Η πρώτη μέρα στο σχολείο, τα γενέθλια, οι οικογενειακές διακοπές, μια αστεία γκριμάτσα ή μια τρυφερή αγκαλιά. Για πολλούς γονείς, όλα αυτά είναι στιγμές που αξίζει να μοιραστούν στα social media. Μια φωτογραφία στο Instagram ή στο Facebook μοιάζει με έναν εύκολο τρόπο να κρατήσουμε ζωντανές τις αναμνήσεις και να επικοινωνήσουμε με φίλους και συγγενείς. Υπάρχει, όμως, μια σημαντική παράμετρος που συχνά ξεχνάμε: το παιδί δεν έχει πάντα τη δυνατότητα να αποφασίσει αν θέλει αυτές οι στιγμές να γίνουν δημόσιες.
Το φαινόμενο έχει πλέον το δικό του όνομα: sharenting. Και οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η υπερβολική δημοσίευση πληροφοριών και φωτογραφιών των παιδιών μπορεί να δημιουργήσει ένα ψηφιακό αποτύπωμα που θα τα ακολουθεί για πολλά χρόνια.
Τι είναι το sharenting και γιατί συζητείται τόσο πολύ;
Ο όρος sharenting προκύπτει από τον συνδυασμό των λέξεων sharing και parenting και περιγράφει τη συνήθεια των γονιών να μοιράζονται στο διαδίκτυο φωτογραφίες, βίντεο, προσωπικές πληροφορίες και καθημερινές στιγμές των παιδιών τους.
Μπορεί να πρόκειται για μια φωτογραφία από το μαιευτήριο, την πρώτη σχολική ημέρα, μια οικογενειακή εκδρομή ή ακόμη και ένα βίντεο στο οποίο το παιδί κλαίει, θυμώνει ή κάνει κάτι αστείο.
Σύμφωνα με δημοσίευση της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (APA) τον Ιούνιο του 2026, οι γονείς συχνά γνωρίζουν ότι υπάρχουν κίνδυνοι από την έκθεση των παιδιών στα social media, αλλά εξακολουθούν να δημοσιεύουν περιεχόμενο χωρίς να σκέφτονται πάντα τις μακροπρόθεσμες συνέπειες.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ένας γονιός θέλει να μοιραστεί τη χαρά του. Είναι ότι μια φωτογραφία που σήμερα φαίνεται αθώα μπορεί αύριο να έχει διαφορετική σημασία για το ίδιο το παιδί.
Οι 5 κίνδυνοι που κρύβονται πίσω από μια φαινομενικά αθώα φωτογραφία
1. Το ψηφιακό αποτύπωμα δημιουργείται πριν το παιδί το καταλάβει
Πολλά παιδιά αποκτούν ψηφιακή παρουσία πριν ακόμη μάθουν να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο. Οι φωτογραφίες τους μπορεί να δημοσιεύονται από τη βρεφική ηλικία, δημιουργώντας ένα διαδικτυακό αρχείο της ζωής τους χωρίς να έχουν συμμετάσχει στην απόφαση.
Αυτό σημαίνει ότι μεγαλώνοντας μπορεί να ανακαλύψουν ότι υπάρχουν στο διαδίκτυο στιγμές που δεν θα επέλεγαν ποτέ να δημοσιοποιήσουν.
2. Οι φωτογραφίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς τη συγκατάθεση των γονιών
Από τη στιγμή που μια εικόνα δημοσιεύεται στο διαδίκτυο, ο γονιός δεν έχει πάντα τον πλήρη έλεγχο του τρόπου με τον οποίο θα χρησιμοποιηθεί. Μπορεί να αποθηκευτεί, να αναδημοσιευτεί ή να διακινηθεί σε διαφορετικές πλατφόρμες.
Η γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων (CNIL) προειδοποιεί ότι η δημοσίευση φωτογραφιών παιδιών στα κοινωνικά δίκτυα ενέχει κινδύνους, ιδιαίτερα όταν τα προφίλ είναι δημόσια.
3. Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί νέες απειλές
Η εξάπλωση των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης έχει προσθέσει μια νέα διάσταση στο ζήτημα. Φωτογραφίες και βίντεο μπορούν να αξιοποιηθούν για τη δημιουργία παραποιημένου περιεχομένου, όπως deepfakes, χωρίς τη γνώση ή τη συγκατάθεση της οικογένειας.
Η Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι η δυνατότητα αναπαραγωγής προσώπων και χαρακτηριστικών μέσω AI αυξάνει τους κινδύνους κακόβουλης χρήσης εικόνων παιδιών.
4. Το παιδί μπορεί να νιώσει ντροπή ή να γίνει στόχος πειραγμάτων
Μια φωτογραφία που οι γονείς θεωρούν χαριτωμένη μπορεί να προκαλέσει αμηχανία στο παιδί λίγα χρόνια αργότερα. Ιδιαίτερα στην εφηβεία, όταν η αποδοχή από τους συνομηλίκους και η προσωπική εικόνα αποκτούν μεγάλη σημασία, παλιές δημοσιεύσεις μπορεί να γίνουν αφορμή για πειράγματα ή ακόμη και διαδικτυακό εκφοβισμό.
5. Παραβιάζεται η ιδιωτικότητα και η προσωπική επιλογή του παιδιού
Ένα παιδί έχει δικαίωμα να αποφασίζει σταδιακά τι θέλει να μοιράζεται για τον εαυτό του. Όταν οι γονείς δημοσιεύουν συστηματικά προσωπικές στιγμές χωρίς να το ρωτούν, μπορεί άθελά τους να περιορίζουν αυτή την επιλογή.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο η προστασία των προσωπικών δεδομένων, αλλά και ο σεβασμός στην αυτονομία του παιδιού.
Τι λένε οι έρευνες για τις συνήθειες των γονιών;
Μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction το 2022, με τη συμμετοχή 493 γονιών στις ΗΠΑ, διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι γονείς που χρησιμοποιούσαν ενεργά τα social media δημοσίευαν φωτογραφίες των παιδιών τους και αισθάνονταν άνετα να το κάνουν χωρίς να ζητούν πάντα τη ρητή συγκατάθεσή τους.
Παράλληλα, συστηματική ανασκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας που δημοσιεύτηκε το 2024 εξέτασε τις διαθέσιμες εμπειρικές μελέτες για το sharenting και ανέδειξε τη σύνδεσή του με τη δημιουργία της ψηφιακής ταυτότητας των παιδιών, αλλά και τις ανησυχίες για την ιδιωτικότητα και την ασφάλειά τους.
Το συμπέρασμα είναι ότι η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο το αν μια φωτογραφία είναι κατάλληλη για δημοσίευση. Αφορά το ποιος αποφασίζει για την ψηφιακή παρουσία ενός παιδιού και ποιες συνέπειες μπορεί να έχει αυτή η απόφαση στο μέλλον.
Πώς μπορούν οι γονείς να προστατεύσουν τα παιδιά τους;
Δεν χρειάζεται απαραίτητα να εξαφανίσουμε κάθε οικογενειακή φωτογραφία από τα social media. Χρειάζεται, όμως, να σκεφτόμαστε λίγο περισσότερο πριν πατήσουμε το κουμπί της δημοσίευσης.
Μερικοί απλοί κανόνες μπορούν να κάνουν τη διαφορά:
- Ρωτάμε το παιδί: Αν είναι αρκετά μεγάλο ώστε να καταλαβαίνει, ζητάμε τη γνώμη και τη συγκατάθεσή του πριν δημοσιεύσουμε μια φωτογραφία.
- Αποφεύγουμε τις ευαίσθητες στιγμές: Δεν δημοσιεύουμε φωτογραφίες από το μπάνιο, την παραλία, την τουαλέτα, στιγμές ασθένειας ή έντονης συναισθηματικής φόρτισης.
- Δεν αποκαλύπτουμε προσωπικά στοιχεία: Αποφεύγουμε ονοματεπώνυμα, διευθύνσεις, σχολεία, καθημερινές διαδρομές και προγράμματα δραστηριοτήτων.
- Ελέγχουμε ποιος βλέπει τις δημοσιεύσεις: Οι ρυθμίσεις απορρήτου είναι σημαντικές, αλλά δεν εγγυώνται ότι μια εικόνα δεν θα αποθηκευτεί ή δεν θα διαμοιραστεί.
- Αποφεύγουμε τις φωτογραφίες που μπορεί να το φέρουν σε δύσκολη θέση: Μια αστεία στιγμή για τους ενήλικες μπορεί να είναι ντροπιαστική για το παιδί.
- Σκεφτόμαστε πριν δημοσιεύσουμε: Θα αισθανόταν άνετα το παιδί αν έβλεπε αυτή τη φωτογραφία στο διαδίκτυο όταν θα ήταν 15 ή 18 ετών;
Μια φωτογραφία αξίζει περισσότερο από την ιδιωτικότητα του παιδιού μας;
Το sharenting δεν είναι μια κατηγορία απέναντι στους γονείς. Οι περισσότεροι μοιράζονται στιγμές από αγάπη, περηφάνια και την επιθυμία να κρατήσουν τις αναμνήσεις ζωντανές.
Ωστόσο, στην εποχή των social media και της τεχνητής νοημοσύνης, αξίζει να θυμόμαστε ότι τα παιδιά δεν είναι απλώς πρωταγωνιστές στις αναρτήσεις μας. Είναι άνθρωποι με δική τους προσωπικότητα, δικαιώματα και ανάγκη για ιδιωτικότητα.
Ίσως, λοιπόν, πριν από την επόμενη δημοσίευση, αξίζει να αναρωτηθούμε κάτι απλό: Αυτή τη φωτογραφία θέλει πραγματικά να τη δει όλος ο κόσμος ή μήπως είναι μια όμορφη ανάμνηση που μπορούμε να κρατήσουμε μόνο για την οικογένειά μας;
