Τι μπορούν να διδαχθούν τα παιδιά από τη διαχείριση περισσότερου ελεύθερου χρόνου;
Βαριέμαι , βαριέμαι βαριέμαι πόσες φορές δεν έχετε ακούσει αυτή τη λέξη από το στόμα των παιδιών σας και έχετε αναρωτηθεί τι άλλο να κάνετε για να αντικρούσετε αυτή την κατάσταση που γίνεται δυσκολότερη τις ημέρες αργίας ή ακόμα και στις διακοπές. Ηρεμήστε. Δεν είναι τόσο κακή η αδράνεια. Έχει και τα οφέλη της και αποδεικνύεται στην πράξη.
Μέχρι τη δεύτερη εβδομάδα των καλοκαιρινών διακοπών, το «βαριέμαι» γίνεται συχνά η μόνιμη επωδός των παιδιών μας. Το να σκεφτείτε πώς θα κρατήσετε το παιδί σας απασχολημένο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού μπορεί να είναι μια πρόκληση. Και δεν βοηθάει όταν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το κάνουν να μοιάζει ότι κάθε μέρα πρέπει να μοιάζει με πίνακα δραστηριοτήτων.
Αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν πειράζει τα παιδιά να βαριούνται. Στην πραγματικότητα, η πλήξη βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν πολύτιμες δεξιότητες, λέει η ψυχολόγος Stephanie Lee, PsyD. Για αρχή, βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν ανοχή σε εμπειρίες που δεν είναι και τόσο ιδανικές. «Η βαρεμάρα μπορεί να μην είναι σούπερ αγχωτική», εξηγεί, “αλλά δεν είναι διασκεδαστική. Η ζωή απαιτεί από εμάς να διαχειριζόμαστε τις απογοητεύσεις μας και να ρυθμίζουμε τα συναισθήματά μας όταν τα πράγματα δεν πάνε όπως θέλουμε, και η πλήξη είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να διδάξουμε αυτή τη δεξιότητα”.
Η πλήξη βοηθάει επίσης τα παιδιά να αναπτύξουν στρατηγικές σχεδιασμού, δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων, ευελιξία και οργανωτικές ικανότητες – βασικές ικανότητες που μπορεί να στερούνται τα παιδιά των οποίων η ζωή είναι συνήθως πολύ δομημένη, προσθέτει η Jodi Musoff, MA, MEd, εκπαιδευτικός ειδικός στο Child Mind Institute.
Δεν είναι η ίδια η πλήξη που βοηθά τα παιδιά να αποκτήσουν αυτές τις δεξιότητες – είναι το τι κάνουν με την πλήξη. «Συνήθως, τα παιδιά δεν προγραμματίζουν τις μέρες τους, αλλά όταν εργάζονται σε ένα έργο για να γεμίσουν τον χρόνο τους, πρέπει να δημιουργήσουν ένα σχέδιο, να οργανώσουν τα υλικά τους και να λύσουν προβλήματα», εξηγεί η Musoff. «Η ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων βοηθά τα παιδιά να διαχειρίζονται καλύτερα μια ποικιλία εργασιών, όπως ο σχεδιασμός για μακροπρόθεσμες εργασίες, και η ευελιξία όταν εργάζονται σε ομαδικές εργασίες και κοινωνικές δεξιότητες».
Επιπλέον, η πλήξη προάγει τη δημιουργικότητα, την αυτοεκτίμηση και την πρωτότυπη σκέψη. «Το κλειδί είναι να βοηθήσετε τα παιδιά να μάθουν πώς να διαχειρίζονται την πλήξη τους, ώστε να αναπτύξουν ανεξαρτησία και να νιώσουν εξουσία πάνω στη δική τους ευτυχία και ευημερία», συμβουλεύει ο Δρ Λι.
Πώς μπορούν όμως να το κάνουν αυτό οι γονείς;
Αντιμετωπίστε την πλήξη προληπτικά
Όταν ένα παιδί λέει «βαριέμαι», αυτό μπορεί να είναι κωδικός για πολλά διαφορετικά πράγματα. Μπορεί να πεινάει, να αναζητά προσοχή, να είναι περίεργο για το τι κάνετε ή να ψάχνει κάτι για να απασχολήσει τον χρόνο του.
Ενώ είναι σημαντικό να εξετάσετε τι πραγματικά παραπονιέται (και να το ταΐσετε αν πεινάει!), να είστε προσεκτικοί με την άμεση αντίδρασή σας. Αν τα παρατήσετε όλα επειδή χρειάζονται προσοχή, τότε δεν θα μάθουν πώς να διασκεδάζουν μόνα τους. Ή, αν ξοδεύετε χρόνο για να σκεφτείτε δραστηριότητες κάθε φορά που σας το ζητούν, δεν θα έχουν την ευκαιρία να βρουν τις δικές τους νέες ιδέες. «Αντί να είστε αντιδραστικοί, είναι προτιμότερο να είστε προληπτικοί με τα παιδιά σας σχετικά με τις επιλογές τους», σημειώνει ο Dr. Lee.
Για να προλάβετε τα παράπονα, ο Dr. Lee προτείνει να αφιερώσετε λίγο χρόνο με το παιδί σας για να φτιάξετε μια λίστα με δραστηριότητες που του αρέσουν και κάποιες προκλήσεις που ακούγονται διασκεδαστικές ή πιο μακροπρόθεσμες εργασίες. Ιδανικά, αυτός θα είναι ένας συνδυασμός των δικών σας ιδεών και του παιδιού σας – για να ξεκινήσετε, μπορείτε να συζητήσετε τι του άρεσε στο παρελθόν, νέα πράγματα που ενδιαφέρεται να μάθει και τρόπους να χρησιμοποιήσετε πράγματα που έχετε ήδη στο σπίτι. Χρησιμοποιήστε τη λίστα για να δημιουργήσετε έναν πίνακα δραστηριοτήτων (με εικόνες για μικρότερα παιδιά) στον οποίο το παιδί σας θα μπορεί να ανατρέχει όταν βαριέται, αντί να έρχεται σε εσάς.
«Χρησιμοποιήστε αυτό το διάγραμμα μαζί με ένα ημερήσιο πρόγραμμα», συνιστά η Musoff. “Ο ανοιχτός χρόνος είναι άβολος για πολλά παιδιά, οπότε ενημερώστε τα για τα ημερήσια σχέδια και το χρονικό διάστημα που αναμένεται να ασχοληθούν με μία από τις δραστηριότητες του μενού τους. Αυτό θα τα διαβεβαιώσει ότι δεν είναι ατελείωτα μόνα τους, θα τα βοηθήσει να παραμείνουν στα καθήκοντά τους και θα τους δώσει ένα παράδειγμα για το πώς να δομούν τον χρόνο τους, ώστε να μπορούν τελικά να τον κάνουν αυτόνομα”.
Για μικρότερα παιδιά, ένα διάγραμμα δραστηριοτήτων θα μπορούσε να περιλαμβάνει:
Πρόγευμα ή πικνίκ στο δάσος
Κυνήγι ζωυφίων ή στη φύση
Κατασκευάστε και παίξτε σε ένα φρούριο
Lego ή άλλα παιχνίδια κατασκευής
Παζλ
Ζωγραφική ή χειροτεχνία
Για μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους, σκεφτείτε:
Επιτραπέζια παιχνίδια
Ζωγραφική ή άλλες καλλιτεχνικές εργασίες
Διαβάστε ένα βιβλίο από μια αγαπημένη σειρά
Ξεκινήστε έναν κήπο ή άλλο υπαίθριο έργο
Δημιουργήστε ένα podcast ή έναν ιστότοπο
Μάθετε έναν χορό TikTok
Ασχοληθείτε με αθλητικές δεξιότητες
Κάνοντας τη δουλειά εκ των προτέρων, μπορείτε να σπάσετε τον κύκλο του να ξοδεύετε χρόνο για την επίλυση προβλημάτων όταν το παιδί σας έχει ελεύθερο χρόνο. «Όταν σας λένε ότι βαριούνται, ανακατευθύνετέ τα στο μενού», λέει ο Dr. Lee. «Με την πάροδο του χρόνου, θα μπορέσετε να απομακρυνθείτε από τη διαδικασία και θα αρχίσετε να επιβραβεύετε και να επαινείτε τα παιδιά σας όταν βρίσκουν κάτι να κάνουν ανεξάρτητα».
Προσοχή στην αναζήτηση προσοχής
Συχνά, όταν τα παιδιά αρνούνται κάθε ιδέα, δεν είναι επειδή δεν τους αρέσουν οι επιλογές τους – είναι επειδή θέλουν την προσοχή σας. Όσο περισσότερο μπορούν να σας εμπλέξουν σε μια συζήτηση σχετικά με το τι πρέπει να κάνουν, τόσο περισσότερο έχουν την προσοχή σας. Το να δίνετε την προσοχή στο παιδί σας λειτουργεί συχνά ως ανταμοιβή, οπότε η μακρά συζήτηση ενθαρρύνει το παιδί σας να μην ασχολείται με τη δική του πλήξη – το αντίθετο από αυτό που επιδιώκετε.
Αν το παιδί σας αντιστέκεται να επιλέξει μόνο του μια δραστηριότητα, ίσως χρειαστεί να αφιερώσετε λίγο περισσότερο χρόνο για να το ανακατευθύνετε, αλλά ο Dr. Lee συνιστά να κρατήσετε τη συζήτηση σύντομη και ουσιαστική. «Δώστε τους δύο επιλογές και ζητήστε τους να διαλέξουν μία», προτείνει. “Και αν δεν τους αρέσει καμία από αυτές, προτείνετε τους να διαλέξουν κάτι διαφορετικό. Αλλά, αν δεν διαλέξουν κάτι διαφορετικό μέσα στα επόμενα πέντε λεπτά, τότε θα διαλέξετε εσείς γι’ αυτούς. Στη συνέχεια, ξεκαθαρίστε πότε θα είστε διαθέσιμοι για να τους δώσετε προσοχή και σταματήστε να απαντάτε στο αίτημά τους για μια ατελείωτη λίστα επιλογών”.
Ενθαρρύνετε τη δημιουργικότητα
Η δημιουργική σκέψη είναι το κλειδί για να νικήσετε την πλήξη, αλλά η αδυναμία σχεδιασμού και υλοποίησης μερικές φορές μπαίνει εμπόδιο. Για παράδειγμα, ενώ ένα χαρτόκουτο μπορεί να εμπνεύσει τη δημιουργικότητα σε οποιαδήποτε ηλικία, η Musoff λέει ότι κάποια παιδιά μπορεί να μην ξέρουν καν από πού να ξεκινήσουν. Αν αυτό συμβαίνει, θα πρέπει να τα διδάξετε πώς να σχεδιάζουν κάθε βήμα και να τα βοηθήσετε να αναπτύξουν δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων. Ρωτήστε τα τι θα κάνουν πρώτα, τι υλικά θα χρειαστούν και ποια βήματα θα ακολουθήσουν. Άλλα παιδιά μπορεί να χρειάζονται μια μικρή ώθηση για να αρχίσουν να σκέφτονται έξω από το κουτί.
Για τα μεγαλύτερα παιδιά, δώστε τους εργασίες ανοιχτού τύπου (έργα που μπορούν να γίνουν με πολλούς τρόπους και έχουν περισσότερα από ένα πιθανά αποτελέσματα) για να τα βοηθήσετε να αναπτύξουν δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων. Για παράδειγμα, η δημιουργία ενός κυνηγιού θησαυρού περιλαμβάνει την ανάπτυξη ενός θέματος, το σχεδιασμό μιας διαδρομής, την απόκρυψη αντικειμένων, τη συγγραφή στοιχείων και τον καθορισμό ενός βραβείου. Τα παιδιά με τεχνολογικές γνώσεις μπορούν να εντρυφήσουν στα πολλά διαφορετικά βήματα της δημιουργίας του δικού τους ιστότοπου ή του δικού τους podcast. Ή, δώστε τους ένα κουτί γεμάτο με παλιά ρούχα, υλικά που έχουν απομείνει από έργα DIY ή χαλασμένα ηλεκτρονικά είδη. Προκαλέστε τα να δημιουργήσουν μια ιστορία χρησιμοποιώντας τα αντικείμενα, να κατασκευάσουν κάτι χρήσιμο, να επαναχρησιμοποιήσουν κάθε κομμάτι κ.λπ. Μπορεί να σκοντάψουν σε ένα νέο πάθος ή να ενισχύσουν την αυτοεκτίμησή τους λύνοντας προβλήματα που φαίνονταν αδύνατα.
Να είστε ρεαλιστές
Όσο προνοητικοί κι αν είστε, το μενού δραστηριοτήτων σας δεν θα γεμίσει τον χρόνο του παιδιού σας για ολόκληρη την ημέρα. Για να υπολογίσετε πόση ώρα μπορείτε να περιμένετε να παίζει ανεξάρτητα, σκεφτείτε πόσο καιρό μπορεί το παιδί σας να κάθεται ακίνητο σε μια τάξη – η ώρα του κύκλου στο νηπιαγωγείο είναι περίπου 15 λεπτά, ενώ σε μια τάξη του γυμνασίου 50 λεπτά – και το συνηθισμένο επίπεδο δραστηριότητάς του. Τα πολύ δραστήρια παιδιά μπορεί να χρειάζονται ένα διάλειμμα κάθε 20 λεπτά για να τρέχουν έξω, ενώ άλλα δεν έχουν πρόβλημα να κάθονται ακίνητα για δύο ώρες.
«Είναι πιο δύσκολο για τα παιδιά με ΔΕΠΥ να απασχοληθούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα, επειδή η προσοχή και η εστίασή τους είναι μειωμένες», εξηγεί ο Δρ Lee. «Επιπλέον, οι δραστηριότητες χάνουν γρήγορα την καινοτομία τους, οπότε ο ενθουσιασμός τους για ένα μενού δραστηριοτήτων δεν θα διαρκέσει πολύ».
Θα μάθετε τελικά πόσο καιρό το παιδί σας είναι σε θέση να απασχολείται μόνο του. Ελέγξτε το πριν τελειώσει αυτός ο χρόνος και επιβραβεύστε την καλή συμπεριφορά, ώστε να νιώθει περήφανο που κατάφερε κάτι μόνο του. Οι ανταμοιβές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν έπαινο, συγκέντρωση πόντων για μια διασκεδαστική δραστηριότητα μαζί, αγώνα με νεροπίστολο ή ακόμη και χρόνο με ηλεκτρονικά μέσα.
Αγκαλιάστε την αποτυχία
Θα πρέπει επίσης να βοηθήσετε το παιδί σας να αγκαλιάσει την αποτυχία – άλλο ένα όφελος της πλήξης. Αναπόφευκτα, ένα έργο δεν θα πάει όπως το είχατε σχεδιάσει, αλλά η αποτυχία και στη συνέχεια μια διαφορετική προσέγγιση είναι εξαιρετικά σημαντική. «Η αποτυχία χτίζει την ανοχή στην απογοήτευση, την επιμονή και το κουράγιο», λέει η Musoff.
Μπορείτε να δώσετε μια θετική τροπή σε αυτό, ρωτώντας τους τι λειτούργησε και τι όχι. Αν το παιδί σας πρέπει να μάθει πώς να επιμένει σε κάτι, ενθαρρύνετέ το να συνεχίσει να προσπαθεί. Αν χρειάζεται να μάθει πώς να είναι πιο ευέλικτο, βοηθήστε το να δημιουργήσει ένα διαφορετικό έργο με τα υλικά του.
Ανταποκριθείτε στην πλήξη με ενθουσιασμό
Το να βοηθήσετε τα παιδιά σας να δουν την πλήξη ως μια ευκαιρία να κάνουν κάτι θα ωφελήσει και τους δύο. Θα δοκιμάσουν νέες δραστηριότητες, θα αναπτύξουν καλύτερη ανοχή στην απογοήτευση, θα μάθουν πώς να παίρνουν πρωτοβουλίες και να διασκεδάζουν, θα αποκτήσουν στρατηγικές σχεδιασμού και δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων, θα αποκτήσουν επιμονή, θα αυξήσουν την αυτοπεποίθησή τους και θα γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους. Επιπλέον, θα ακούτε λιγότερα παράπονα και θα έχετε περισσότερο χρόνο για τον εαυτό σας. Την επόμενη φορά που το παιδί σας θα πει: «Βαριέμαι», απαντήστε με: “Αυτό είναι υπέροχο! Ανυπομονώ να δω τι θα κάνεις!”
Πηγή: childmind.org
