπινιώτης για το σύστημα των Πανελλαδικών: «Μαθητές και γονείς ζουν μια τρίχρονη τραυματική εμπειρία»

Συνέντευξη του Γεώργιου Μπαμπινιώτη, Επίτιμου Καθηγητής Γλωσσολογίας και πρώην Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην Μάρνυ Παπαματθαίου. Εφημερίδα «Πανεπιστήμιο Αθηνών», Φύλλο 9, κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» 27 Σεπτεμβρίου 2026.

Ο Επίτιμος Καθηγητής Γλωσσολογίας και πρώην Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών ασκεί αιχμηρή κριτική στο ισχύον σύστημα των Πανελλαδικών και μιλά για την ανάγκη ενίσχυσης της λυκειακής εκπαίδευσης.

«Απάνθρωπο, άδικο και αναξιόπιστο» χαρακτηρίζει το σύστημα των πανελλαδικών εξετάσεων για την εισαγωγή στα ΑΕΙ ο Επίτιμος Καθηγητής Γλωσσολογίας και πρώην Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Μπαμπινιώτης, ο οποίος και μεσούντος ενός (τρίτου) εθνικού διαλόγου για την Παιδεία στη χώρα σχολιάζει κρίσιμα θέματα που αφορούν την ανώτατη εκπαίδευση της χώρας και του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τα παρακάτω απαντά στη διάρκεια μιας συζήτησης που έγινε ένα πρωινό του μήνα που διανύουμε, παραμονές δε της έναρξης της νέας ακαδημαϊκής χρονιάς.

Ένας ακόµη εθνικός διάλογος για την Παιδεία πλησιάζει στην κατάθεση των πορισµάτων του. Εφαρµόστηκαν ωστόσο ποτέ τα πορίσµατα των προηγούµενων διαλόγων; Και γιατί στη χώρα µας δεν υπάρχει συνέχεια στη διοίκηση;

«Ο εθνικός διάλογος για την Παιδεία τού 2009, του οποίου είχα την ευθύνη τής προεδρίας, μπορούσε σε όλα τα χρόνια που πέρασαν και με όλες τις κυβερνήσεις να είχε αποτελέσει τη βάση λήψεως ουσιαστικών αποφάσεων για την αντιμετώπιση του πολυσυζητημένου προβλήματος των πανελλαδικών εξετάσεων και του Εθνικού Απολυτηρίου, το οποίο βρίσκεται πάλι στην επικαιρότητα. Και τότε – εκπαιδευτικοί οι περισσότεροι της μαχόμενης Εκπαίδευσης και άλλα στελέχη με μεγάλη διοικητική πείρα στα θέματα της Παιδείας και της Εκπαίδευσης – είχαμε προτείνει την αναβάθμιση της λυκειακής εκπαίδευσης (που έχει παύσει από πολλού να παίζει τον ουσιαστικό παιδευτικό ρόλο της) με τον μόνο ρεαλιστικό τρόπο που μπορούσε να την επανενεργοποιήσει: να βαρύνει σημαντικά η επίδοση των μαθητών στο Λύκειο για την εισαγωγή τους στα ΑΕΙ. Κύριο ζητούμενο και αντικείμενο συζήτησης και σήμερα, 17 (χαμένα) χρόνια μετά! Με την “παραπαιδεία” να έχει υποκαταστήσει σχεδόν επίσημα – και αναντίρρητα στην πράξη – την επίσημη λυκειακή παιδεία. Με μαθητές και γονείς να ζουν μια τρίχρονη και οπωσδήποτε μια δίχρονη τραυματική εμπειρία, αυτή της προετοιμασίας των πανελλαδικών εξετάσεων με άδηλο αποτέλεσμα.

Να το ξαναπώ για πολλοστή φορά; Το ισχύον σύστημα είναι (γενικά) αδιάβλητο, αλλά είναι απάνθρωπο (κρίνεται το μέλλον σου σε ένα τρίωρο!)∙ είναι άδικο (άλλες οικονομικές δυνατότητες σχολικής φοίτησης σε καλά ιδιωτικά σχολεία και φροντιστηριακής προετοιμασίας διαφοροποιεί τους υποψήφιους)∙ είναι αναξιόπιστο (ο τρόπος εξέτασης δεν αναδεικνύει πάντα αυτούς που διαθέτουν κριτική ικανότητα έναντι απομνημονευτικής δεξιότητας). Και το κυριότερο: δεν παίρνει κανείς σοβαρά τη φοίτηση στο Λύκειο (με υποβάθμιση διδασκόντων καθηγητών και μηδενισμό μη εξεταζομένων στις πανελλαδικές μαθημάτων, και παράτυπα παρεπόμενα ελαχιστοποιημένης ή και μη φοίτησης στο σχολείο)».

Ποιοι ευθύνονται για όλη αυτή την κατάσταση;

«Προφανώς, αυτοί που είναι εκλεγμένοι να λύσουν αυτά τα προβλήματα, είτε βρίσκονται στην εκάστοτε Κυβέρνηση είτε στην εκάστοτε Αντιπολίτευση».

Τελικά, ποια θα ήταν η ωριμότερη λύση στο θέμα του εξεταστικού μας συστήματος;

«“O τρώσας και ιάσεται”. Με κυβερνητική πρωτοβουλία – η οποία ευτυχώς, έστω με καθυστέρηση, έχει αναληφθεί – και υπεύθυνη στάση της Αντιπολίτευσης και των συνδεομένων φορέων (εκπαιδευτικών, μαθητών, γονέων, ΜΜΕ κ.ά.) πρέπει να βρεθεί και να δρομολογηθεί άμεση λύση.Η λύση ρεαλιστικά δεν είναι άλλη (συγχωρήστε μου το απόλυτο ύφος που προέρχεται από τη μακρά ενασχόλησή μου με το θέμα) από ό,τι αποκαλώ “ανάσταση του Λυκείου” με επάνοδο στην κανονική παιδευτική λειτουργία του και πανελλαδική αξιολόγηση της επίδοσης των μαθητών και στις τρεις τάξεις τού Λυκείου με υλικό από την Τράπεζα Θεμάτων (αναβαθμισμένη, σταθμισμένη και διαβαθμισμένη) με διττό σκοπό: α) την εξασφάλιση ενός πραγματικά βαρύνοντος Εθνικού Απολυτηρίου για κάθε χρήση (σπουδών, επαγγελματική, δημόσια κ.λπ.) και β) ως κύρια προϋπόθεση Εισαγωγής στα ΑΕΙ ανάλογα με τον μέσο όρο επίδοσης στο Λύκειο. Με το Εθνικό Απολυτήριο να ισχύει για άμεση εισαγωγή σε πανεπιστημιακά τμήματα, στα οποία δεν υπάρχει πολύ υψηλή ζήτηση, ενώ για τα τμήματα υψηλής ζήτησης (ιατρικές σχολές, Νομική και λίγα άλλα) μπορεί να καθορίζεται μεγαλύτερο ύψος επίδοσης σε ορισμένα μαθήματα ή και μια επιπλέον εξέταση ανά επιλεγόμενο ΑΕΙ».

Εδώ έχουμε βέβαια τις συνήθεις ενστάσεις…

«Ναι. Ποιες είναι αυτές; α) Μα έτσι το Λύκειο θα γίνει (προβοκατόρικος χαρακτηρισμός) “εξεταστικό κέντρο”! Απάντηση: μας ενδιαφέρει η κατοχύρωση του αδιαβλήτου στην αξιολόγηση τής επίδοσης αφού αυτή θα βαρύνει; Τότε, μόνη αξιόπιστη λύση είναι η αδιάβλητη πανελλαδική εξέταση και μάλιστα από έναν δημόσιο εξεταστικό φορέα υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας που θα στελεχωθεί με ειδικούς σε θέματα αξιολόγησης και θα επιμορφώσει τους διορθωτές των εξεταζομένων θεμάτων (για να αποφευχθούν τεράστιες αποκλίσεις μεταξύ διορθωτών εις βάρος τελικά των εξεταζομένων). Σημειώνεται ότι η εξέταση με βάση την Τράπεζα Θεμάτων κατοχυρώνει και ένα άλλο μεγάλο ζητούμενο στην Εκπαίδευση: τη διδασκαλία υπέρ όλων των μαθητών όλης της προβλεπόμενης ύλης, αντίθετα προς την παρατηρούμενη “μειωμένη διδαχθείσα ύλη” που δεσμεύει και υποβαθμίζει το γε νυν έχον τα θέματα που επιλέγονται από την Επιτροπή στις πανελλαδικές εξετάσεις.

β) Να συνεχίσουν ως έχουν οι πανελλαδικές εξετάσεις λόγω του αδιάβλητου χαρακτήρα τους χωρίς να υπάρξει Εθνικό Απολυτήριο. Απάντηση: Θα το πω, ας μου επιτραπεί, “αφοριστικά”. Αν είμαστε ευχαριστημένοι με την κατάσταση που ισχύει σήμερα, είμαστε άξιοι της τύχης μας! Βολεμένοι στην αδράνεια ή, λιγότερο, επηρεασμένοι κάποιοι από μεγαλύτερα ή μικρότερα συμφέροντα, εθελοτυφλούμε και συντηρούμε μια κατάσταση “παιδευτικής σύγχυσης” εις βάρος τής μόρφωσης και της ψυχικής ηρεμίας των παιδιών μας, εις βάρος των οικονομικά και ψυχολογικά δοκιμαζομένων οικογενειών και το κυριότερο εις βάρος του επιπέδου της εκπαίδευσης και της παιδείας μας με ένα κυριολεκτικά αχρηστευμένο και αναξιόπιστο για γονείς και μαθητές Λύκειο και με ένα απολυτήριο “άνευ αντικρίσματος”. Και καθόλου λιγότερο, με ένα σύστημα που σήμερα ακυρώνει τον στύλο τής εκπαίδευσης, τον εκπαιδευτικό, αφού όσοι εκπαιδευτικοί υπηρετούν στο Λύκειο αισθάνονται να απαξιώνεται ο ρόλος τους, η επιστήμη τους, η προσωπικότητά τους και το έργο τους ως δασκάλων».

Στα ΑΕΙ βλέπουμε τα τελευταία χρόνια μια ανησυχητική εκπαιδευτική πορεία στους υποψήφιους των Ανθρωπιστικών Σπουδών, ειδικά δε στις καθηγητικές σχολές που δέχονται πλέον πρωτοετείς με πολύ χαμηλές βαθμολογίες. Πού οδηγεί όμως αυτό και τι μπορούμε να κάνουμε για να το αντιμετωπίσουμε;

«Κίνητρα! Λείπουν τα κίνητρα, για να στραφούν στις σπουδές αυτές ικανότεροι υποψήφιοι. Υποψήφιοι που να θέλουν και να μπορούν. Οι οικονομικές απολαβές (μισθοί) των εκπαιδευτικών και η έλλειψη κοινωνικής αναγνώρισης (η κρατούσα μειωμένη εκτίμηση των γονέων για τον δάσκαλο των παιδιών τους και γενικά η επαγγελματική υποτίμηση των εκπαιδευτικών) έχουν συντελέσει σε βαθμό που να αποτρέπουν δυνάμει άξιους υποψηφίους να στραφούν προς τις ανθρωπιστικές σπουδές, και ειδικά προς τις καθηγητικές και παιδαγωγικές σχολές των πανεπιστημίων. Έτσι, άρχισαν τελευταία να στρέφονται προς αυτές – κατά κανόνα και με αρκετές ενθαρρυντικές εξαιρέσεις – υποψήφιοι μειωμένων προσόντων και ικανοτήτων, με μικρές επιδόσεις και περιορισμένο ενδιαφέρον στη σχολική τους ζωή για τα αντικείμενα (γλώσσα, λογοτεχνία, φιλολογία, ιστορία, φιλοσοφία κ.λπ.) που θα σπουδάσουν στα πανεπιστήμια και θα αποτελέσουν το επάγγελμά τους διά βίου.

Αυτό, σε συνδυασμό και με μια αδύναμη και ελλειμματική σχολική εκπαίδευση στα αντικείμενα αυτά, προκαλεί προβλήματα στο επίπεδο επιστημονικής κατάρτισης πολλών από τους υποψηφίους αυτούς, δηλαδή τους αυριανούς πτυχιούχους που θα διδάξουν στα σχολεία. Μπορεί η χαμηλή επίδοση στο σχολείο και η χαμηλή βαθμολογία στις Πανελλαδικές να μην είναι “προς θάνατον”, αλλά αντικειμενικά δεν εγγυάται και τους καλύτερους δασκάλους στην Εκπαίδευση τα χρόνια που θα ακολουθήσουν, με ό,τι αυτό σημαίνει.

Ας προστεθεί και ένας άλλος παράγων: η ποιότητα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Είναι φανερό – και λέγεται ήδη – ότι απαιτείται εκσυγχρονισμός του προγράμματος των ανθρωπιστικών σπουδών με ελκυστικά μαθήματα, θα προσθέσω και με επιλεγμένους φωτισμένους πανεπιστημιακούς δασκάλους οι οποίοι να μπορούν να εμπνέουν και να ενθουσιάζουν τους φοιτητές τους και να τους πείθουν ότι η διδασκαλία στην εκπαίδευση είναι επιστήμη μαζί και λειτούργημα και ότι πρέπει να στραφούν σε αυτήν με απαιτήσεις από τον εαυτόν τους και τους άλλους.

Άρα, δημιουργία ουσιαστικών κινήτρων από την Πολιτεία (αξιοπρεπή έως υψηλή αμοιβή των εκπαιδευτικών) και σεβασμός και ηθική στήριξη στον δάσκαλο από την Κοινωνία, καλύτερη σχολική εκπαίδευση και πιο ελκυστική πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι, μεταξύ άλλων που θα απαιτούσαν εκτενή ανάλυση, αυτά που θα στρέψουν υποψηφίους που θέλουν και μπορούν να εισέλθουν στον “μαγικό κόσμο” των ανθρωπιστικών σπουδών».

Πώς μπορεί ένα σύγχρονο πανεπιστήμιο να βοηθήσει ως πνευματικός φάρος σε περιόδους κοινωνικών εντάσεων ή πολιτικών αντιπαραθέσεων και πώς τα ανώτατα Ιδρύματα θα βαδίσουν σ’ αυτή τη νέα εποχή που βιώνουμε ξεπερνώντας τα εμπόδια που συναντούν και αυξάνοντας την αξία και την επιδραστικότητά τους;

«Το τρίπτυχο στο οποίο εδράζεται και από το οποίο καταξιώνεται η πανεπιστημιακή διδασκαλία είναι: γνώση – αλήθεια – ήθος. Χωρίς την έμπεδη γνώση, προϊόν έρευνας και κατάλληληςμεθόδου, δεν υπάρχει γνώση. Χωρίς ειλικρινή και αξιόπιστο διάλογο δεν κατακτάται η αλήθεια. Χωρίς ήθος, λόγια και πράξεις παρεκκλίνουν από την απαραίτητη συνάντηση ανθρώπου με άνθρωπο που είναι θεμελιώδης όρος επικοινωνίας και λειτουργίας της κοινωνίας. Άλλωστε, μας το δίδαξε η αρχαία φιλοσοφία, μόνο εφόσον η γνώση συνδυάζεται με ήθος δημιουργούν τη σοφία που εξασφαλίζει τη σκέψη, τους λόγους και τις πράξεις μας, και τελικά τη ζωή μας. Όλα τα άλλα επιτεύγματα του ανθρώπου, πολλά και σημαντικά, όπως η τεχνολογία με κορύφωση την Τεχνητή Νοημοσύνη, οι επιστημονικές κατακτήσεις σε όλους τους κλάδους τού επιστητού κ.ά., όλα φωτίζονται και καταξιώνονται από το τρίπτυχο “γνώση – αλήθεια – ήθος”.

Αυτό το τρίπτυχο στις ποικίλες εφαρμογές του από πανεπιστημιακούς – καθηγητές και αποφοίτους πανεπιστημίων – που το ενστερνίστηκαν μπορεί να επιδράσει θετικά στον πολιτικοκοινωνικό χώρο. Να μην εμφανίζονται και ενίοτε να κυριαρχούν σε αυτόν τον χώρο πρόσωπα χωρίς γνώση των θεμάτων στα οποία αναφέρονται, με παντελή έως επικίνδυνη άγνοια και προχειρότητα για θέματα (οικονομικά, κοινωνικά, εκπαιδευτικά, πολιτισμικά, επιστημονικά κ.λπ.) που αφορούν στη ζωή ενός μεγαλύτερου ή μικρότερου μέρους τού λαού. Μορφωμένοι στα πανεπιστήμιά μας πρέπει να βγαίνουν άνθρωποι που να επιζητούν τον ειλικρινή διάλογο για να ανακαλύψουν και να αξιοποιήσουν την αλήθεια των πραγμάτων που οδηγεί σε λύσεις ευρύτερα αποδεκτές και πειστικές. Άνθρωποι των οποίων η σκέψη, ο λόγος και η ζωή τους να διέπεται από αρχές και κανόνες ήθους που να κατευθύνουν τις πράξεις τους προς το κοινό καλό.

Τα πανεπιστήμια δεν επαναστατούν, δεν φωνασκούν, δεν ολοφύρονται: παρεμβαίνουν κριτικά στον δημόσιο διάλογο∙ κρίνουν με νηφάλια, τεκμηριωμένη και ανιδιοτελή σκέψη λόγους, πράξεις, αποφάσεις και προθέσεις τής εξουσίας και όχι μόνον∙ προετοιμάζουν επιστήμονες διαφόρων κλάδων και ειδικοτήτων που στελεχώνουν τις δυνάμεις όλων των χώρων και των δραστηριοτήτων μιας χώρας και καθορίζουν άμεσα τη λειτουργία της∙ πάνω απ’ όλα κάνουν σε μεγάλο βαθμό αυτό που δεν κάνει – όπως θα έπρεπε – η 14χρονη σχολική μας Εκπαίδευση: καταρτίζουν ενημερωμένους και ευαίσθητους πολίτες που μπορούν να βοηθήσουν μια χώρα πολλαπλώς και αποφασιστικά.

Βέβαια – σας προλαμβάνω – όλα αυτά ισχύουν εφόσον τα πανεπιστήμιά μας λειτουργούν σωστά∙ που θα πει με σωστή επιλογή (και δική τους εν μέρει) και κατάλληλη κατάρτιση των φοιτητών τους∙ εφόσον τα ίδια τηρούν το τρίπτυχο απ’ όπου ξεκινούν όλα∙ εφόσον παρεμβαίνουν διά των στελεχών τους λελογισμένα και αποτελεσματικά.

Μόνο τα πανεπιστήμια-πρότυπα στην ίδρυση, τους σκοπούς, τη λειτουργία, την τόλμη και τη στελέχωσή τους μπορούν να εμπνεύσουν, να επιδράσουν, να στηρίξουν τη χώρα στις δύσκολες στιγμές της αλλά και στις αισιόδοξες προοπτικές της».

Διαβάστε επίσης:

Σοκ στο Μενίδι: Έκλεισε ειδικό σχολείο επειδή γέμισε ποντίκια – Στους δρόμους γονείς και φορείς

THE BLACK MAGNET: Το Athens Metro Mall γίνεται o πόλος έλξης τη φετινή Black Friday!

Ροή Ειδήσεων