Τι είναι η ένεση βιταμίνης Κ που χορηγείται στα μαιευτήρια και γιατί θεωρείται τόσο σημαντική για την υγεία του μωρού;
Τις πρώτες ώρες μετά τη γέννηση ενός μωρού συμβαίνουν πολλά. Το νεογέννητο ζυγίζεται, μετριέται, υποβάλλεται στους πρώτους ελέγχους και εξετάζεται από τον παιδίατρο. Παράλληλα, στα περισσότερα μαιευτήρια, γίνεται το μωρό μία ένεση βιταμίνης Κ.
Πρόκειται για μια καθιερωμένη πρακτική που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες σε όλο τον κόσμο, καθώς συμβάλλει στην πρόληψη μιας σπάνιας αλλά δυνητικά σοβαρής επιπλοκής στα νεογνά: της αιμορραγίας λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης Κ.
Τι είναι η βιταμίνη Κ και γιατί τη χρειαζόμαστε;
Η βιταμίνη Κ είναι ένα λιποδιαλυτό θρεπτικό συστατικό που παίζει καθοριστικό ρόλο στην πήξη του αίματος. Χάρη σε αυτήν, ο οργανισμός μπορεί να δημιουργεί θρόμβους όταν υπάρχει τραυματισμός ή αιμορραγία.
Παράλληλα, συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας των οστών.
Οι ενήλικες και τα μεγαλύτερα παιδιά λαμβάνουν βιταμίνη Κ μέσω της διατροφής, κυρίως από:
- πράσινα φυλλώδη λαχανικά
- γαλακτοκομικά προϊόντα
- αυγά
- κρέας
Επιπλέον, μέρος της παράγεται φυσιολογικά από τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου.
Γιατί τα νεογέννητα έχουν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης Κ;
Τα βρέφη γεννιούνται με πολύ μικρά αποθέματα βιταμίνης Κ για δύο βασικούς λόγους.
Η βιταμίνη Κ δεν περνά εύκολα από τον πλακούντα
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μόνο μικρές ποσότητες βιταμίνης Κ μεταφέρονται από τη μητέρα στο έμβρυο.
Το έντερο του νεογέννητου δεν έχει ακόμη αναπτύξει μικροβίωμα
Τα βακτήρια που βοηθούν στην παραγωγή βιταμίνης Κ εγκαθίστανται σταδιακά μετά τη γέννηση. Έτσι, το νεογέννητο δεν μπορεί ακόμη να παράγει επαρκείς ποσότητες μόνο του.
Τι είναι η αιμορραγία λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης Κ;
Η αιμορραγία λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης Κ, γνωστή διεθνώς ως VKDB (Vitamin K Deficiency Bleeding), εμφανίζεται όταν το αίμα του βρέφους δεν μπορεί να πήξει αποτελεσματικά.
Η αιμορραγία μπορεί να είναι εμφανής, για παράδειγμα από τη μύτη ή τον ομφάλιο λώρο. Μπορεί όμως να συμβεί και εσωτερικά, χωρίς οι γονείς να αντιληφθούν άμεσα ότι υπάρχει πρόβλημα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί αιμορραγία στον εγκέφαλο, μια κατάσταση που ενδέχεται να προκαλέσει μόνιμες νευρολογικές βλάβες ή ακόμη και να αποβεί μοιραία.
Οι τρεις μορφές της VKDB
Πρώιμη μορφή
Εμφανίζεται μέσα στο πρώτο 24ωρο ζωής.
Συνήθως σχετίζεται με φάρμακα που ενδέχεται να λαμβάνει η μητέρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και επηρεάζουν τον μεταβολισμό της βιταμίνης Κ.
Κλασική μορφή
Εμφανίζεται από τη δεύτερη έως την έβδομη ημέρα μετά τη γέννηση.
Η ακριβής αιτία δεν είναι πάντοτε γνωστή.
Όψιμη μορφή
Εμφανίζεται από την πρώτη εβδομάδα έως και τους έξι μήνες ζωής.
Αποτελεί τη σπανιότερη αλλά και πιο επικίνδυνη μορφή, καθώς συχνά συνδέεται με σοβαρές εσωτερικές αιμορραγίες.
Μελέτες έχουν δείξει ότι τα βρέφη που δεν λαμβάνουν την ένεση βιταμίνης Κ έχουν έως και 81 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν όψιμη VKDB σε σύγκριση με εκείνα που την έχουν λάβει.
Τι ισχύει στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα η χορήγηση βιταμίνης Κ αποτελεί πάγια πρακτική στα μαιευτήρια και πραγματοποιείται αμέσως μετά τη γέννηση, καθώς θεωρείται ένας απλός και αποτελεσματικός τρόπος πρόληψης σοβαρών αιμορραγικών επιπλοκών στα νεογνά.
Οι παιδίατροι και οι νεογνολόγοι συστήνουν τη χορήγησή της σε όλα τα νεογέννητα, ανεξάρτητα από τον τρόπο τοκετού ή τη μέθοδο σίτισης που θα ακολουθηθεί.
Είναι ασφαλής η ένεση βιταμίνης Κ;
Ναι. Η ένεση βιταμίνης Κ θεωρείται εξαιρετικά ασφαλής.
Μετά τη χορήγησή της, η βιταμίνη αποθηκεύεται στο ήπαρ του βρέφους και απελευθερώνεται σταδιακά για αρκετούς μήνες, μέχρι το μωρό να αρχίσει να λαμβάνει βιταμίνη Κ μέσω των στερεών τροφών και να παράγει επαρκείς ποσότητες μόνο του.
Κατά τη δεκαετία του 1990 είχε διατυπωθεί η υπόθεση ότι ενδέχεται να υπάρχει σύνδεση μεταξύ της ένεσης βιταμίνης Κ και ορισμένων μορφών παιδικού καρκίνου. Ωστόσο, οι πολυάριθμες μελέτες που ακολούθησαν δεν επιβεβαίωσαν ποτέ αυτή τη συσχέτιση.
Μπορεί να χορηγηθεί από το στόμα αντί για ένεση;
Ορισμένοι γονείς αναρωτιούνται αν μπορούν να επιλέξουν τη χορήγηση βιταμίνης Κ από το στόμα.
Παρότι η επιλογή αυτή εφαρμόζεται σε ορισμένες χώρες υπό συγκεκριμένα πρωτόκολλα, η απορρόφηση της βιταμίνης από το γαστρεντερικό σύστημα των νεογέννητων δεν είναι εξίσου αποτελεσματική.
Για τον λόγο αυτό, η ενδομυϊκή ένεση εξακολουθεί να θεωρείται η πιο αξιόπιστη και αποτελεσματική μέθοδος πρόληψης.
Ο θηλασμός καλύπτει τις ανάγκες του μωρού;
Το μητρικό γάλα περιέχει μικρές ποσότητες βιταμίνης Κ, όμως αυτές δεν επαρκούν για την πρόληψη της VKDB.
Γι’ αυτό τα βρέφη που θηλάζουν αποκλειστικά χωρίς να έχουν λάβει την ένεση βιταμίνης Κ διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της πάθησης.
Όταν το μωρό αρχίσει να καταναλώνει στερεές τροφές, συνήθως μεταξύ 4 και 6 μηνών, οι ανάγκες του καλύπτονται πιο αποτελεσματικά μέσω της διατροφής και της φυσικής παραγωγής βιταμίνης Κ από το έντερο.
Ποια συμπτώματα πρέπει να ανησυχήσουν τους γονείς;
Σε αρκετές περιπτώσεις δεν υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια πριν εμφανιστεί η αιμορραγία.
Πιθανά συμπτώματα είναι:
- αιμορραγία από τη μύτη ή τον ομφάλιο λώρο
- ωχρό δέρμα ή ωχρά ούλα
- εύκολοι μώλωπες, ιδιαίτερα στο κεφάλι και το πρόσωπο
- αίμα στα κόπρανα ή πολύ σκούρα, μαύρα κόπρανα
- εμετός με αίμα
- κιτρινωπή χροιά στο λευκό των ματιών μετά την τρίτη εβδομάδα ζωής
- υπερβολική υπνηλία
- έντονη ευερεθιστότητα
- σπασμοί
- επαναλαμβανόμενοι εμετοί
Τι πρέπει να κρατήσουμε;
Η αιμορραγία λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης Κ είναι μια σπάνια αλλά σοβαρή κατάσταση που μπορεί να προληφθεί σχεδόν πλήρως με μία μόνο ένεση αμέσως μετά τη γέννηση.
Γι’ αυτό η χορήγηση βιταμίνης Κ παραμένει μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που γίνονται στα νεογέννητα τις πρώτες ώρες της ζωής τους, προσφέροντας προστασία σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο ανάπτυξης.
