Αυξανόμενος προβληματισμός καταγράφεται τα τελευταία χρόνια γύρω από το ενδεχόμενο υπερδιάγνωσης του αυτισμού στα παιδιά, με ειδικούς να επισημαίνουν ότι ορισμένες συμπεριφορές ενδέχεται να παρερμηνεύονται. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η εσφαλμένη διάγνωση μπορεί να έχει επιπτώσεις τόσο στην πορεία του παιδιού όσο και στην κατανομή των διαθέσιμων υποστηρικτικών πόρων.
Επικράτηση διάγνωσης αυτισμού και ανησυχίες για υπερδιάγνωση
Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η αύξηση των διαγνώσεων αυτισμού δεν οφείλεται απαραίτητα σε πραγματική αύξηση των περιστατικών, αλλά σχετίζεται κυρίως με την ευρύτερη κατανόηση του φάσματος, τις αλλαγές στα διαγνωστικά κριτήρια και τη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση. Παράλληλα, καταγράφονται τόσο φαινόμενα υπερδιάγνωσης όσο και υποδιάγνωσης, ανάλογα με το περιβάλλον και τον πληθυσμό.
Τι δείχνουν οι έρευνες για τη διάγνωση
Μελέτη του 2025 υποστηρίζει ότι σημαντικό ποσοστό της αύξησης των διαγνώσεων σχετίζεται με μη βιολογικούς παράγοντες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, σχεδόν τα μισά παιδιά που είχαν αρχικά διαγνωστεί με αυτισμό δεν πληρούσαν τελικά τα κριτήρια μετά από επανεκτίμηση, παρουσιάζοντας άλλες ψυχιατρικές ή αναπτυξιακές δυσκολίες.
Ποια σημάδια μπορεί να παρερμηνευτούν
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι συμπεριφορές όπως η αποφυγή οπτικής επαφής, το περπάτημα στις μύτες των ποδιών ή οι αισθητηριακές ευαισθησίες δεν αποτελούν πάντα ενδείξεις αυτισμού. Σε αρκετές περιπτώσεις, μπορεί να σχετίζονται με άγχος, απροσεξία ή άλλες δυσκολίες. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένης αξιολόγησης, ιδιαίτερα όταν δεν λαμβάνεται υπόψη το συνολικό προφίλ του παιδιού.
Η επίδραση της υπερδιάγνωσης στην υποστήριξη των παιδιών
Ο παιδίατρος Lester Liao και ο ψυχίατρος Eric Fombonne προειδοποιούν ότι η υπερδιάγνωση μπορεί να οδηγήσει σε άνιση κατανομή πόρων. Όπως επισημαίνουν, όταν περισσότερα παιδιά λαμβάνουν διάγνωση χωρίς να πληρούν πλήρως τα κριτήρια, οι διαθέσιμες υπηρεσίες δεν κατευθύνονται απαραίτητα σε όσους έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Παράλληλα, παιδιά που προέρχονται από οικογένειες με καλύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες και υπηρεσίες έχουν αυξημένες πιθανότητες να διαγνωστούν, αφήνοντας άλλα παιδιά χωρίς την απαραίτητη υποστήριξη.
Γιατί διευρύνεται ο ορισμός του αυτισμού
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι ο όρος αυτισμός έχει επεκταθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα να περιλαμβάνει ένα ευρύτερο φάσμα συμπεριφορών που συχνά επικαλύπτονται με άλλες διαταραχές, όπως η ΔΕΠΥ. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες, αλλά πιο ήπιες διαγνώσεις.
Επιπλέον, έννοιες όπως το «masking» ή «καμουφλάζ» αμφισβητούνται, καθώς προϋποθέτουν ότι το άτομο κατανοεί πλήρως τις κοινωνικές συμπεριφορές και προσαρμόζεται συνειδητά, κάτι που δεν ισχύει απαραίτητα σε πιο σοβαρές περιπτώσεις αυτισμού.
Ο κίνδυνος μιας λανθασμένης διάγνωσης
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η υπερδιάγνωση μπορεί να λειτουργήσει ως «αυτοεκπληρούμενη προφητεία». Ένα παιδί που χαρακτηρίζεται ως κοινωνικά αποσυρμένο μπορεί να ενισχύσει αυτή τη συμπεριφορά, χάνοντας ευκαιρίες να αναπτύξει κοινωνικές δεξιότητες.
Τέλος, τονίζεται ότι υπάρχει σημαντική διαφορά ανάμεσα σε ένα παιδί που δυσκολεύεται σε έναν τομέα και σε ένα παιδί που δεν έχει καθόλου την ικανότητα να ανταποκριθεί. Η σωστή αξιολόγηση είναι κρίσιμη, ώστε να διασφαλιστεί ότι κάθε παιδί λαμβάνει την κατάλληλη υποστήριξη.
