Η Ελλάδα ετοιμάζεται να προχωρήσει σε μια απόφαση που ήδη αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι μόνο: μέσα στον Οκτώβριο συζητάται να εφαρμοστεί απαγόρευση χρήσης κοινωνικών δικτύων από παιδιά κάτω των 15 ετών. Παράλληλα, για τους εφήβους έως 18 ετών θα μπλοκάρεται η πρόσβαση σε ιστοσελίδες διαδικτυακού στοιχηματισμού, πώλησης καπνικών και αλκοόλ, αλλά και σε πλατφόρμες με πορνογραφικό ή ακατάλληλο περιεχόμενο.
Διαβάστε επίσης: Αποστολή Στρασβούργο | Συνέντευξη Ελεονώρα Μελέτη: «Στο επίκεντρο η ψυχική υγεία στα social media για τα παιδιά»
Το «Kids Wallet» στην πράξη
Η καινοτομία του ελληνικού σχεδίου είναι ότι δεν περιορίζεται στο να ζητά από τις ίδιες τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης να εφαρμόσουν μηχανισμούς ελέγχου. Ο έλεγχος ξεκινά από τη συσκευή που χρησιμοποιεί το παιδί – άρα ο έλεγχος περνά ουσιαστικά στα χέρια των γονιών. Μέσω της εφαρμογής Kids Wallet, που έχει παρουσιάσει το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, θα καταχωρούνται τα στοιχεία του ανηλίκου και θα λειτουργεί ένα φίλτρο που θα μπλοκάρει αυτόματα την πρόσβαση σε συγκεκριμένες πλατφόρμες.
Αν, για παράδειγμα, ένα παιδί 14 ετών επιχειρήσει να συνδεθεί στο Instagram ή στο TikTok, η εφαρμογή θα αποτρέπει την είσοδο – αν και όλα αυτά είναι ακόμη σε επίπεδο προτάσεων και συζητήσεων, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί η διαδικασία και η πρακτική εφαρμόγή. Αντίστοιχα, ένας 17χρονος που προσπαθεί να μπει σε site online τζόγου ή να αγοράσει καπνικά προϊόντα θα βλέπει την πρόσβαση να διακόπτεται αμέσως.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα «τείχος προστασίας» που δεν μπορεί να παρακαμφθεί εύκολα, εφόσον βέβαια οι γονείς ή οι κηδεμόνες έχουν φροντίσει να είναι ενεργοποιημένα τα απαραίτητα πρωτόκολλα ασφαλείας.
Διαβάστε επίσης: Αποστολή Στρασβούργο | Συνέντευξη Ν. Παπανδρέου: «Είμαστε μπροστά σε δίλημμα, ασφάλεια παιδιών ή προστασία προσωπικών δεδομένων;»
Συζητήσεις με τις μεγάλες εταιρείες του Διαδικτύου
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, έχουν ήδη γίνει επαφές με τις μεγάλες εταιρείες του Διαδικτύου και των social media, μεταξύ των οποίων και η Google, προκειμένου να βρεθούν τρόποι συνεργασίας. Οι τελικές αποφάσεις θα ληφθούν από τον πρωθυπουργό, που έχει αναλάβει προσωπικά το ζήτημα.
Το παράδειγμα της Αυστραλίας
Η Ελλάδα δεν κινείται μόνη της. Η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που ψήφισε νόμο με στόχο την απαγόρευση social media για ανηλίκους κάτω των 16 ετών. Ο νόμος εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2024 και θα τεθεί σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2025.
Ο πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανίζι παρουσίασε το σχέδιο στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Στην ομιλία του τόνισε ότι οι προκλήσεις που δημιουργούν τα social media για τα παιδιά «εξελίσσονται συνεχώς». Σύμφωνα με δημοσίευση του πρακτορείου Reuters, ο Αλμπανίζι επισήμανε επίσης ότι η υπερβολική χρήση τους συνδέεται με επιδείνωση της ψυχικής υγείας, cyberbullying και προβλήματα με την εικόνα σώματος. «Δεν είναι ένα τέλειο μέτρο, αλλά αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι ο νόμος θα δώσει στους εφήβους «τρία χρόνια περισσότερης πραγματικής εμπειρίας ζωής και όχι εμπειρίας διαμορφωμένης από αλγόριθμους».
Η αυστραλιανή κυβέρνηση έχει ζητήσει από τις ίδιες τις πλατφόρμες να χρησιμοποιήσουν τεχνητή νοημοσύνη και δεδομένα συμπεριφοράς για να υπολογίζουν την ηλικία των χρηστών, χωρίς να απαιτείται καθολική επιβεβαίωση ταυτότητας.
Η ευρωπαϊκή διάσταση – Age Verification Blueprint
Στην Ευρώπη, η συζήτηση για την ασφάλεια των ανηλίκων στο Διαδίκτυο βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε ομιλία της, δήλωσε ότι «εμπνεύστηκε» από το παράδειγμα της Αυστραλίας και τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να δράσει «για την επόμενη γενιά».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το EU Age Verification Blueprint, γνωστό και ως «mini wallet». Πρόκειται για ένα πλαίσιο-οδηγό που περιγράφει τρόπους ελέγχου ηλικίας σε ψηφιακές υπηρεσίες, με στόχο την προστασία των ανηλίκων αλλά και τον σεβασμό των προσωπικών δεδομένων. Το blueprint αυτό προβλέπει διαλειτουργικά εργαλεία ταυτοποίησης ηλικίας, ώστε οι νέοι να μην μπορούν να αποκτούν πρόσβαση σε περιεχόμενο ή υπηρεσίες που δεν είναι κατάλληλες για την ηλικία τους.
Η ελληνική πρωτοβουλία με το Kids Wallet φαίνεται να εντάσσεται σε αυτή τη λογική. Εάν υλοποιηθεί, η Ελλάδα θα είναι ίσως η πρώτη χώρα της Ε.Ε. που εφαρμόζει στην πράξη τέτοιους περιορισμούς, δημιουργώντας προηγούμενο και για άλλα κράτη-μέλη.
Διπλό φίλτρο ασφαλείας
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η προστασία των ανηλίκων θα βασίζεται σε δύο «γραμμές άμυνας»:
- Το Kids Wallet, που θα λειτουργεί ως φίλτρο απευθείας από τη συσκευή.
- Οι ίδιες οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, που θα υποχρεωθούν να ενισχύσουν τους μηχανισμούς ελέγχου ηλικίας και να πιέζουν τους χρήστες να δηλώνουν ορθά τα στοιχεία τους.
Έτσι, εάν ένας ανήλικος επιχειρήσει να παρακάμψει τον πρώτο μηχανισμό, θα έρθει αντιμέτωπος και με τα πρόσθετα εμπόδια που θα ορίσουν οι ίδιες οι εταιρείες.
Προστασία με ανοιχτά ερωτήματα
Αναμφίβολα, το σχέδιο της κυβέρνησης έρχεται να καλύψει μια πραγματική ανάγκη: την προστασία των παιδιών από τους κινδύνους του διαδικτύου. Ωστόσο, δεν λείπουν τα ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα του μέτρου και το κατά πόσο θα μπορέσει να εφαρμοστεί στην πράξη χωρίς παρακάμψεις. Επίσης, πρέπει να τεθεί στην κοινωνία το κατά πόσον οι ίδιοι οι γονείς μπορούν -και θέλουν, σε ορισμένες περιπτώσεις- να θέσουν αυτό το όριο στα παιδιά τους.
Σε κάθε περίπτωση, η Ελλάδα ετοιμάζεται να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα ευρωπαϊκή πολιτική. Το αν αυτό θα οριστεί για τον Οκτώβριο, όπως αναφέρεται σε δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, ή όχι θα φανεί όπως επίσης θα φανεί στην πράξη εάν τελικά η χώρα μας θα καταφέρει να εφαρμόσει πρώτη στην Ε.Ε. όσα συζητούνται ήδη σε διεθνές επίπεδο, δημιουργώντας ένα νέο πρότυπο προστασίας των ανηλίκων στην ψηφιακή εποχή.
