Η υγεία των πνευμόνων επηρεάζεται καθημερινά από παράγοντες που συχνά θεωρούμε δεδομένους: τον αέρα που αναπνέουμε, τις συνήθειες της οικογένειας, τη φυσική δραστηριότητα, τους εμβολιασμούς και την πρόσβαση στην πρόληψη. Ωστόσο, τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία (ΕΠΕ), τα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα αποτελούν την έκτη κύρια αιτία θανάτου στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, προκαλώντας περίπου 400.000 θανάτους κάθε χρόνο.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 60 ετών από την ίδρυσή της, η ΕΠΕ παρουσίασε τη Χάρτα «60 χρόνια ΕΠΕ – 5+1 Άξονες», μια πρωτοβουλία που αναδεικνύει τους σημαντικότερους κινδύνους για την αναπνευστική υγεία και προτείνει συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή τους.
5+1 άξονες υγείας του αναπνευστικού
Εμβολιασμοί: Η πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στις αναπνευστικές λοιμώξεις
Οι αναπνευστικοί ιοί, όπως η γρίπη, ο αναπνευστικός συγκυτιακός ιός (RSV) και ο SARS-CoV-2, αλλά και βακτήρια όπως ο πνευμονιόκοκκος, εξακολουθούν να προκαλούν σοβαρές λοιμώξεις και επιπλοκές, ιδιαίτερα σε άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου ή ζουν με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα.
Παρότι υπάρχουν αποτελεσματικά εμβόλια, η εμβολιαστική κάλυψη παραμένει χαμηλή τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Για τον λόγο αυτό, η ΕΠΕ προτείνει στοχευμένες δράσεις ενημέρωσης του κοινού και των επαγγελματιών υγείας, καλύτερη καταγραφή της εμβολιαστικής κάλυψης και αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων υγείας για την υπενθύμιση των εμβολιασμών.
Τον συγκεκριμένο άξονα παρουσίασε η Νικολέττα Ροβίνα, Πνευμονολόγος – Εντατικολόγος, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας, Α’ Πανεπιστημιακή Πνευμονολογική Κλινική ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Ειδική Γραμματέας & Υπεύθυνη Εκπαίδευσης της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.
Παχυσαρκία: Μια απειλή που επηρεάζει και τους πνεύμονες
Η παχυσαρκία αναγνωρίζεται σήμερα ως μία από τις σημαντικότερες χρόνιες νόσους παγκοσμίως. Στην Ελλάδα, περισσότεροι από έξι στους δέκα ενήλικες είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, ενώ η χώρα μας καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στην Ευρώπη.
Η επίδρασή της στο αναπνευστικό σύστημα είναι σημαντική. Η περίσσεια λιπώδους ιστού δυσκολεύει τη λειτουργία των πνευμόνων, επιβαρύνει παθήσεις όπως το άσθμα και η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και αυξάνει τον κίνδυνο διαταραχών ύπνου και αναπνοής.
Η ΕΠΕ προτείνει την ενίσχυση δράσεων πρόληψης από την παιδική ηλικία, την προώθηση της φυσικής δραστηριότητας και της ισορροπημένης διατροφής, καθώς και τη στενότερη συνεργασία με εξειδικευμένους επιστημονικούς φορείς.
Τις επιπτώσεις της παχυσαρκίας στην αναπνευστική υγεία παρουσίασε η Σοφία Σχίζα, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας & Υπνολογίας, Head of ERS Assembly 4 Sleep Disordered Breathing, Head of Sleep Disorders Center, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης.
Περιβάλλον και ποιότητα αέρα: Ένας παράγοντας που δεν ελέγχουμε πάντα
Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί σήμερα τον σημαντικότερο περιβαλλοντικό παράγοντα κινδύνου για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη. Στη χώρα μας, η αιθαλομίχλη, η κυκλοφορία των οχημάτων, η αφρικανική σκόνη και οι δασικές πυρκαγιές επιβαρύνουν σημαντικά την ποιότητα του αέρα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μακροχρόνια έκθεση στους ατμοσφαιρικούς ρύπους αυξάνει τον κίνδυνο αναπνευστικών παθήσεων, επιδεινώνει το άσθμα και τη ΧΑΠ και οδηγεί σε περισσότερες νοσηλείες, ιδιαίτερα σε παιδιά, ηλικιωμένους και ασθενείς με χρόνια νοσήματα.
Η ΕΠΕ ζητά καλύτερη παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα, ενημέρωση των πολιτών και ενσωμάτωση της αναπνευστικής υγείας στις περιβαλλοντικές πολιτικές.
Την ενότητα παρουσίασε η Ζαφειρία Μπαρμπαρέσσου, Πνευμονολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ Γ.Ν. Σάμου, Συντονίστρια της Ομάδας Εργασίας ΕΠΕ για Διακοπή Καπνίσματος, Κλιματική Αλλαγή & Προαγωγή της Υγείας.
Καπνικά προϊόντα: Το πρόβλημα που επιμένει
Παρά τη μείωση των ποσοστών καπνίσματος τα τελευταία χρόνια, το 38% των ενηλίκων στην Ελλάδα εξακολουθεί να χρησιμοποιεί κάποιο καπνικό προϊόν. Το κάπνισμα παραμένει η σημαντικότερη αιτία νοσηρότητας και πρόωρης θνησιμότητας που μπορεί να προληφθεί.
Η ΕΠΕ προτείνει την ανάπτυξη περισσότερων ιατρείων διακοπής καπνίσματος, την αποζημίωση της φαρμακευτικής αγωγής για όσους επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα, την αυστηρότερη εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας και την ενίσχυση των προγραμμάτων πρόληψης στα σχολεία.
Τον πυλώνα των καπνικών προϊόντων παρουσίασε η Παρασκευή Κατσαούνου, Καθηγήτρια Πνευμονολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Μονάδα Πνευμονολογίας & Αναπνευστικής Ανεπάρκειας Α’ ΚΕΘ Γ.Ν.Α. «Ευαγγελισμός», Εθνικός Αντιπρόσωπος ERS & IRC, Υπεύθυνη Διεθνών Σχέσεων της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.
Καρκίνος του πνεύμονα: Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης
Ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου από κακοήθεια παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η πρόγνωση των ασθενών βελτιώνεται σημαντικά όταν η νόσος εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο.
Η ΕΠΕ ζητά τη δημιουργία οργανωμένου εθνικού προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου για ομάδες υψηλού κινδύνου, εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας στην αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων και καλύτερη ενημέρωση του κοινού.
Την παρουσίαση του άξονα έκανε ο Ελευθέριος Ζέρβας, Συντονιστής Διευθυντής 7ης Πνευμονολογικής Κλινικής ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Ταμίας της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.
Το κοινό μήνυμα όλων των ειδικών
Παρά τις διαφορετικές θεματικές των πέντε αξόνων, το συμπέρασμα είναι κοινό: η πρόληψη εξακολουθεί να αποτελεί το ισχυρότερο εργαλείο προστασίας της αναπνευστικής υγείας.
Από τους εμβολιασμούς και την υγιεινή διατροφή μέχρι την αποφυγή του καπνίσματος, τη σωματική δραστηριότητα, την προστασία από την ατμοσφαιρική ρύπανση και την έγκαιρη διάγνωση, πολλές από τις αποφάσεις που επηρεάζουν την υγεία των πνευμόνων λαμβάνονται ήδη από την παιδική ηλικία.
Παρουσιάζοντας τη Χάρτα, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας και Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Στέλιος Λουκίδης τόνισε ότι στόχος της πρωτοβουλίας είναι η ευαισθητοποίηση όλων των φορέων γύρω από τα κρίσιμα ζητήματα δημόσιας υγείας που σχετίζονται με το αναπνευστικό σύστημα.
Στην εκδήλωση συμμετείχε επίσης ο Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, Καθηγητής Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, ο οποίος υπογράμμισε τη σημασία της πρόληψης και της συνεργασίας των επιστημονικών φορέων για τη βελτίωση της δημόσιας υγείας.
