Το καλοκαίρι, τα παιδιά περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας έξω. Παίζουν στην παραλία, κυλιούνται στην άμμο και στο γρασίδι, βουτούν ξανά και ξανά στη θάλασσα ή στην πισίνα και, πολλές φορές, μένουν με το βρεγμένο μαγιό μέχρι να στεγνώσει επάνω τους. Όλα αυτά είναι μέρος της χαράς του καλοκαιριού. Η ζέστη, η υγρασία, ο ιδρώτας και η συχνή επαφή με τον ήλιο, τα έντομα και τις κοινόχρηστες επιφάνειες δημιουργούν, όμως, ιδανικές συνθήκες για ερεθισμούς, εξανθήματα και λοιμώξεις.
«Η θερινή περίοδος κρύβει ιδιαίτερες παγίδες για το δέρμα των παιδιών. Λόγω της αυξημένης υπαίθριας έκθεσης τους, καταγράφεται έξαρση δερματικών παθήσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν οξείες αντιδράσεις σε δήγματα εντόμων, ιδρώα, αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής, καθώς και πολυπλοκότερες καταστάσεις που προκαλούνται από την υπεριώδη ακτινοβολία.
H θερμική καταπόνηση, η εφίδρωση και τα αερομεταφερόμενα αλλεργιογόνα δρουν επίσης επιβαρυντικά, προκαλώντας εξάρσεις σε προϋπάρχουσες χρόνιες νόσους, με κυριότερο κλινικό εκπρόσωπο την ατοπική δερματίτιδα. Συνεπώς, η βαθιά γνώση αυτών των εκδηλώσεων από τους γονείς, ιδίως βρεφών και νηπίων, κρίνεται απολύτως σημαντική, αφού ο οργανισμός τους βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης και δεν διαθέτει τους αμυντικούς μηχανισμούς των ενηλίκων», τονίζει ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.
1. Οργανώστε σωστά την προστασία από τον ήλιο
Η ηλιακή βλάβη ξεκινά ήδη από την παιδική ηλικία, ιδιαίτερα στα παιδιά με ανοιχτόχρωμο δέρμα. Η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία χωρίς αντηλιακή προστασία μπορεί να προκαλέσει άμεσα επώδυνο ηλιακό έγκαυμα, με ερυθρότητα, αίσθημα θερμότητας και, στις σοβαρότερες περιπτώσεις, φουσκάλες.
Η έκθεση στον ήλιο χρειάζεται να περιορίζεται τις ώρες μεταξύ 10.00 και 16.00, όταν η ακτινοβολία είναι εντονότερη. Για όλες τις ώρες όμως που θα κυκλοφορεί έξω, το παιδί πρέπει να φορά καπέλο, γυαλιά ηλίου και ελαφριά ρούχα που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επιφάνεια του σώματος.
Αναφορικά με το αντηλιακό, πρέπει να είναι ευρέος φάσματος, ανθεκτικό στο νερό και με υψηλό δείκτη προστασίας, κατά προτίμηση SPF 50. Εφαρμόζεται σε όλα τα σημεία που μένουν ακάλυπτα 15 έως 30 λεπτά πριν από την έκθεση και ανανεώνεται κάθε μιάμιση με δύο ώρες, καθώς και μετά το κολύμπι, το σκούπισμα με την πετσέτα ή την έντονη εφίδρωση. Η προστασία παραμένει απαραίτητη και όταν ο ουρανός έχει συννεφιά.
Τα βρέφη κάτω των 6 μηνών πρέπει να παραμένουν μακριά από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία, σε σκιερό και δροσερό σημείο, με ελαφρύ προστατευτικό ρουχισμό και καπέλο.
2. Κρατήστε το παιδί δροσερό και το δέρμα του στεγνό
Η ιδρώα, γνωστή και ως εξάνθημα θερμότητας, εμφανίζεται συχνά σε βρέφη και μικρά παιδιά, επειδή οι ιδρωτοποιοί αδένες τους δεν έχουν ωριμάσει πλήρως. Όταν ο ιδρώτας δεν μπορεί να απομακρυνθεί φυσιολογικά, εγκλωβίζεται κάτω από την επιδερμίδα και προκαλεί μικρά κόκκινα σπυράκια ή φουσκάλες.
Το εξάνθημα εμφανίζεται κυρίως στα σημεία όπου συγκεντρώνεται περισσότερη ζέστη και υγρασία, όπως ο λαιμός, οι μασχάλες, η βουβωνική χώρα και το εσωτερικό των αγκώνων.
Τα δροσερά μπάνια, ο καλός αερισμός του χώρου και τα ελαφριά βαμβακερά ρούχα βοηθούν το δέρμα να παραμένει δροσερό. Αποφεύγουμε το υπερβολικό ντύσιμο και αλλάζουμε αμέσως τα ρούχα που έχουν βραχεί από τον ιδρώτα.
Η ζέστη και η έντονη εφίδρωση μπορεί επίσης να προκαλέσουν έξαρση της ατοπικής δερματίτιδας. Εάν το εξάνθημα επιμένει, προκαλεί έντονο κνησμό ή εξαπλώνεται, χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό. Οποιαδήποτε κορτιζονούχα ή άλλη θεραπευτική αλοιφή πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο μετά από ιατρική συμβουλή.
3. Στα μωρά και τα νήπα, συχνή αλλαγή πάνας τις ζεστές ημέρες
Η ζέστη και η αυξημένη υγρασία μέσα στην πάνα ευνοούν την εμφάνιση συγκάματος. Πρόκειται για ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής, η οποία εκδηλώνεται με ερυθρότητα, κνησμό και εξάνθημα. Στις σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν βλατίδες, φλύκταινες ή μικρές πληγές.
Η τριβή, η παρατεταμένη επαφή με τα ούρα και τα κόπρανα και η υγρασία επιβαρύνουν περισσότερο την περιοχή. Το καλοκαίρι η πάνα πρέπει να αλλάζεται ακόμη συχνότερα, χωρίς να περιμένουμε να γεμίσει. Η περιοχή καθαρίζεται απαλά με τρεχούμενο νερό και στεγνώνεται πολύ καλά, χωρίς τρίψιμο. Όποτε είναι εφικτό, αφήνουμε το βρέφος για λίγη ώρα χωρίς πάνα, ώστε να αεριστεί το δέρμα.
Ένα επίμονο ή έντονο σύγκαμα μπορεί να συνδέεται με μυκητιασική λοίμωξη και χρειάζεται εξέταση από παιδίατρο ή δερματολόγο. Οι κορτιζονούχες και αντιμυκητιασικές αλοιφές δεν πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
4. Προλάβετε τα τσιμπήματα και περιορίστε το ξύσιμο
Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στα τσιμπήματα, καθώς περνούν πολλές ώρες παίζοντας έξω, στο γρασίδι ή κοντά στο νερό. Κουνούπια, μέλισσες, σφήκες και άλλα έντομα μπορεί να προκαλέσουν τοπική φλεγμονή, με ερυθρότητα, πρήξιμο και έντονο κνησμό.
Βέβαια, οι περισσότερες αντιδράσεις από τα τσιμπήματα υποχωρούν χωρίς ιδιαίτερη θεραπεία. Το επίμονο ξύσιμο, όμως, μπορεί να τραυματίσει το δέρμα και να προκαλέσει δευτερογενή μόλυνση. Για να αποτρέψουμε ερεθισμούς και μολύνσεις, κρατάμε τα νύχια του παιδιού κοντά και καθαρά και φροντίζουμε να πλένουμε απαλά την περιοχή.
Για την πρόληψη βοηθούν επίσης τα ανοιχτόχρωμα ρούχα που καλύπτουν τα χέρια και τα πόδια, οι κουνουπιέρες και τα εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά που είναι κατάλληλα για την ηλικία του παιδιού. Προϊόντα με DEET ή πικαριδίνη μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε παιδιά άνω των 2 μηνών, ενώ όσα περιέχουν έλαιο ευκαλύπτου λεμονιού ή PMD δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε παιδιά κάτω των 3 ετών.
Η εμφάνιση δύσπνοιας, πυρετού, γενικευμένου εξανθήματος ή έντονου πρηξίματος μετά από τσίμπημα απαιτεί άμεση ιατρική φροντίδα.
5. Αλλάζετε αμέσως το βρεγμένο μαγιό
Το βρεγμένο μαγιό που παραμένει για ώρες επάνω στο σώμα δημιουργεί ένα θερμό και υγρό περιβάλλον, το οποίο ευνοεί την ανάπτυξη μυκήτων. Το ίδιο συμβαίνει όταν τα ποδαράκια του παιδιού παραμένουν υγρά ή έρχονται σε επαφή με κοινόχρηστες επιφάνειες σε πισίνες και αποδυτήρια.
Οι μυκητιασικές λοιμώξεις μπορεί να εμφανιστούν στο σώμα, στα πόδια ή στα νύχια, προκαλώντας συνήθως κυκλικές, φολιδωτές κηλίδες και κνησμό. Το γνωστό «πόδι του αθλητή» μεταδίδεται μέσω άμεσης επαφής ή μολυσμένων επιφανειών.
Η ποικιλόχρους πιτυρίαση, από την άλλη πλευρά, οφείλεται στην υπερανάπτυξη μυκήτων που υπάρχουν φυσιολογικά στο δέρμα. Εμφανίζεται με ανοιχτόχρωμες ή σκουρόχρωμες κηλίδες, κυρίως στον κορμό, δεν είναι μεταδοτική, αλλά μπορεί να υποτροπιάσει.
Μετά το μπάνιο αλλάζουμε αμέσως το βρεγμένο μαγιό, στεγνώνουμε καλά το σώμα και ιδιαίτερα τα σημεία ανάμεσα στα δάχτυλα και δεν αφήνουμε το παιδί να περπατά ξυπόλυτο σε κοινόχρηστα ντους και αποδυτήρια. Πετσέτες, παπούτσια και προσωπικά αντικείμενα δεν πρέπει να μοιράζονται.
Οι μυκητιάσεις χρειάζονται σωστή διάγνωση και κατάλληλη αντιμυκητιασική αγωγή, τοπική ή συστηματική, ανάλογα με την περιοχή και τη σοβαρότητά τους.
6. Καθαρίζετε αμέσως γρατζουνιές και μικρές πληγές
Οι εκδορές από την άμμο, οι μικρές πληγές και τα σημεία που έχουν τραυματιστεί από το ξύσιμο μπορούν να αποτελέσουν πύλη εισόδου για βακτήρια.
Το μολυσματικό κηρίο είναι μια ιδιαίτερα μεταδοτική βακτηριακή λοίμωξη από σταφυλόκοκκο ή στρεπτόκοκκο, η οποία εμφανίζει έξαρση προς το τέλος του καλοκαιριού. Προσβάλλει κυρίως βρέφη και μικρά παιδιά και εκδηλώνεται με πληγές που αποκτούν χαρακτηριστική κρούστα σε μελί χρώμα, συνήθως γύρω από το στόμα και τη μύτη.
Η ζέστη, η υγρασία, τα λιγότερα ρούχα, τα τσιμπήματα και οι εκδορές διευκολύνουν τη μετάδοσή του. Οι πληγές δεν πρέπει να αγγίζονται, ενώ τα χέρια χρειάζονται συχνό πλύσιμο. Το παιδί δεν πρέπει να μοιράζεται πετσέτες, σεντόνια ή ρούχα με άλλα μέλη της οικογένειας.
Το μολυσματικό κηρίο χρειάζεται άμεση διάγνωση και θεραπεία με τοπική ή συστηματική αντιβιοτική αγωγή, ανάλογα με την έκταση της λοίμωξης.
Τα σημάδια που χρειάζονται άμεση εξέταση
«Η πρόληψη αποτελεί την πιο αποτελεσματική στρατηγική για τη φροντίδα του δέρματος των παιδιών το καλοκαίρι. Για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης δερματολογικών προβλημάτων, χρειάζεται ελαφρύς ρουχισμός, τακτική καθαριότητα, επαρκής ενυδάτωση, αντηλιακή προστασία, περιορισμός της έκθεσης στον ήλιο κατά τις ζεστές ώρες της ημέρας, στεγνό δέρμα και αποφυγή κοινής χρήσης αντικειμένων», συμβουλεύει ο δρ Στάμου και καταλήγει:
«Παρόλο που οι ήπιες καλοκαιρινές δερματοπάθειες είναι συνηθισμένες και υποχωρούν με βασική φροντίδα στο σπίτι, ο υψηλός πυρετός, η ραγδαία εξάπλωση της βλάβης, η αλλαγή συμπεριφοράς, όπως λήθαργος ή άρνηση τροφής, οι ενδείξεις μόλυνσης και η επιμονή των συμπτωμάτων επιβάλλουν την άμεση εξέταση από παιδοδερματολόγο».
