Νέα ελληνική μελέτη σε 1.418 φοιτητές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων δείχνει ότι η γνώση για τον HPV δεν οδηγεί πάντα και στον εμβολιασμό. Μόλις το 20,4% των ανδρών δήλωσε εμβολιασμένο, έναντι 76,4% των γυναικών.
Ο HPV είναι ένας από τους πιο συχνούς ιούς που μεταδίδονται μέσω της σεξουαλικής επαφής και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παθήσεις, μεταξύ των οποίων και διάφορες μορφές καρκίνου. Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ο πιο γνωστός, όμως ο ιός συνδέεται και με άλλους καρκίνους, τόσο σε γυναίκες όσο και σε άνδρες.
Παρότι υπάρχει εμβόλιο που μπορεί να προστατεύσει από τους τύπους του HPV που ευθύνονται για τις περισσότερες σοβαρές επιπλοκές, η εμβολιαστική κάλυψη στην Ελλάδα παραμένει χαμηλότερη από το επιθυμητό.
Αυτό δείχνει και νέα ελληνική μελέτη που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας Φανή Λαδομένου.
Στην έρευνα συμμετείχαν 1.418 φοιτητές ηλικίας 18 έως 26 ετών. Τα αποτελέσματα αποκαλύπτουν ένα ενδιαφέρον παράδοξο: οι περισσότεροι νέοι γνωρίζουν τι είναι ο HPV, όμως ένα σημαντικά μικρότερο ποσοστό γνωρίζει τις επίσημες συστάσεις για τον εμβολιασμό — και ακόμη λιγότεροι έχουν τελικά εμβολιαστεί.
Μόλις 66% των φοιτητών είχε εμβολιαστεί
Συνολικά, το 66% των φοιτητών δήλωσε ότι είχε κάνει το εμβόλιο κατά του HPV.
Το ποσοστό είναι υψηλότερο από εκείνα που είχαν καταγραφεί σε παλαιότερες ελληνικές μελέτες σε φοιτητές, όπου η εμβολιαστική κάλυψη κυμαινόταν από 10,5% έως 44,3%.
Ωστόσο, οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το 66% ως «suboptimal», δηλαδή χαμηλότερο από το επιθυμητό επίπεδο. Υπάρχει, επομένως, σημαντικό περιθώριο για να αυξηθεί η προστασία των νέων.
Το μεγάλο χάσμα: 76,4% των γυναικών έναντι μόλις 20,4% των ανδρών
Η πιο εντυπωσιακή διαφορά της μελέτης καταγράφεται ανάμεσα στις γυναίκες και τους άνδρες.
Το 76,4% των γυναικών φοιτητριών δήλωσε ότι είχε εμβολιαστεί, ενώ στους άνδρες το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 20,4%.
Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο εμβολιασμός των αγοριών στην Ελλάδα εντάχθηκε πιο πρόσφατα στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Από τον Απρίλιο του 2022, το εμβόλιο κατά του HPV παρέχεται δωρεάν και στα αγόρια ηλικίας 9–18 ετών. Επομένως, αρκετοί από τους άνδρες που συμμετείχαν στη μελέτη μπορεί να μην είχαν μεγαλώσει σε μια περίοδο κατά την οποία ο εμβολιασμός των αγοριών αποτελούσε καθιερωμένη σύσταση.
Γνωρίζουν τον HPV, αλλά όχι τις επίσημες συστάσεις
Η έρευνα δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς η έλλειψη ενημέρωσης. Το 86,6% των φοιτητών δήλωσε ότι γνώριζε τον HPV, ενώ το 79,2% γνώριζε ότι ο εμβολιασμός μπορεί να προσφέρει προστασία. Όταν όμως οι ερευνητές έθεσαν μια πιο συγκεκριμένη ερώτηση, τα αποτελέσματα ήταν διαφορετικά.
Μόλις 4 στους 10 φοιτητές (40,7%) γνώριζαν τις επίσημες συστάσεις του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών για τον HPV. Με άλλα λόγια, οι νέοι μπορεί να έχουν ακούσει για τον HPV και το εμβόλιο, χωρίς όμως να γνωρίζουν με ακρίβεια ποιοι πρέπει να εμβολιάζονται, σε ποια ηλικία και γιατί ο εμβολιασμός έχει σημασία.
Γιατί δεν θέλουν να εμβολιαστούν όσοι δεν έχουν κάνει το εμβόλιο;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απαντήσεις των φοιτητών που δεν είχαν εμβολιαστεί. Μεταξύ αυτών, το 44,1% δήλωσε ότι δεν επιθυμεί να εμβολιαστεί στο μέλλον επειδή θεωρεί ότι μετά την έναρξη της σεξουαλικής ζωής το εμβόλιο δεν είναι πλέον απαραίτητο.
Πρόκειται για μια σημαντική παρανόηση. Το γεγονός ότι κάποιος έχει ξεκινήσει τη σεξουαλική του ζωή δεν σημαίνει ότι το εμβόλιο δεν μπορεί να είναι χρήσιμο. Η αξία του εμβολιασμού είναι μεγαλύτερη όταν γίνεται πριν από την έκθεση στον HPV, γι’ αυτό και συστήνεται από μικρότερες ηλικίες. Ωστόσο, η ανάγκη και το όφελος του εμβολιασμού σε μεγαλύτερες ηλικίες αξιολογούνται εξατομικευμένα, σύμφωνα με τις ισχύουσες συστάσεις.
Ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο είναι η ασφάλεια του εμβολίου. Το 35,5% των ανεμβολίαστων φοιτητών εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με την ασφάλειά του. Παράλληλα, το 20,4% ανέφερε το κόστος ως εμπόδιο.
Ο ρόλος των γιατρών και των επαγγελματιών υγείας
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης αφορά την πηγή της ενημέρωσης. Οι φοιτητές που είχαν ενημερωθεί για τον HPV από επαγγελματίες υγείας ήταν σημαντικά πιθανότερο να έχουν εμβολιαστεί.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι, μεταξύ των ανεμβολίαστων, όσοι είχαν λάβει ενημέρωση από επαγγελματίες υγείας εμφάνιζαν πολύ ισχυρότερη πρόθεση να εμβολιαστούν στο μέλλον σε σχέση με εκείνους που είχαν ενημερωθεί κυρίως μέσα από ακαδημαϊκά μαθήματα. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι η ενημέρωση από έναν γιατρό, παιδίατρο, νοσηλευτή ή άλλο επαγγελματία υγείας μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του δισταγμού.
Γιατί έχει σημασία ο εμβολιασμός κατά του HPV;
Ο HPV είναι εξαιρετικά συχνός και η λοίμωξη μπορεί να μην προκαλεί συμπτώματα. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να έχει τον ιό χωρίς να το γνωρίζει και να τον μεταδώσει χωρίς να το αντιληφθεί. Ο εμβολιασμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία πρόληψης των καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV.
Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη δεν αφορά μόνο τα κορίτσια. Ο εμβολιασμός αφορά και τα αγόρια, καθώς ο HPV μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας και στους άνδρες. Η νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων στέλνει, επομένως, ένα σαφές μήνυμα: η γενική γνώση για τον HPV μπορεί να έχει αυξηθεί, όμως χρειάζεται περισσότερη και πιο στοχευμένη ενημέρωση ώστε η γνώση να μετατρέπεται σε πράξη.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται στοχευμένες παρεμβάσεις για την καλύτερη ενημέρωση των νεαρών ενηλίκων σχετικά με τη σημασία και τα οφέλη του εμβολιασμού, με στόχο να μειωθεί ο δισταγμός και να αυξηθεί η εμβολιαστική κάλυψη.
