Όσο νωρίτερα έρθει ένα παιδί σε ουσιαστική επαφή με μια δεύτερη γλώσσα, τόσο περισσότερες ευκαιρίες έχει να την κατακτήσει φυσικά. Το σημαντικό, όμως, δεν είναι να ξεκινήσει νωρίς ένα «μάθημα». Είναι να ακούσει, να παίξει και να επικοινωνήσει.
Ένα μικρό παιδί δεν χρειάζεται να γνωρίζει τους κανόνες της γραμματικής για να μάθει να μιλά.
Ακούει τους γονείς του, επαναλαμβάνει ήχους και λέξεις, δοκιμάζει, κάνει λάθη και σταδιακά καταλαβαίνει πώς λειτουργεί η γλώσσα. Κανείς δεν του εξηγεί από την αρχή τι είναι ρήμα ή πώς σχηματίζεται ένας χρόνος.
Η γλώσσα έρχεται πρώτα μέσα από την καθημερινότητα και οι γραμματικοί κανόνες πολύ αργότερα.
Το ίδιο μοντέλο μπορεί να λειτουργήσει και με μια δεύτερη γλώσσα, ιδιαίτερα όταν το παιδί έρχεται σε επαφή μαζί της από πολύ μικρή ηλικία.
Πότε μπορεί να ξεκινήσει ένα παιδί;
Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ηλικία που να θεωρείται «μαγική».
Ένα παιδί μπορεί να έρθει σε επαφή με μια δεύτερη γλώσσα ακόμη και από τη βρεφική ηλικία, αρκεί η επαφή να είναι ποιοτική, σταθερή και κατάλληλη για την ηλικία του.
Τα πρώτα χρόνια της ζωής χαρακτηρίζονται από μεγάλη πλαστικότητα του εγκεφάλου και έντονη ανάπτυξη των γλωσσικών δεξιοτήτων. Η πρώιμη έκθεση μπορεί να βοηθήσει ιδιαίτερα στην εξοικείωση με τους ήχους και την προφορά μιας δεύτερης γλώσσας.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ένα παιδί που ξεκινά αργότερα δεν μπορεί να γίνει εξαιρετικός ομιλητής.
Η εκμάθηση μιας γλώσσας δεν έχει ημερομηνία λήξης.
Η μικρή ηλικία είναι πλεονέκτημα, όχι προϋπόθεση.
Γιατί δεν χρειάζεται μάθημα από τα δύο χρόνια;
Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι να αντιμετωπίζουμε ένα δίχρονο σαν έναν μαθητή δημοτικού.
Κάρτες με λέξεις, τετράδια, ασκήσεις και συνεχείς διορθώσεις δεν είναι απαραίτητα ο καλύτερος τρόπος για ένα τόσο μικρό παιδί.
Σε αυτή την ηλικία η γλώσσα μπορεί να γίνει μέρος του παιχνιδιού.
Ένα τραγούδι, ένα παραμύθι, ένα παιχνίδι ρόλων ή μια απλή καθημερινή δραστηριότητα μπορούν να προσφέρουν πολύτιμη γλωσσική έκθεση.
Για παράδειγμα, αντί να ζητάμε από το παιδί να αποστηθίσει τη λέξη apple, μπορούμε να την εντάξουμε σε ένα παιχνίδι με φρούτα.
Το παιδί δεν χρειάζεται απλώς να γνωρίζει μια λέξη. Χρειάζεται να καταλάβει πότε και γιατί τη χρησιμοποιεί.
Το παιχνίδι γίνεται εργαλείο μάθησης
Για ένα μικρό παιδί, το παιχνίδι είναι ο φυσικός τρόπος εξερεύνησης του κόσμου.
Γι’ αυτό μια δεύτερη γλώσσα μπορεί να ενταχθεί σε δραστηριότητες που ήδη αγαπά:
- τραγούδια και παιδικές ρίμες,
- παραμύθια,
- ζωγραφική,
- παιχνίδια ρόλων,
- κατασκευές,
- κρυφτό,
- παιχνίδια με αντικείμενα και εικόνες.
Όσο περισσότερο η γλώσσα συνδέεται με μια ευχάριστη εμπειρία, τόσο πιο φυσικά μπορεί να αποκτήσει νόημα για το παιδί.
Η προφορά είναι ένα σημαντικό πλεονέκτημα
Η πρώιμη επαφή με μια δεύτερη γλώσσα μπορεί να βοηθήσει σημαντικά και στην ακουστική εξοικείωση και την προφορά.
Τα μικρά παιδιά έχουν μεγάλη ικανότητα να διακρίνουν διαφορετικούς ήχους της ανθρώπινης ομιλίας. Καθώς μεγαλώνουμε, ο εγκέφαλος εξειδικεύεται περισσότερο στους ήχους των γλωσσών που ακούμε συχνότερα.
Ένα παιδί που ακούει συστηματικά δύο γλώσσες από μικρό έχει επομένως την ευκαιρία να εξοικειωθεί νωρίς με διαφορετικούς ήχους, τονισμούς και ρυθμούς.
Γι’ αυτό πολλές φορές η προφορά ενός παιδιού που έχει μεγαλώσει με δύο γλώσσες μπορεί να είναι ιδιαίτερα φυσική.
Μία ώρα την εβδομάδα αρκεί;
Εδώ βρίσκεται μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια.
Δεν αρκεί απλώς να πούμε ότι ένα παιδί «ξεκίνησε αγγλικά στα δύο».
Άλλο είναι ένα παιδί να παρακολουθεί μία ώρα την εβδομάδα ένα μάθημα και άλλο να ακούει και να χρησιμοποιεί τη δεύτερη γλώσσα καθημερινά.
Η ποσότητα και κυρίως η ποιότητα της έκθεσης έχουν τεράστια σημασία.
Ένα παιδί που ακούει ιστορίες, τραγούδια και συζητήσεις στη δεύτερη γλώσσα και έχει λόγο να τη χρησιμοποιεί αποκτά πολύ περισσότερες ευκαιρίες εξάσκησης από ένα παιδί που απλώς αποστηθίζει λέξεις.
Θα μπερδευτεί αν ακούει δύο γλώσσες;
Είναι ένας από τους μεγαλύτερους φόβους των γονέων.
Μπορεί ένα παιδί να χρησιμοποιήσει στην ίδια πρόταση λέξεις από δύο διαφορετικές γλώσσες; Ναι.
Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει μπερδευτεί.
Η ανάμειξη λέξεων μπορεί να αποτελεί φυσιολογικό κομμάτι της δίγλωσσης ανάπτυξης. Με τον χρόνο τα παιδιά μαθαίνουν να προσαρμόζουν τη γλώσσα τους ανάλογα με το πρόσωπο, το περιβάλλον και την περίσταση.
Το σημαντικό είναι να έχουν σταθερά και πλούσια γλωσσικά ερεθίσματα.
Τελικά τι πρέπει να κάνουν οι γονείς;
Ίσως η καλύτερη ερώτηση δεν είναι «σε ποια ηλικία να γράψω το παιδί μου αγγλικά;».
Είναι:
«Πώς μπορώ να κάνω τη δεύτερη γλώσσα κομμάτι της καθημερινότητάς του;»
Ένα παιδί μπορεί να μάθει μέσα από ένα παραμύθι πριν τον ύπνο, ένα τραγούδι στο αυτοκίνητο, ένα παιχνίδι ή μια απλή συζήτηση.
Και όσο περισσότερο η γλώσσα συνδέεται με χαρά, παιχνίδι και πραγματική επικοινωνία, τόσο λιγότερο μοιάζει με υποχρέωση.
Γιατί το ζητούμενο στην πολύ μικρή ηλικία δεν είναι να ξέρει το παιδί πόσες λέξεις έμαθε μέσα σε έναν μήνα.
Είναι να φτάσει κάποια στιγμή να ακούσει τη δεύτερη γλώσσα και να αισθανθεί ότι του είναι οικεία.
Και τότε έχει ήδη γίνει το σημαντικότερο βήμα.
