Νέα προγράμματα σπουδών: Τα οφέλη για τους μαθητές – Ο ρόλος του πολλαπλού βιβλίου

Νέα προγράμματα σπουδών: Τα οφέλη για τους μαθητές - Ο ρόλος του πολλαπλού βιβλίου

Τα νέα προγράμματα σπουδών σε νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια, που συνοδεύονται από περίπου 320 νέα σχολικά βιβλία και ψηφιακό υλικό, παρουσίασε το υπουργείο Παιδείας και το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.

Τα νέα προγράμματα θα εφαρμοστούν πιλοτικά σε Πρότυπα και Πειραματικά σχολεία από φέτος αλλά η καθολική εφαρμογή θα γίνει το 2023. Στις 22 Νοεμβρίου 2021 θα ξεκινήσει και η επιμόρφωση μέρους των εκπαιδευτικών πάνω στα νέα προγράμματα ώστε αυτοί να ξεκινήσουν την πιλοτική εφαρμογή.

Κεραμέως: «Επανάσταση» του τρόπου διδασκαλίας των παιδιών

Νέα προγράμματα σπουδών: Τα οφέλη για τους μαθητές - Ο ρόλος του πολλαπλού βιβλίου

Η Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων Νίκη Κεραμέως δήλωσε: “Με τα Νέα Προγράμματα Σπουδών, το σχολικό περιβάλλον εξελίσσεται σε ζωντανό εργαστήριο έρευνας, επικοινωνίας, δράσης και έκφρασης. Γίνεται ελκυστικό, συναρπαστικό: κεντρίζει το ενδιαφέρον και την περιέργεια των μαθητών, και ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς να οραματιστούν και να πρωτοτυπήσουν.

Μαζί με τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων, την εκμάθηση αγγλικών από τα πρώτα σχολικά χρόνια, τη μεγαλύτερη αυτονομία της σχολικής μονάδας, τις επιμορφώσεις εκπαιδευτικών και την εν γένει αναβάθμιση του σχολείου, επιδιώκουμε να μάθουμε τα παιδιά μας πώς να μαθαίνουν, να τα εφοδιάσουμε με σύγχρονες γνώσεις και δεξιότητες, χρήσιμες για το παρόν και το μέλλον τους.

Η Παιδεία αλλάζει. Στην Πράξη.”

Τι είναι τα Προγράμματα Σπουδών;

Τα Προγράμματα Σπουδών καθορίζουν το τι, το πώς και το γιατί της μαθησιακής διαδικασίας για κάθε μάθημα, κάθε τάξης, κάθε βαθμίδας, καθώς:

  • Περιλαμβάνουν το περιεχόμενο του μαθήματος
  • Κατευθύνουν τον σχεδιασμό του μαθήματος με ενδεικτικές δραστηριότητες και προτάσεις αξιολόγησης
  • Προσδιορίζουν τους στόχους τους μαθήματος και τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα.

Πόσα είναι τα Νέα Προγράμματα Σπουδών;

Συνολικά, ολοκληρώθηκαν 166 Νέα Προγράμματα Σπουδών – 123 Προγράμματα Σπουδών εκπονήθηκαν εκ νέου και 43 Προγράμματα Σπουδών επικαιροποιήθηκαν – για το Νηπιαγωγείο, το Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο της Γενικής Εκπαίδευσης.

Πώς διασφαλίζεται η ποιότητα των Νέων Προγραμμάτων Σπουδών;

  • Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) ανέλαβε την εκπόνηση του έργου.
  • Το έργο εξελίχθηκε μεθοδικά, στη βάση οργανωμένου πλαισίου, διαφανών κριτηρίων και αντικειμενικών προδιαγραφών.
  • Oι δύο κυριότεροι παράγοντες διασφάλισης της ποιότητας των ΠΣ είναι:
  1. Επιστημονικά άρτιες ομάδες εργασίας αποτελούμενες από:
  • 54 Επόπτες και 226 Εκπονητές, επιλεγμένοι ανάμεσα σε πάνω από 750 καταρτισμένους και έμπειρους υποψηφίους (ερευνητές, επιστήμονες, εκπαιδευτικούς της σχολικής τάξης), στη βάση αξιοκρατικών επιστημονικών κριτηρίων και διαφανών διαδικασιών
  • Συντονιστές των Γνωστικών Πεδίων και Συμβούλους του ΙΕΠ
  1. Διαρκής και εποικοδομητική ανατροφοδότηση:
        • Αλληλεπίδραση και αλληλοενημέρωση μεταξύ Εποπτών, Εκπονητών και Συντονιστών/Συμβούλων του ΙΕΠ
        • Επικείμενη διαδικασία ανατροφοδότησης από την εκπαιδευτική κοινότητα για σχόλια και παρατηρήσεις
        • Συμπεράσματα από τη δίχρονη πιλοτική εφαρμογή (2021-22 και 2022-23) σε όλα τα Πρότυπα και Πειραματικά σχολεία της χώρας

      Το σχολείο περνά σε νέα εποχή - Τι αλλάζει στα βιβλία, τα μαθήματα και τη ύλη των μαθητών

      Ποιοι είναι οι άξονες εκσυγχρονισμού των Νέων Προγραμμάτων Σπουδών;

 Α. Αναδιάρθρωση του διδακτικού σχεδιασμού των ΠΣ
  • Ενισχύεται η μαθητοκεντρική προσέγγιση με έμφαση στα Προσδοκώμενα Μαθησιακά Αποτελέσματα, δηλαδή όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζει ο μαθητής, να κατανοεί και να μπορεί να εφαρμόσει μετά το μάθημα. Για παράδειγμα, αντί ο μαθητής να αποστηθίσει ιστορικά γεγονότα, καλείται να συμμετέχει σε δραστηριότητες που θα του επιτρέψουν να αντιληφθεί τη σημασία των γεγονότων, τα αίτια και τις συνέπειές τους με το π.χ. να υποδυθεί ο ίδιος το ιστορικό πρόσωπο σε ένα παιχνίδι ρόλων ή να συντάξει έναν λόγο σαν να ήταν το εν λόγω ιστορικό πρόσωπο.
  • Διαφυλάσσεται η συνέχεια και η συνοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία, μέσω της μετατόπισης από την «ύλη» σε θεματικά πεδία που παραμένουν σταθερά από τάξη σε τάξη και από βαθμίδα σε βαθμίδα. Για παράδειγμα, στα Μαθηματικά η θεματική ενότητα «Μοτίβο-Συναρτήσεις» παραμένει σταθερή από τα Μαθηματικά της Α’ Δημοτικού ως και τα Μαθηματικά στο Λύκειο: αρχικά, ο μαθητής αναγνωρίζει απλά αριθμητικά μοτίβα, έπειτα πιο σύνθετα αριθμητικά μοτίβα, κατόπιν αντιμετωπίζει γλωσσικά, συμβολικά και γεωμετρικά μοτίβα, ενώ στο Λύκειο φτάνει στην αναγνώριση και μελέτη πληθυσμιακών μοτίβων, όπως είναι οι δημογραφικές μεταβολές σε διάφορες χώρες ή τα κρούσματα COVID-19.
          Β. Αναδιάρθρωση του περιεχομένου των ΠΣ
  • Αναπροσανατολίζεται και εμπλουτίζεται το περιεχόμενο με βάση τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις και κοινωνικές ανάγκεςΓια παράδειγμα, στη Φυσική εισάγονται οι εφαρμογές της κβαντικής θεωρίας και στα Μαθηματικά ενισχύονται τα Στοχαστικά Μαθηματικά (στατιστική και πιθανότητες).
  • Γενικεύεται η διαθεματικότητα και η διεπιστημονικότητα σε όλα τα γνωστικά πεδία. Για παράδειγμα, στη Φιλοσοφία εντάσσονται νέες ενότητες εφαρμοσμένης ηθικής, π.χ. βιοηθική, περιβαλλοντική ηθική, ηθική της τεχνητής νοημοσύνης.
  • Ενισχύεται η σύνδεση της θεωρίας με την πράξη, ώστε οι μαθητές να εξοπλιστούν για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του 21ου αιώνα. Για παράδειγμα, στην Πληροφορική, ο μαθητής θα κληθεί να αναπαραστήσει με κατάλληλο λογισμικό τα δεδομένα για τις αλλαγές στη θερμοκρασία ενός τόπου και τις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα στον τόπο αυτό και να συγκρίνει τους ρυθμούς μεταβολής τους, προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής.
        Γ. Γενίκευση της ψηφιακής διάστασης των ΠΣ
  • Ενσωματώνονται οι ψηφιακές τεχνολογίες και ο ψηφιακός εγγραμματισμός σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα, και διαμορφώνεται πλούσιο ψηφιακό υλικό. Για παράδειγμα, στα μαθήματα Μελέτη Περιβάλλοντος, Γεωγραφία και Γεωλογία-Γεωγραφία, οι μαθητές θα μπορούν να συμμετέχουν σε εικονικές περιηγήσεις ανά τον κόσμο και να εξασκούνται στη χαρτογραφία, αξιοποιώντας ψηφιακά εργαλεία.
  • Αποτυπώνονται ψηφιακά τα Νέα Προγράμματα Σπουδών.

Ποια είναι τα οφέλη των Νέων Προγραμμάτων Σπουδών;

Οι μαθητές:

  • Έρχονται σε επαφή με σύγχρονη γνώση στη βάση επιστημονικών και κοινωνικών εξελίξεων
  • Μαθαίνουν μέσω νέων, βιωματικών και συμμετοχικών μεθόδων διδασκαλίας
  • Σκέφτονται δημιουργικά και κριτικά και εστιάζουν στην ουσία της γνώσης – όχι στην άκριτη αποστήθιση της ύλης.
Οι εκπαιδευτικοί:
  • Ενδυναμώνονται ώστε να γίνουν σχεδιαστές και συντονιστές ενός υποστηρικτικού περιβάλλοντος μάθησης
  • Ενθαρρύνονται να οραματιστούν και να πρωτοτυπήσουν
  • Αποκτούν πρόσβαση σε πλούσιο υποστηρικτικό υλικό, εκπαιδευτικά εργαλεία και κοινότητες μάθησης.
Το σχολικό περιβάλλον:
  • Εξελίσσεται σε ζωντανό εργαστήριο έρευνας, επικοινωνίας, δράσης και έκφρασης
  • Εμπνέει, ευαισθητοποιεί και ενεργοποιεί τη σχολική κοινότητα
  • Γίνεται ελκυστικό και κεντρίζει το ενδιαφέρον και την περιέργεια των μαθητών.

Πώς τα Νέα Προγράμματα Σπουδών θα ενσωματωθούν ομαλά στη σχολική ζωή;

Ο παράγοντας που διασφαλίζει την ομαλή και επιτυχή ενσωμάτωση των νέων ΠΣ στη σχολική ζωή είναι ότι εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μεταρρυθμιστικό οικοσύστημα συμπληρωματικών και αλληλοενισχυόμενων δράσεων, όπως οι εξής:

  • Σύστημα διαρκούς επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών
  • «Πολλαπλό βιβλίο» – Συγγραφή νέων σχολικών εγχειριδίων και δυνατότητα επιλογής από εκπαιδευτικούς
  • Ψηφιακός μετασχηματισμός
  • Τράπεζα θεμάτων
  • Εργαστήρια Δεξιοτήτων
  • Διεύρυνση του πλαισίου διεξαγωγής των δοκιμασιών αποτίμησης των μαθητικών επιδόσεων
  • Αξιολόγηση (εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας, εκπαιδευτικών, εκπαιδευτικού συστήματος)

Ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα του έργου των Νέων Προγραμμάτων Σπουδών

  • Οι εργασίες ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2020 και ολοκληρώθηκαν τον Οκτώβριο του 2021.
  • Θα ξεκινήσουν άμεσα συντονισμένες προσπάθειες ενημέρωσης της εκπαιδευτικής κοινότητας και θα διαμορφωθούν μηχανισμοί ανατροφοδήτησης από το σώμα των εκπαιδευτικών.
  • Μέσα στον Νοέμβριο, τα νέα Προγράμματα Σπουδών θα εκδοθούν σε ΦΕΚ, ενώ θα ξεκινήσει και η πιλοτική εφαρμογή τους καθώς και η σχετική επιμόρφωση.
  • Κατά το σχολικό έτος 2022-2023, η πιλοτική εφαρμογή θα συνεχιστεί.
  • Κατά το σχολικό έτος 2023-2024, τα νέα Προγράμματα Σπουδών θα ισχύσουν καθολικά, με την ταυτόχρονη έναρξη της εφαρμογής του «πολλαπλού βιβλίου».

Πότε θα βγουν τα Νέα Προγράμματα Σπουδών της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης;

Το 2022 θα έχουν ολοκληρωθεί και τα 336 Προγράμματα Σπουδών της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, τα οποία θα αφορούν όλους τους τομείς και όλες τις ειδικότητες των Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑ.Λ.). Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης εκπονούνται από εκπαιδευτικούς σχολικού και πανεπιστημιακού επιπέδου, σε στενή συνεργασία με το Κεντρικό Συμβούλιο Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης που περιλαμβάνει και εκπροσώπους της αγοράς, ώστε το περιεχόμενό τους να αντανακλά και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

Αξιοποιήθηκε το έργο προηγούμενων Κυβερνήσεων;

Ασφαλώς. Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών αξιοποιούν πολλά στοιχεία προηγούμενων εκπαιδευτικών αλλαγών. Άλλωστε 43 από αυτά αποτελούν επικαιροποίηση των ΠΣ του «Νέου Σχολείου» (2011-2014). Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών αναδιαρθρώνουν σε μεγάλο βαθμό και εμπλουτίζουν τους άξονές τους προς την κατεύθυνση διαμόρφωσης ενός νέου παραδείγματος προσέγγισης της γνώσης.

Η παρουσίαση της Υπουργού  σε μορφή pdf 

Η παρουσίαση του Προέδρου ΙΕΠ σε μορφή pdf 

Τα Προγράμματα Σπουδών βρίσκονται στην ιστοσελίδα του ΙΕΠ εδώ

Ο ρόλος του πολλαπλού βιβλίου

Όπως ανακοίνωσε η υπουργός Παιδείας, Νίκη Κεραμέως,  έρχεται και ο θεσμός του «πολλαπλού βιβλίου» ( περισσότερα του ενός, εγκεκριμένα από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, βιβλία τα οποία επιλεγόμενα μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως διδακτικά για κάθε μάθημα).

Το ποια βιβλία από αυτά θα χρησιμοποιήσει το κάθε σχολείο το επιλέγουν οι εκπρόσωποί του, ενώ διαφορετικά εγχειρίδια για το κάθε μάθημα μπορούν να τοποθετούνται στις σχολικές βιβλιοθήκες, ώστε να ενθαρρύνονται δάσκαλοι και μαθητές να ανατρέχουν σε περισσότερα του ενός βιβλία.

Η ελεύθερη επιλογή βιβλίου και οι πολλαπλές πηγές σηματοδοτούν μια πραγματική αλλαγή παραδείγματος στον τρόπο που μαθαίνουν τα παιδιά στο σχολείο, ξεφεύγοντας από το μοντέλο της αποστήθισης, ενισχύοντας την κριτική σκέψη των μαθητών και τη διαμόρφωση ανεξάρτητης γνώμης.