Ε. Τριβιζάς: «Γεμίζουμε τα παιδιά με γνώσεις και πληροφορίες, ενώ αφήνουμε τη φαντασία τους να λιμοκτονεί»

Μια όμορφη συνέντευξη έδωσε πρόσφατα ο αγαπημένος μας συγγραφέας Ευγένιος Τριβιζάς στα tanea.gr και τη Ζωή Λιάκα, στο πλαίσιο της οποίας αναφέρθηκε στα παιδικά του χρόνια, στη Φρικαντέλα που συνεχίζει να κάνει τρομερή επιτυχία στο θέατρο, στην Εγκληματολογία, στους μεγάλους του φόβους και στην υπερδύναμη που θα ήθελε να έχει. Μεταξύ άλλων, μίλησε για ακόμα μια φορά για την ατροφική φαντασία των σημερινών παιδιών…

Πότε ακούσατε το πρώτο σας παραμύθι;

Οταν ταξιδεύω πίσω στον χρόνο, θυμάμαι πολλά πρώτα παραμύθια, λες και τα άκουγα όλα μαζί ταυτόχρονα. Ενα που μου διάβαζε ο παππούς μου ήταν το παραμύθι του φλογεροπαίκτη που όταν έπαιζε τη φλογέρα του τον ακολουθούσαν ποντίκια. Είχα ρωτήσει τον παππού μου από πού είχε αγοράσει τη φλογέρα του ο φλογεροπαίκτης και αν θα μπορούσαμε να αγοράσουμε και εμείς από το ίδιο κατάστημα μια φλογέρα που όταν την παίζεις, σε ακολουθούν ζαχαροπλάστες φορτωμένοι με τούρτες γενεθλίων. Δεν του έκανε καρδιά να με απογοητεύσει και με διαβεβαίωσε ότι θα το έψαχνε. Επειδή την εποχή εκείνη δεν είχε επινοηθεί ακόμη η Goοgle, δεν πρόλαβε να το εντοπίσει πριν από το τελευταίο του ταξίδι.
Ευτυχώς, αργότερα κατάφερα να το ανακαλύψω εγώ ο ίδιος.

Οι άνθρωποι αγαπάμε άλλες ιστορίες παραμυθιών – ανάλογα με τον τόπο που έχουμε μεγαλώσει; Επηρεάζει το περιβάλλον στο τι ιστορίες θα ακούσουμε, πώς θα τις υποδεχθούμε;

Πιστεύω ότι τα καλά παραμύθια είναι διαχρονικά, διηλικιακά και διαπολιτισμικά.

Η απόσταση που μεσολαβεί από το πρώτο βιβλίο σας (ο Πίκος Απίκος θα είναι ο αιώνια αγαπημένος μου ήρωας) έως το τελευταίο τι έχει καταγράψει; Υπάρχει διαφορά – που ενδεχομένως την αντιλαμβάνεστε μόνο εσείς – στον τρόπο που φτιάχνετε τις ιστορίες;

Μόνο στην αρτιότητα της τεχνικής, όχι στον πυρήνα της έμπνευσης.

Η Φρικαντέλα – η οποία πήρε παράταση λόγω μεγάλης επιτυχίας – στη σκηνή είναι κοντά σε αυτό που γράφατε πριν από 21 χρόνια;

Το κάθε είδος έχει διαφορετικές απαιτήσεις και δυνατότητες. Για να αποκτήσει ρυθμό και ενότητα η διασκευή του παραμυθιού σε όπερα θα έπρεπε να δομηθεί με διαφορετικό τρόπο, να εμπλουτισθεί με νέες σκηνές και να προστεθούν νέοι χαρακτήρες, όπως ο Μαυρίκιος το κοράκι, πρώην πλουμιστό παγόνι, ο δραστήριος αλλά εύπιστος υπαστυνόμος Παντεσπάνης που υποκύπτει στη σαγήνη της Φρικαντέλας, η Λουντμίλα, η θλιμμένη καμήλα με τις τρεις καμπούρες, πρώην ελάφι με μαργαριταρένια κέρατα, οι τέσσερις πειρασμοί, ο αρλεκίνος, η γοργόνα, ο ζαχαροπλάστης και ο γελωτοποιός, τα μπαλέτα των παιχνιδιών, των θαλασσινών πλασμάτων, των ουράνιων σωμάτων και των γλυκισμάτων. Και βέβαια τα θύματα αλλά και η νέμεση της μάγισσας, τα παιδιά που τραγουδούν τα κάλαντα απέκτησαν σκηνική υπόσταση, προσωπικότητα και ονόματα: Σεβαστιανός Μπισμπικούκης, Λούλα Παγωτογλειψούλα, Τέλης Παστέλης, Πίτσα Σουπίτσα, Λευτέρης Ξεφτέρης, Τούλα Μπισκοτούλα, Λίτσα Κουτρουβαλίτσα, Ζούρης Χουζούρης και Λούφης Τσουλούφης.

Τι σκέφτεστε όταν βλέπετε να ζωντανεύουν οι ήρωες που έχετε πλάσει;

Οτι η μοναξιά γίνεται συνωστισμός, η ακινησία κίνηση και η ησυχία πανδαισία. Κάτι που έχεις γράψει στη σιωπή και μοναχικότητα ενός γραφείου εκρήγνυται σε ένα πολύχρωμο, πολύβουο και αεικίνητο μελίσσι από ηθοποιούς, τραγουδιστές, μουσικούς, χορωδίες, ορχήστρες και τεχνικούς που προσφέρουν μέρος από τις δικές τους ζωές για να του δώσουν ζωή.

Απομυθοποιούνται όταν ανεβαίνουν στη σκηνή τα παραμύθια σας;

Το αντίθετο. Μυθοποιούνται ακόμη περισσότερο.

Τι συνδέει τα τελευταία σας έργα: τη «Φρικαντέλα», την «Ωραία Νυσταγμένη», τον «Παντουφλωμένο γάτο», τη «Φρουτοπία», την «Παπίτσα και το Βατραχάκι» και το «Κουδούνι του τρόμου»;

Μια αόρατη κόκκινη κλωστή από μαλλί της γριάς βουτηγμένη σε μαρμελάδα βύσσινο.

Τα υλικά των χαρακτήρων στα τελευταία σας βιβλία διαφέρουν σε σχέση με τα παλαιότερα;

Τα υλικά είναι τα ίδια: οι ιριδισμοί των λέξεων και τα πιο ασήμαντα αντικείμενα, όπως ένα κουκούτσι βύσσινου, ένα τούλι μπομπονιέρας, ένα καμένο σπίρτο ή ένα καλαμάκι πορτοκαλάδας. Τα ηλιοτρόπια της Σεβίλλης, οι σαύρες του Αγίου Δομίνικου, οι μπουκαμβίλιες της Πλάκας, οι κάκτοι της Αριζόνας· όλα έχουν αποτελέσει υλικά για τη δημιουργία των ιστοριών μου.

Η επιστήμη της Εγκληματολογίας και ο κόσμος της φαντασίας: με ποιον τρόπο τροφοδοτεί το ένα πεδίο το άλλο;

Πολλά από τα βιβλία μου πραγματεύονται θέματα που απασχολούν τη σύγχρονη Εγκληματολογία, όπως η ενοχή και η τιμωρία, η δικαιοσύνη και η αδικία, ή τα στερεότυπα του καλού και του κακού. Για παράδειγμα, στα κόμικς της «Φρουτοπίας» ο Θάνος το κολοκυθάκι, ο οποίος ονειρεύεται να δείρει έναν μανάβη, δικάζεται και καταδικάζεται σε τηγάνισμα. Ο Αχυρούλης, το σκιάχτρο που ονειρεύεται να πετάξει, δικάζεται για απόπειρα παράβασης του νόμου της βαρύτητας. Στο τελευταίο μυθιστόρημα «Το κουδούνι του τρόμου», ο εμπρησμός ενός τσίρκου κατά τη διάρκεια της παράστασης γίνεται η αφορμή για μια σειρά από περιπέτειες στις οποία πρωταγωνιστεί ένας αδίστακτος θηριοδαμαστής και ένας μυστηριώδης κλόουν.

Εχετε την πολυτέλεια και την ευλογία του ταλέντου να δημιουργείτε άλλους κόσμους για να ζείτε – και να ζούμε ευτυχώς. Τι σας επαναφέρει στη σκληρή πραγματικότητα;

Η Εγκληματολογία. Αυστηρές αίθουσες δικαστηρίων, μουντά κελιά φυλακών και παγεροί διάδρομοι νεκροτομείων.

Η ποιητικότητα, η τρυφερότητα και η ευαισθησία που πρέπει να υπάρχουν στα παραμύθια – και φυσικά διαπερνούν τη δημιουργία σας – με τι θα πρέπει να αντισταθμίζονται για να δημιουργούν την τέλεια ή την ιδανική, αν θέλετε, ιστορία;

Με βαθιές αλήθειες.

Ποια ήταν η στιγμή της ζωής σας που επιθυμήσετε πραγματικά να κρυφτείτε σε ένα παραμύθι;

Οταν ένας τρικέφαλος δράκος έκλεψε όταν ήμουν μικρός τις νερομπογιές μου και τις έπλυνε στο πλυντήριο του σπιτιού μας. Ημουν απαρηγόρητος.

Τι σας «έσωσε»;

Το όγδοο χρώμα του ουράνιου τόξου.

Αν είχατε τη δυνατότητα να ζήσετε σε ένα παραμύθι, ποιο θα ήταν αυτό;

Ζω ήδη στο Νησί των Πυροτεχνημάτων.

Ορμώμενη από την ιστορία του Ιγνάτιου και της Γρατζουνίλδης, θα ήθελα να μου πείτε έναν μεγάλο σας φόβο.

Πάσχω από σπάνια μορφή υδροφοβίας (aquaphobia gurgitem rufus). Φοβάμαι, δηλαδή, τις ανθρωποφάγες μπανιέρες που όταν κάνεις μπάνιο και συγκεκριμένα τη στιγμή που πάει να σε πάρει ο ύπνος, σε ρουφάνε, αλλά νομίζω ότι σιγά-σιγά καταφέρνω να ξεπερνάω τη φοβία μου. Αυτό που συνιστώ σε συνανθρώπους που παρουσιάζουν παρόμοια συμπτώματα, ιδίως στους λεπτότερους σε σωματική διάπλαση, που είναι ευκολότερο να ρουφηχτούν, είναι όταν κάνουν μπάνιο να έχουν πάντα μαζί τους ένα κίτρινο πλαστικό παπάκι και να το ρωτούν αν θα ήθελε να γίνει κύκνος. Εχω παρατηρήσει ότι αυτή η στιχομυθία σε βοηθάει να ηρεμείς και να καταλαβαίνεις πόσο αδικαιολόγητος είναι ο φόβος σου ότι θα σε ρουφήξει η τρύπα της μπανιέρας.

Είχα ακούσει την ομιλία σας στην TEDEX και διαπίστωσα ότι κάνετε αναφορές στους εφευρέτες και την επιστήμη για να υπογραμμίσετε την αξία της φαντασίας. Αλήθεια, τι την περιορίζει;

Η καλλιέργεια της φαντασίας είναι από τις πιο παραμελημένες πλευρές της ανατροφής των παιδιών μας. Τα παραγεμίζουμε σαν γαλοπούλες με γνώσεις και πληροφορίες, ενώ αφήνουμε τη φαντασία τους να λιμοκτονεί. Τα παιδιά εισέρχονται στο σχολείο προικισμένα με πλούσια φαντασία και αποφοιτούν με φαντασίες ατροφικές ή στραγγαλισμένες. Μαθαίνουν να υπηρετούν την πραγματικότητα, ενώ θα έπρεπε να μαθαίνουν να την ξεπερνούν. Δεδομένου του κρίσιμου ρόλου της φαντασίας στη δημιουργικότητα και την καινοτομία, ο αρνητικός αντίκτυπος στην κοινωνία είναι ανυπολόγιστος.

Πώς μπορούμε να τη διατηρήσουμε;

Η καλύτερη τροφή της παιδικής φαντασίας είναι τα παραμύθια.

Και την αθωότητατά μας πώς μπορούμε να την ξαναβρούμε;

Αφαιρώντας τις παρωπίδες της σοβαροφάνειας.

Ποια εφεύρεση θα θέλατε να είχατε κάνει;

Οσες εφευρέσεις ήθελα, τις έχω ήδη κάνει, όπως τη χαμαιλεοντική μπογιά που κάθε τόσο αλλάζει χρώμα από μόνη της. Αν βάψεις το σπίτι σου με χαμαιλεοντική μπογιά και περάσει απ’ έξω ένα κοπάδι ζέμπρες, γίνεται άσπρο με μαύρες ρίγες. Αν φτερουγίσουν από πάνω καναρίνια, γίνεται κίτρινο. Αν χορέψουν γύρω του ναυτάκια, γίνεται μπλε. Αν πέσουν πεφταστέρια στη σκεπή του, γίνεται ασημένιο. Τώρα ασχολούμαι με το ηλεκτρικό ρουφοσκόπιο, ένα τηλεσκόπιο που ρουφάει τα αστέρια από τον ουρανό και τα μαζεύει σε ένα μοβ βελούδινο σακουλάκι και το ελαφρίδι (το αντίθετο από το βαρίδι) που τα κάνει όλα πολύ ελαφρά. Οταν ταξιδεύεις, βάζεις ένα δύο ελαφρίδια στη βαλίτσα σου και τη σηκώνεις με μεγάλη ευκολία.

Ποιος ήρωάς σας θα θέλατε να είστε;

Κάθε μέρα και διαφορετικός. Σήμερα ο Παντουφλωμένος Γάτος.

Ποια υπερδύναμη θα θέλατε να έχετε;

Να μεταμορφώνω τανκς σε τραμπολίνα.

Θα μας πείτε λίγα λόγια για αυτό ή αυτά που ετοιμάζετε;

Ενα νέο μυθιστόρημα με τίτλο «Η εκδίκηση που ήρθε από το κρύο» με θέμα την κλιματική αλλαγή, που θα κυκλοφορήσει σύντομα από τις εκδόσεις Ψυχογιός, και ένα βιβλίο με τον τίτλο «Glorious George», εικονογραφημένο από τη Γαλλίδα Magali Charrier, που θα κυκλοφορήσει στα αγγλικά από τους συνεργαζόμενους ειδικά για το βιβλίο αυτό εκδοτικούς οίκους Enchanted Lion Books και Little Mole and Honey Bear και στα αμχαρικά στην Αφρική από τον εκδοτικό οίκο Ethiοpian Reads.