Πέθανε η Άλκη Ζέη – Η ελληνική παιδική λογοτεχνία πενθεί την ιέρειά της

Η αγαπημένη συγγραφέας μικρών και μεγάλων, Άλκη Ζέη έφυγε σε ηλικία 97 ετών στο σπίτι της με τα παιδιά της, την Ειρήνη και τον Πέτρο. Η κηδεία της θα γίνει την Τρίτη 3 Μαρτίου από το Α΄Νεκροταφείο.

Η ζωή και το έργο

Η Άλκη Ζέη γεννήθηκε στην Αθήνα. Ο πατέρας της καταγόταν από την Κρήτη και η μητέρα της από τη Σάμο, όπου πέρασε τα πρώτα παιδικά της χρόνια. Από το 1954 έως το 1964 έζησε σαν πολιτική πρόσφυγας στη Σοβιετική Ένωση. Το 1964 επιστρέφει οικογενειακώς στην Ελλάδα, για να ξαναφύγουν πάλι όλοι μαζί με τον ερχομό της Χούντας το 1967. Αυτήν τη φορά ο τόπος διαμονής τους είναι η Γαλλία, και συγκεκριμένα το Παρίσι, απ’ όπου επιστρέφουν μετά τη δικτατορία.

Κατά την παραμονή της στη Σοβιετική Ένωση, γράφει διηγήματα που τα στέλνει στην Ελλάδα και δημοσιεύονται στην «Επιθεώρηση Τέχνης» και αργότερα θα εκδοθούν σε βιβλίο με τον τίτλο «Αρβυλάκια και Γόβες». Πρώτο της μυθιστόρημα, εμπνευσμένο από τα παιδικά της χρόνια στη Σάμο, ήταν το «Καπλάνι της Βιτρίνας». Το «Καπλάνι» εκδόθηκε για πρώτη φορά από τον εκδοτικό οίκο «Θεμέλιο» και ύστερα επανεκδόθηκε από τον «Κέδρο», έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και έχει κάνει απανωτές επανεκδόσεις. Ακολουθούν «Ο Μεγάλος Περίπατος του Πέτρου», «Κοντά στις Ράγες», «Ο Θείος Πλάτων», όλα με δεκάδες επανεκδόσεις και πολύ αγαπημένα των παιδιών στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ακολούθησαν «Μια Κυριακή του Απρίλη», «Τα Παπούτσια του Αννίβα», «Η Μωβ Ομπρέλα». «Το Καπλάνι της Βιτρίνας», «Ο Μεγάλος Περίπατος του Πέτρου» και το «Κοντά στις Ράγιες» έχουν πάρει στις Ηνωμένες Πολιτείες το Βραβείο Μίλντρεντ Μπάτσελντερ – 1974, 1974, 1976 που δίνεται για το καλύτερο ξένο παιδικό βιβλίο.

Το 1987 το πρώτο της μυθιστόρημα που δεν είναι για παιδιά, την «Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα», που επίσης αγαπήθηκε πολύ και πούλησε περισσότερα από 135.000 αντίτυπα.

Η Άλκη Ζέη έχει μεταφράσει πολλά βιβλία από τα ιταλικά, γαλλικά και ρωσικά. Έχει ακόμα γράψει δύο θεατρικά έργα για παιδιά, τον «Κεραμυδοτρέχαλο» και τον «Βασιλιά Ματία τον Πρώτο».

Τα βιβλία της είναι πάντα ένας καλός λόγος για να αγαπήσει το παιδί το διάβασμα

Τα βιβλία της απευθύνονται κυρίως στα παιδιά και τους εφήβους, πάντα όμως διαβάζονται με μεγάλη ευχαρίστηση και από τους ενήλικες. Εμπνέονται από προσωπικές της εμπειρίες υφαίνοντας την υπόθεσή τους παράλληλα με ιστορικά γεγονότα. Τα θέματα που πραγματεύονται είναι καθημερινά και πανανθρώπινα.

Ο καθαρός τρόπος γραφής της, η γλωσσική αρτιότητα, η κριτική στάση απέναντι σε πρόσωπα και καταστάσεις, το χιούμορ και η διεισδυτική ματιά στα γεγονότα, είναι τα χαρακτηριστικά των έργων της που τα έχουν κάνει να αγαπηθούν από το ελληνικό και το ξένο αναγνωστικό κοινό.

Έχοντας ζήσει «έναν πόλεμο, δύο εμφυλίους, δύο δικτατορίες και δύο προσφυγιές» μέσα από τις αφηγήσεις της αποτυπώνει τη νεότερη πολιτική αλλά και κοινωνική ιστορία της Ελλάδας με τρόπο που συναρπάζει τον μικρό αναγνώστη και τον βοηθά να καταλάβει τι συνέβη στο παρελθόν, χωρίς όμως να στέκεται σε διδακτισμούς.

«Ένα παιδί από το πουθενά»:Το τελευταίο της βιβλίο

Το «Ένα παιδί από το πουθενά» που κυκλοφορεί πριν λίγους μηνες από τις εκδόσεις Μεταίχμιο είναι ένα βιβλίο που διαβάζοντάς το σε καμία περίπτωση δεν μπορείς να διανοηθείς ότι φέρει την υπογραφή μιας συγγραφέως ετών 96! Η γραφή της παραμένει το ίδιο σπιρτόζικη και δυνατή και αποδεικνύει, ότι δεν έγραψε άκομα ένα βιβλίο για παιδιά αλλά αντιθέτως έγραψε ένα βιβλίο απόλυτα προσαρμοσμένο στις ανάγκες και στα βιώματα των παιδιών που ζουν στην Ελλάδα του 2020.

Οι διακρίσεις της

Το 1992, η Άλκη Ζέη τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας, το 2002 με το βραβείο Giuseppe Acerbi (Καστέλ Γκοφρέντο, Ιταλία) για την Αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα, το 2003 με το βραβείο Εφηβικού Βιβλίου του περιοδικού Διαβάζω για το βιβλίο Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της ενώ το 2010 τιμήθηκε με το Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας του Ιδρύματος Κώστα & Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών, για το σύνολο του έργου της.

Το 2008 είχε προταθεί για το σουηδικό βραβείο παιδικής λογοτεχνίας Άστριντ Λιντνγκρεν, και πρόσφατα αναγορεύτηκε σε επίτιμη διδάκτορα του Πανεπιστημίου Πατρών.

Το 2012 αναγορεύτηκε επίτιμη διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Κύπρου.
Το 2014 αναγορεύτηκε επίτιμη διδάκτωρ του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ενώ το 2015 απέσπασε την ίδια τιμή από το Πανεπιστήμιο Πατρών της Σχολής Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών. Τον Ιανουάριο του 2015 έλαβε τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Τιμής, διάκριση που αποδίδεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε διαπρεπείς προσωπικότητες των τεχνών, των επιστημών και των γραμμάτων, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2015 τιμήθηκε από τη Γαλλία με τον τίτλο του Ταξιάρχη του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων.

Οι εκδόσεις Μεταίχμιο αποχαιρετούν την Άλκη Ζέη

Οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ και όλη η Ελλάδα αποχαιρετούν με οδύνη τη συγγραφέα της καρδιάς μας, την αγαπημένη μας φίλη, τη σπουδαία Άλκη Ζέη, αυτόν τον σπάνιο και φωτισμένο άνθρωπο που έφυγε από κοντά μας πολύ ήσυχα χτες το βράδυ στο σπίτι της.

Δεν ήταν μία ακόμα συγγραφέας. Ήταν ο άνθρωπός μας. Μας νοιαζόταν και τη νοιαζόμασταν. Έγραφε λογοτεχνία, δημιουργούσε ήρωες διαχρονικούς, σεβόταν την τέχνη της, παρακαταθήκη για τους νέους αναγνώστες και τους νέους συγγραφείς. Η Άλκη δεν μας σκεφτόταν μόνο όταν είχε καινούργιο βιβλίο, αλλά μπήκε στη ζωή του εκδοτικού οίκου με μια υποδειγματική συνέπεια και μια γλυκιά ρουτίνα.

Μόνη παρηγοριά η τύχη μας να τη γνωρίσουμε και η πολιτιστική κληρονομιά που αφήνει απλόχερα πίσω της. Θα θυμόμαστε πάντα, μικροί μεγάλοι, αυτή την ακούραστη διάθεσή της για ζωή. Άλκη, θα μας συντροφεύεις για πάντα.

Πότε θα γίνει η κηδεία της

Η πολιτική κηδεία θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 3 Μαρτίου 2020, στις 12 το μεσημέρι, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών. Επιθυμία της οικογένειας, αντί στεφάνων να κατατεθούν δωρεές στη μνήμη της σε μία από τις παρακάτω οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην προστασία παιδιών:

  • Συνύπαρξη και Επικοινωνία στο Αιγαίο (Τράπεζα Πειραιώς, IBAN: GR07 0171 3550 0063 5513 8560 788)
  • Μετάδραση, Δράση για τη Μετανάστευση και την Ανάπτυξη (ALPHA BANK, IBAN: GR07 0140 1040 1040 0200 2024 081)
  • Κιβωτός του Κόσμου (Εθνική Τράπεζα, IBAN: GR62 0110 1000 0000 1002 9610 242)
  • Άρσις, Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων (ALPHA ΒΑΝΚ, IBAN: GR06 0140 1420 1420 0200 2008 979)