Σε μια έκταση 51 στρεμμάτων στο Ίλιον, περισσότεροι από 100 εξειδικευμένοι εργαζόμενοι υποστηρίζουν καθημερινά πάνω από 400 ανθρώπους. Από την πρώιμη παρέμβαση και τη θεραπευτική υποστήριξη μέχρι την επαγγελματική κατάρτιση και την ένταξη στην αγορά εργασίας, το Ίδρυμα «Η Θεοτόκος» δεν προσφέρει απλώς φροντίδα. Χτίζει, βήμα-βήμα, τις προϋποθέσεις για περισσότερη αυτονομία, συμμετοχή και ποιότητα ζωής.
Υπάρχουν χώροι που τους επισκέπτεσαι για πρώτη φορά και καταλαβαίνεις αμέσως ότι πίσω από τους τοίχους τους συμβαίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που βλέπει ένας επισκέπτης.
Το Ίδρυμα «Η Θεοτόκος» είναι ένας τέτοιος χώρος. Στο Ίλιον, σε μια έκταση 51 στρεμμάτων, εδώ και περισσότερο από επτά δεκαετίες εξελίσσεται ένα έργο που δεν βρίσκεται συχνά στο προσκήνιο. Κι όμως, αφορά μια από τις πιο κρίσιμες ανάγκες χιλιάδων οικογενειών: πώς ένας άνθρωπος με αναπτυξιακή ή νοητική διαταραχή ή διαταραχή του αυτιστικού φάσματος θα μπορέσει να αποκτήσει όσο το δυνατόν περισσότερες δεξιότητες, επιλογές και αυτονομία στη ζωή του.
Η επίσκεψη στο Ίδρυμα στις 6 Οκτωβρίου 2026 ήταν μια ευκαιρία να δούμε από κοντά αυτή την πραγματικότητα.
Ο Πρόεδρος του Ιδρύματος, Παναγής Καρέλλας, η Γενική Γραμματέας Πώλα Φράγκου και τα επιτελικά στελέχη του «Θεοτόκος» υποδέχθηκαν τους εκπροσώπους των ΜΜΕ και τους ξενάγησαν στους χώρους όπου καθημερινά εργάζονται, εκπαιδεύονται και υποστηρίζονται οι ωφελούμενοι. Και η πρώτη εικόνα είναι δύσκολο να χωρέσει σε έναν αριθμό.
Από το παιδί στον ενήλικα – μια διαδρομή ζωής
Το «Θεοτόκος» ιδρύθηκε το 1954. Σήμερα περισσότεροι από 100 εξειδικευμένοι εργαζόμενοι υποστηρίζουν πάνω από 400 ωφελούμενους, από την πρώιμη παιδική ηλικία έως την ενήλικη ζωή.
Παιδαγωγοί, ψυχολόγοι, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, κοινωνικοί λειτουργοί και ιατρικό προσωπικό συνεργάζονται ώστε κάθε άνθρωπος να έχει ένα πρόγραμμα προσαρμοσμένο στις δικές του δυνατότητες και ανάγκες.
Δεν υπάρχει μία διαδρομή για όλους. Για ένα παιδί μπορεί να είναι η πρώιμη παρέμβαση και η προετοιμασία για το σχολείο. Για έναν έφηβο μπορεί να είναι η ανάπτυξη κοινωνικών και πρακτικών δεξιοτήτων. Για έναν νέο ενήλικα μπορεί να είναι η επαγγελματική κατάρτιση. Και για έναν εργαζόμενο, η υποστήριξη που θα τον βοηθήσει να παραμείνει στην εργασία του.
Αυτή είναι ίσως και η μεγάλη διαφορά της φιλοσοφίας του Ιδρύματος: δεν σταματά στην παιδική ηλικία. Ακολουθεί τον άνθρωπο στα διαφορετικά στάδια της ζωής του.
Εδώ η εκπαίδευση γίνεται πράξη
Η ξενάγηση στα εργαστήρια είναι από εκείνες τις στιγμές που σε κάνουν να αντιλαμβάνεσαι διαφορετικά τη λέξη «εκπαίδευση». Στο Κέντρο Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας λειτουργούν Τμήματα Εφήβων, Επαγγελματικής Κατάρτισης και Μετάβασης στην αγορά εργασίας.
Οι ωφελούμενοι μπορούν να εκπαιδευτούν σε αντικείμενα όπως η μαγειρική και η ζαχαροπλαστική, η κηπουρική, η ξυλουργική και η κεραμική, αλλά και στη γραμματειακή υποστήριξη, τα ψηφιακά μέσα, την τυπογραφία και τη βιβλιοδεσία.
Υπάρχουν ακόμη εργαστήρια υφαντικής, μεταξοτυπίας, ραπτικής, ανακύκλωσης, διαχείρισης προϊόντων και τρισδιάστατης εκτύπωσης. Δεν πρόκειται απλώς για δημιουργικές δραστηριότητες.
Πίσω από κάθε εργαστήριο υπάρχει ένας στόχος: να αποκτήσει ο άνθρωπος πρακτικές δεξιότητες, να μάθει να ακολουθεί μια διαδικασία, να συνεργάζεται, να ολοκληρώνει μια εργασία, να αναγνωρίζει τις δυνατότητές του και να προετοιμάζεται για μια πιο αυτόνομη ζωή.
Και κάπου εδώ η εικόνα αποκτά ένα πολύ πιο βαθύ νόημα. Γιατί για μια οικογένεια που μεγαλώνει ένα παιδί με νευροαναπτυξιακή διαταραχή υπάρχει ένα ερώτημα που συχνά δεν λέγεται εύκολα δυνατά:
«Τι θα γίνει όταν εμείς δεν θα μπορούμε πια να είμαστε εδώ;»
Η προετοιμασία για την ενήλικη ζωή δεν είναι επομένως μια μακρινή φιλοδοξία. Είναι ανάγκη.
Από το εργαστήριο στην πραγματική αγορά εργασίας
Η επαγγελματική ένταξη είναι ένας από τους πιο σημαντικούς σταθμούς αυτής της διαδρομής. Η Υπηρεσία Υποστηριζόμενης Εργασίας «ΕργΑξία» λειτουργεί από το 1996 και δεν περιορίζεται στο να βρει μια θέση εργασίας.
Αρχικά δημιουργείται το επαγγελματικό προφίλ του υποψηφίου και αναγνωρίζονται οι δυνατότητες και οι δεξιότητές του. Στη συνέχεια αναζητείται η κατάλληλη θέση και ακολουθεί εκπαίδευση στον χώρο εργασίας.
Και η υποστήριξη δεν τελειώνει όταν ο άνθρωπος προσληφθεί. Συνεχίζεται με καθοδήγηση τόσο του εργαζομένου όσο και του εργοδότη και των συναδέλφων του, ώστε η ένταξη να είναι σταθερή και ποιοτική.
Μέσα από την «ΕργΑξία», 220 νέοι και νέες έχουν ενταχθεί στην ανοιχτή αγορά εργασίας, ενώ σήμερα υποστηρίζονται 97 εργαζόμενοι.
Από τον Δεκέμβριο του 2025, η συνεργασία με το ΙΝΣΕΤΕ ανοίγει επιπλέον δρόμους στον τουρισμό και τη φιλοξενία, μέσα από κατάρτιση και υποστήριξη για την επαγγελματική ένταξη ανθρώπων με αναπτυξιακές διαταραχές.
Δεν αφορά μόνο τους ωφελούμενους. Αφορά ολόκληρη την οικογένεια
Η δουλειά του «Θεοτόκος» δεν τελειώνει στην αίθουσα όπου βρίσκεται το παιδί ή ο ενήλικας. Η οικογένεια βρίσκεται μέσα στην εξίσωση.
Παρέχεται συμβουλευτική και καθοδήγηση σε γονείς και αδέλφια, ενώ η υποστήριξη περιλαμβάνει ζητήματα όπως η αυτοεκπροσώπηση, η υποστηριζόμενη λήψη αποφάσεων, οι κοινωνικές δεξιότητες, η σεξουαλική και η κυκλοφοριακή αγωγή.
Γιατί η αυτονομία δεν σημαίνει απλώς «να μπορεί να κάνει κάποιος κάτι μόνος του». Σημαίνει να μπορεί να εκφράζει τι θέλει, να συμμετέχει στις αποφάσεις που τον αφορούν και να έχει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο έλεγχο στη ζωή του.
Ένα Ίδρυμα που κοιτάζει ήδη το 2030
Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της «Θεοτόκος» είναι ότι η ιστορία των 72 ετών δεν αντιμετωπίζεται ως λόγος εφησυχασμού.
Το Ίδρυμα σχεδιάζει ήδη την επόμενη ημέρα. Στον σχεδιασμό «Θεοτόκος 2030» περιλαμβάνονται η περαιτέρω ενίσχυση της πρώιμης παρέμβασης, η δημιουργία απογευματινών προγραμμάτων για παιδιά σχολικής ηλικίας, η ανάπτυξη υπηρεσιών υποστηριζόμενης διαβίωσης, η διεύρυνση της «ΕργΑξίας» και η υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνολογίας.
Στόχος είναι ακόμη η δυνατότητα υποστήριξης οικογενειών που βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές, η ενίσχυση της ψηφιακής ασφάλειας και η ανάπτυξη περισσότερων συνεργασιών με κοινωνικούς εταίρους και επιχειρήσεις.
Η φιλοδοξία είναι το «Θεοτόκος» να μετεξελιχθεί σε ένα ολοκληρωμένο Κέντρο για τη Νευροδιαφορετικότητα.
Και εδώ υπάρχει μια σημαντική αλλαγή οπτικής: η κοινωνία δεν χρειάζεται μόνο να δημιουργεί υπηρεσίες για τους ανθρώπους με αναπηρία. Χρειάζεται να εκπαιδεύεται και η ίδια, ώστε να μπορεί να τους υποδέχεται ισότιμα.
Η επιστήμη συναντά την καθημερινότητα
Το Ίδρυμα συνεργάζεται με το ΕΚΠΑ και το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, συνδέοντας την επιστημονική γνώση με την καθημερινή υποστήριξη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης και η αναζήτηση νέων τρόπων με τους οποίους η τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς όφελος των ανθρώπων με νευροαναπτυξιακές διαταραχές. Παράλληλα, το «Θεοτόκος» συμμετέχει σε ελληνικά και διεθνή δίκτυα, ανταλλάσσοντας τεχνογνωσία και καλές πρακτικές.
Το έργο του διέπεται από τις αρχές της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, ενώ το Ίδρυμα διαθέτει πιστοποιήσεις EQUASS Assurance και ISO 9001.
«Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να αναπτύξει τις δυνατότητές του»
Ο Πρόεδρος του Ιδρύματος, Παναγής Καρέλλας, περιγράφει με λίγα λόγια τη φιλοσοφία που βρίσκεται πίσω από όλο αυτό το έργο:
«Στο Ίδρυμα “Η Θεοτόκος” πιστεύουμε ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να αναπτύξει τις δυνατότητές του, να συμμετέχει, να δημιουργεί και να προχωρά στη ζωή. Αυτή η πεποίθηση βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στον πυρήνα της αποστολής μας».
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική φράση για να καταλάβει κανείς τι συμβαίνει σε αυτή την έκταση στο Ίλιον.
Γιατί πίσω από τα εργαστήρια, τα προγράμματα, τις συνεργασίες και τους αριθμούς υπάρχουν άνθρωποι.
Άνθρωποι που μαθαίνουν να δουλεύουν. Να επικοινωνούν. Να αποφασίζουν. Να δημιουργούν. Να μετακινούνται. Να συνεργάζονται. Να διεκδικούν μια θέση στην κοινωνία.
Και υπάρχουν οικογένειες που, αντί να κοιτούν μόνο με αγωνία το μέλλον, μπορούν να αρχίσουν να το βλέπουν με περισσότερες δυνατότητες.
Το επόμενο μεγάλο βήμα δεν είναι μόνο της «Θεοτόκος»
Η λειτουργία ενός τέτοιου οργανισμού για περισσότερες από επτά δεκαετίες δεν είναι υπόθεση ενός ανθρώπου ή μιας ομάδας ανθρώπων. Το έργο ενισχύεται από δωρητές, χορηγούς, εθελοντές, επιχειρήσεις και το σωματείο «Φίλοι του Θεοτόκος».
Και οι ανάγκες παραμένουν μεγάλες. Γι’ αυτό το μήνυμα που προκύπτει από την επίσκεψη δεν είναι απλώς «ελάτε να γνωρίσετε το Ίδρυμα».
Είναι κάτι ευρύτερο: Η κοινωνική ευθύνη δεν χρειάζεται να μένει μια αφηρημένη έννοια. Μπορεί να μετατρέπεται σε εκπαίδευση, σε μια θέση εργασίας, σε έναν εξοπλισμό, σε ένα πρόγραμμα, σε μια νέα δεξιότητα, σε μια πραγματική ευκαιρία.
Στη «Θεοτόκος» αυτό το έργο γίνεται ήδη εδώ και δεκαετίες. Το επόμενο βήμα είναι να το γνωρίσουν περισσότεροι. Και κυρίως, να καταλάβουμε ότι η συμπερίληψη δεν είναι μόνο υπόθεση εκείνων που χρειάζονται υποστήριξη.
Είναι υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.
