Ποιος είπε ότι οι ιστορίες του Βυζαντίου είναι βαρετές για παιδιά;

Η Ιστορία είναι ιδιαιτέρως απαιτητικό μάθημα και δύσκολα κατακτά τις καρδιές των μαθητών, καθώς ο τρόπος με τον οποίο διδάσκεται στις περισσότερες περιπτώσεις κάθε άλλο παρά ελκυστικός θεωρείται. Οι μαθητές είναι υποχρεωμένοι να αποστηθίζουν μια σειρά από ημερομηνίες, μάχες, ονόματα, αιτίες και αποτελέσματα γεγονότων, που μετά το πέρας των μαθημάτων και των διαγωνισμάτων τα απωθούν από το μυαλό τους καθώς τα έμαθαν στο πλαίσιο αγγαρείας.

Με οδηγό τη σειρά «Το Βυζάντιο σε έξι χρώματα» η ιστορία του Βυζαντίου γίνεται φιλική για όλα τα παιδιά

Αν το παιδί σας είναι μαθητής της Ε’ Δημοτικού, τότε σίγουρα ξέρετε ότι το μάθημα της Ιστορίας είναι αφιερωμένο στη μακρόχρονη πορεία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, η οποία ξεκίνησε ως ρωμαϊκό κράτος και κατέληξε ως ελληνικό. Οι 10χρονοι θα έρθουν για πρώτη φορά σε επαφή με άγνωστα γεγονότα της περιβόητης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας που καθόρισαν το ελληνικό αλλά και το παγκόσμιο ιστορικό γίγνεσθαι.

Ιδανικός σύμμαχός τους στο να μυηθούν στα βυζαντινά χρόνια και να κατανοήσουν πραγματικά όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια αυτής της αμφιλεγόμενης ιστορικής περιόδου είναι η σειρά βιβλίων «Το Βυζάντιο σε έξι χρώματα» της έγκριτης Μαρίας Αγγελίδου, που αποτελούν μια μοναδικής αισθητικής σύνθεση λογοτεχνικής αφήγησης και ιστορικών γνώσεων. Από την πένα της ξεπήδησαν πέντε – προσεχώς θα εκδοθεί και η έκτη – ιστορίες που αποτυπώνουν τις σημαντικές στιγμές κατά τα ταραχώδη και συνάμα ένδοξα βυζαντινά χρόνια, αποδεικνύοντας ότι η Ιστορία δεν απλή παράθεση γεγονότων και απομνημόνευση, αλλά είναι η ζωή και τα βιώματα όσων έδρασαν σε κάθε χρονική περίοδο που τίθεται προς διερεύνηση.

Εν αρχή είναι το χρώμα

Παίρνοντας λοιπόν ως αφετηρία την πολυχρωμία και την πολυσυλλεκτικότητα του Βυζαντίου, η συγγραφέας παρουσιάζει στον μικρό αναγνώστη πέντε προσεγμένα ιστορικά παραμύθια που αποκαλύπτουν την αίγλη, τις γιορτές, τα πλούτη, τις μάχες και την αλήθεια αυτής της περιόδου ιδωμένη μέσα από τα μάτια προσωπικοτήτων που τα έζησαν όλα από κοντά. Πέντε παραμύθια με κεντρική τους θεματική πέντε διαφορετικά χρώματα που διαδραμάτισαν τον δικό τους ρόλο σε εκείνο το ιστορικό πλαίσιο.

Γιατί όπως εύστοχα γράφει και η συγγραφέας: «Το Βυζάντιο είναι ένας  κόσμος γεμάτος χρώματα. Κόκκινος, όπως η πορφύρα των αυτοκρατόρων του. Χρυσός, όπως τα φόντα των ψηφιδωτών στις εκκλησίες του. Μαύρος, όπως τα ράσα των καλογέρων του. Άσπρος, σαν τις χώρες τις άγνωστες έξω από τα σύνορά του. Γαλάζιος, σαν τη θάλασσά του και σαν τα φουστάνια των αρχοντισσών του. Πράσινος, σαν τα σπαρτά στους απέραντους ανοιξιάτικους κάμπους του.»

Τα βιβλία της σειράς αποτελούν ένα πολύτιμο εγχειρίδιο για να κατανοήσουν τα παιδιά όσα θα διδαχθούν στο πλαίσιο του μαθήματος, όμως ταυτόχρονα αποτελούν και ένα σπουδαίο ανάγνωσμα όπου η Ιστορία συναντά την καλή λογοτεχνία, δείχνοντας πως με τον σωστό τρόπο τα ιστορικά γεγονότα μπορούν να ιδωθούν με ματιά πιο «φιλική» προς τα παιδιά και να αποτελέσουν το ιδανικό σκηνικό για μια σειρά ιστοριών με σασπένς, έντονη πλοκή, χαρακτήρες με τους οποίους μπορούν να ταυτιστούν και καταστάσεις που ξεφεύγουν από τη συνήθη λογική αιτίου και αιτιατού. Τα ιστορικά γεγονότα που καλύπτουν μια περίοδο δεκαέξι αιώνων περίπου (146 π.Χ. – 1453 μ.Χ.) είναι ιδωμένα μέσα από μια ματιά εξόχως λογοτεχνική που σε καμιά περίπτωση δεν τους στερεί την αλήθεια, αντιθέτως τους προσθέτει μια αίγλη και ένα συναίσθημα που απουσιάζει αισθητά από τα σχολικά βιβλία, όπου τα γεγονότα παρουσιάζονται ως καταγραφή των κυριότερων σημείων και ως αποτέλεσμα των επιλογών των πράξεων των πρωταγωνιστών.

Κάθε βιβλίο περιέχει τέσσερις ιστορίες, ενώ κάθε ιστορία συνοδεύεται από ένα μότο και δύο υστερόγραφα: ένα μαύρο και ένα πολύχρωμο. Η επιλογή της φράσης που συνοδεύει κάθε ιστορία δίνει μια πρόγευση για το τι θα διαβάσει ο αναγνώστης στις προσεχείς σελίδες ενώ αποτελεί και μια απόδειξη για το πόσο ενδελεχή έρευνα έχει κάνει η συγγραφέας. Τα υστερόγραφα που ακολουθούν αμέσως μετά το τέλος της αφήγησης είναι ένα έξυπνο συγγραφικό εύρημα για να δώσει τροφή στον αναγνώστη για περαιτέρω αναζήτηση των ιστορικών γεγονότων, λειτουργώντας εν είδει παραθέματος (μια πρακτική με το οποίο το παιδί είναι εξοικειωμένο από το βιβλίο της Ιστορίας), ενώ τα υστερόγραφα αποτελούν πολύ έξυπνο εύρημα για να εμπλουτίσουν την κάθε ιστορία με διαφορετικές παραμέτρους ή επιπλέον στοιχεία, χωρίς να την επιβαρύνουν.

Η ιστορία του Βυζαντίου σε έξι χρώματα

Το «Χρυσό» είναι αφιερωμένο στον πλούτο και την πολυτέλεια που ήταν απόλυτα συνυφασμένες έννοιες με την πόλη σύμβολο του Βυζαντίου, την Κωνσταντινούπολη, την Πόλη των Πόλεων. Τα παιδιά θα διαβάσουν τέσσερις ιστορίες με τέσσερις διαφορετικούς πρωταγωνιστές με φόντο μια πόλη ολόλαμπρη, απ’ το χρυσάφι ολολαμπρότερη.

Το «Κόκκινο» μεταφέρει το παιδί – αναγνώστη στις δυνατές στιγμές της Βυζαντινής Εποχής. Μια αυτοκρατορία αυτού του βεληνεκούς δεν θα μπορούσε να μην έχει έριδες, έντονα μίση, ιστορίες απόλυτης καταστροφής, επαναστάσεις με βαρύ τίμημα αλλά και φλογερούς έρωτες που δεν το βάζουν κάτω παρά τις όποιες αντιξοότητες. Οι κόκκινες ιστορίες που θα διαβάσει σε αυτό το βιβλίο εκτυλίσσονται στη Ρώμη, στην Κωνσταντινούπολη και στο Κλειδί και θα του δείξει πώς οι αυτοκρατορίες συντηρούνται με πόλεμο, συνεχείς διεκδικήσεις και μάχη μέχρις εσχάτων.

Το «Μαύρο» δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Έχει τη δική του γοητεία, κουβαλάει ένα αδιόρατο έρεβος και καλύπτει παντελώς όλα τα άλλα χρώματα. Αφαιρεί τη λάμψη και φέρνει στο προσκήνιο τον ζόφο. Ο θάνατος είναι απόλυτα συνδεδεμένος με την Ιστορία. Τέσσερις ιστορίες με κοινό τους παρανομαστή τον αρχηγό των χρωμάτων αποκαλύπτουν μια άγνωστη πλευρά της αυτοκρατορίας που για περισσότερα από 1.000 χρόνια είχε την πρωτοκαθεδρία στον ευρύτερο μεσογειακό χώρο.

Το «Άσπρο» της αγνότητας και της καθαρότητας είναι ο καμβάς για να γραφτούν όλα τα σημαντικά και περισπούδαστα γεγονότα. Επιστρατεύεται για να κατευνάσει τη μαυρίλα του πολέμου και αφήνει ανοιχτά τα περιθώρια για νέες δράσεις, νέα όνειρα, νέες διεκδικήσεις. Το άσπρο πιστεύει τις ιστορίες που δεν έχουν ακόμη γραφτεί και τους ανοίγει χώρο για να γραφτούνε. Στις σελίδες του βιβλίου αυτού ο αναγνώστης θα απολαύσει ιστορίες που αφήνουν μια όμορφη υπόσχεση για το μέλλον.

Το «Πράσινο» είναι αφιερωμένο σε στιγμιότυπα της καθημερινότητας που στιγμάτισαν τα χρόνια του Βυζαντίου. Ξεφυλλίζοντάς το, το παιδί θα μεταφερθεί νοερά στον Ιππόδρομο και θα διαβάσει τι πραγματικά συνέβη επί Ιουστινιανού με τη «στάση του Νίκα», μια από τις μεγαλύτερες λαϊκές εξεγέρσεις του Βυζαντίου που πνίγηκε στο αίμα.

Στη συνέχεια θα μάθει πώς η μεταξοκαλλιέργεια έγινε αυτοκρατορικό μονοπώλιο και σταμάτησε η εισαγωγή της πρώτης ύλης. Μέχρι εκείνη τη στιγμή το ακατέργαστο μετάξι ήταν κινέζικης προέλευσης και η εισαγωγή του γινόταν μέσω Περσών εμπόρων που το έφερναν ως τα σύνορα.

Η ιστορία με τα αυγά μεταξοσκώληκα που μεταφέρθηκαν κρυφά από την Κίνα σε κούφιες ράβδους είναι συναρπαστική, ενώ ακολουθούν δυο ακόμα ιστορίες με πρωταγωνιστές τον Αλ Μαμούν, αμερουμνή των Αράβων,  και τον Θεόφιλο, βασιλέα των Ρωμανών, και τον Αλπ Αρσλάν και τον Ρωμανό.

Μια υπέροχη συλλογή που θα μυήσει τα παιδιά στην εποχή των Σταυροφόρων και των Αυτοκρατόρων

H εμβληματική γραφή της αξεπέραστης Μαρίας Αγγελίδου που έχει μελετήσει εις βάθος τις ιστορίες που παρουσιάζει στα βιβλία της σειράς συμπληρώνεται από τη δωρική εικονογράφηση της Κατερίνας Βερούτσου που ακολουθεί πιστά το πνεύμα της εικαστικής έκφρασης των βυζαντινών χρόνων. Οι εικόνες είναι προσεκτικά επιλεγμένες και τοποθετημένες στις σελίδες του βιβλίου καθώς σκοπός είναι να δοθεί πρωτίστως έμφαση στο κείμενο. Τα χρώματα, οι προσωπογραφίες, τα τοπία και οι λεπτομέρειες κάθε ζωγραφιάς μεταφέρουν ξεκάθαρα τον αναγνώστη στη χρονική περίοδο που περιγράφει κάθε ιστορία και συντελούν στη δημιουργία μιας κατανυκτικής ατμόσφαιρας που «αγκαλιάζει» τις γνώσεις που αποκομίζει ο αναγνώστης. Εικόνα και γραφή αλληλοσυμπληρώνονται και προσδίδουν στα βιβλία της σειράς έναν χαρακτήρα που τα καθιστά ιδανικά, μοναδικά στο είδος τους για τον αναγνώστη κάθε ηλικίας.

Σας τα προτείνουμε ανεπιφύλακτα καθώς είναι ό,τι καλύτερο διαβάσαμε τελευταία για τα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.