Για πολλά χρόνια, οι σχολικές επιτροπές ήταν τα όργανα των δήμων που διαχειρίζονταν τους λειτουργικούς πόρους των σχολείων, όπως θέρμανση, καθαριότητα, αναλώσιμα, λογαριασμούς και μικροεπισκευές.
Λειτουργούσαν ως ενδιάμεσος μηχανισμός ανάμεσα στον δήμο και τη σχολική μονάδα, επιτρέποντας άμεσες αποφάσεις για επείγουσες ανάγκες. Στη σύνθεσή τους συμμετείχαν αιρετοί, διευθυντές και εκπρόσωποι γονέων, με θεσμικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.
Γιατί καταργούνται οι σχολικές επιτροπές
Το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών, που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 8 Ιανουαρίου, προβλέπει ότι από την 1η Αυγούστου 2026 καταργούνται οριστικά όλες οι σχολικές επιτροπές που είχαν διατηρηθεί μεταβατικά με τον ν. 5056/2023. Οι αρμοδιότητες τους μεταφέρονται στους δήμους, που πλέον αναλαμβάνουν πλήρως τη χρηματοδότηση και τις προμήθειες των σχολείων.
Το υπουργείο υποστηρίζει ότι η κατάργηση μειώνει τη γραφειοκρατία και εξορθολογίζει έναν θεσμό με αδύναμες δομές λογοδοσίας. Ο υπουργός Θοδωρής Λιβάνιος αναφέρεται σε περιστατικά κακοδιαχείρισης, απουσία προμηθειών με διαφάνεια και έλλειψη οικονομικών καταστάσεων. Τονίζει ότι οι λειτουργικές δαπάνες των σχολείων είναι προβλέψιμες και μπορούν να ενσωματωθούν στους μηχανισμούς των δήμων. Παράλληλα αυξάνεται η πάγια προκαταβολή για τους διευθυντές, ενώ προβλέπεται σύσταση επιτροπών εντός των δημοτικών συμβουλίων με συμμετοχή γονέων.
Η αντίδραση των δήμων: φόβοι για συγκεντρωτισμό και καθυστερήσεις
Οι μεγάλοι δήμοι της χώρας αποτελούν τον πρώτο ισχυρό πόλο αντίδρασης στην αλλαγή αυτή στις σχολικές επιτροπές. Με κοινή επιστολή τους οι δήμαρχοι Αθηναίων, Θεσσαλονίκης, Πειραιά, Περιστερίου και Ιωαννίνων ζητούν την απόσυρση της σχετικής διάταξης. Προειδοποιούν για καθεστώς συγκεντρωτισμού, περιττή γραφειοκρατία και σημαντικές καθυστερήσεις στην καθημερινή λειτουργία των σχολείων, ιδιαίτερα σε ειδικές δομές που απαιτούν άμεση παρέμβαση.
Οι σύλλογοι γονέων καταγγέλλουν υποχρηματοδότηση
Από την πλευρά τους, πολλοί σύλλογοι γονέων της χώρας εκφράζουν έντονη διαμαρτυρία, κάνοντας λόγο για υποχρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης και αποδυνάμωση του ρόλου των σχολείων. Θεωρούν ότι η διαχείριση αποκλειστικά από τους δήμους αφαιρεί την ευελιξία που χρειάζονται οι σχολικές μονάδες και υποβαθμίζει τη συμμετοχή της σχολικής κοινότητας στις αποφάσεις.
Τι συμβαίνει στους δήμους όπου οι επιτροπές έχουν ήδη καταργηθεί
Σε δήμους όπου οι σχολικές επιτροπές έχουν ήδη καταργηθεί, οι επιπτώσεις φαίνονται ότι θα είναι εμφανείς. Σύμφωνα με την Πανελλήνια Ένωση Διευθυντών Σχολικών Μονάδων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, σε δήμους με λιγότερες από 100 σχολικές μονάδες καταγράφονται σοβαρές δυσλειτουργίες στη χρηματοδότηση και στη διαχείριση καθημερινών αναγκών. Η Ένωση προειδοποιεί ότι η γενίκευση του μοντέλου ενδέχεται να επιδεινώσει την κατάσταση πανελλαδικά και ζητά αναθεώρηση του πλαισίου, διαφάνεια και ετήσιο οικονομικό απολογισμό από τους δήμους.
Στη Μαγνησία καταγράφονται μεγάλες καθυστερήσεις ακόμη και για βασικά αναλώσιμα. Στη Ρόδο, όπου λειτουργούν 155 σχολικές μονάδες, η αυτοδιοίκηση προειδοποιεί ότι χάνεται η αμεσότητα και επιβαρύνονται υπερβολικά οι υπηρεσίες του κεντρικού δήμου.
Το κρίσιμο ερώτημα: ποιος αποφασίζει για την καθημερινότητα των σχολείων
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη γραφειοκρατία. Αγγίζει τον πυρήνα της λειτουργίας του δημόσιου σχολείου και το ποιος λαμβάνει αποφάσεις με τον απαιτούμενο χρόνο απόκρισης. Η σχολική αίθουσα είναι το σημείο όπου οι ανάγκες εμφανίζονται σε πραγματικό χρόνο και όχι στο δημοτικό συμβούλιο.
Η διαβούλευση θα δείξει αν το Υπουργείο Εσωτερικών θα προχωρήσει σε τροποποιήσεις ή θα επιμείνει στο νέο μοντέλο πλήρους μεταφοράς αρμοδιοτήτων. Το αποτέλεσμα θα επηρεάσει ουσιαστικά τη δομή και τη λειτουργία της δημόσιας εκπαίδευσης σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες των σχολείων αυξάνονται.
