Δεν είναι ο παππούς που εμφανίζεται κάθε Κυριακή με σακούλες γεμάτες παιχνίδια. Δεν είναι η γιαγιά που βάζει κρυφά χρήματα στην τσέπη του εγγονιού της. Και σίγουρα δεν είναι εκείνος που προσπαθεί να αγοράσει την αγάπη με δώρα.
Αυτό που φαίνεται να έχει μεγαλύτερη σημασία για τη σχέση ενός παιδιού με τον παππού και τη γιαγιά του είναι κάτι πολύ πιο απλό: η ουσιαστική παρουσία, το ενδιαφέρον και η αίσθηση ότι κάποιος το ακούει πραγματικά.
Γιατί τα παιδιά μπορεί να ξεχάσουν ποιο παιχνίδι τους χάρισες πριν από μερικά χρόνια. Πολύ πιο δύσκολα, όμως, ξεχνούν τον άνθρωπο που κάθισε δίπλα τους, άκουσε τις ιστορίες τους και τους έδωσε την αίσθηση ότι όσα σκέφτονται και νιώθουν έχουν αξία.
Τα δώρα μπορεί να εντυπωσιάζουν, αλλά δεν δημιουργούν από μόνα τους δεσμό
Υπάρχει σχεδόν σε κάθε οικογένεια ένας παππούς ή μια γιαγιά που καταφθάνει στο σπίτι κρατώντας μια σακούλα γεμάτη πράγματα. Ένα μικρό δώρο για κάθε εγγόνι, γλυκά, παιχνίδια ή κάτι που σκέφτηκε ότι θα τους αρέσει.
Για λίγη ώρα, φυσικά, γίνεται ο πιο δημοφιλής άνθρωπος στο σπίτι.
Τα παιδιά ενθουσιάζονται, ανοίγουν τα δώρα και γελούν. Όμως τα παιχνίδια κάποια στιγμή μπαίνουν στο ράφι και τα γλυκά τελειώνουν.
Αυτό που μένει στη μνήμη ενός παιδιού είναι συχνά κάτι διαφορετικό: μια συζήτηση, μια αγκαλιά, μια κοινή δραστηριότητα ή ένας ενήλικας που πραγματικά ενδιαφέρθηκε να ακούσει τι έχει να πει.
Τι δείχνουν οι έρευνες για τον ρόλο των παππούδων
Έρευνα στο πλαίσιο του Flourishing Families Project εξέτασε 408 οικογένειες και προσπάθησε να διαχωρίσει την οικονομική στήριξη από τη συναισθηματική συμμετοχή των παππούδων και των γιαγιάδων στη ζωή των παιδιών.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν στη συνέχεια παιδιά ηλικίας 10 έως 14 ετών, εξετάζοντας μεταξύ άλλων την κοινωνική και αλτρουιστική συμπεριφορά τους.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι η μεγαλύτερη συναισθηματική συμμετοχή των παππούδων συνδεόταν με περισσότερη κοινωνική και αλτρουιστική συμπεριφορά στα παιδιά, τόσο άμεσα όσο και έναν χρόνο αργότερα.
Η οικονομική βοήθεια είχε διαφορετική εικόνα. Συνδέθηκε με καλύτερη σχολική συμμετοχή έναν χρόνο αργότερα, αλλά το συγκεκριμένο αποτέλεσμα καταγράφηκε στις μονογονεϊκές οικογένειες.
Με άλλα λόγια, η οικονομική στήριξη μπορεί να είναι πολύτιμη και να προσφέρει πραγματική βοήθεια σε μια οικογένεια, όμως δεν φαίνεται να αντικαθιστά τη συναισθηματική σύνδεση.
Το παιδί θέλει να νιώθει ότι το βλέπουν πραγματικά
Ένα παιδί δεν χρειάζεται απαραίτητα έναν παππού ή μια γιαγιά που θα του αγοράζει συνεχώς πράγματα.
Χρειάζεται έναν άνθρωπο που θα το ρωτήσει:
«Πώς πέρασες σήμερα;»
Και μετά θα περιμένει πραγματικά να ακούσει την απάντηση.
Που θα θυμάται το όνομα του φίλου του, θα ενδιαφερθεί για το παιχνίδι που αγαπά, θα ακούσει για μια διαφωνία στο σχολείο ή θα καθίσει δίπλα του όταν θέλει απλώς να μιλήσει.
Η προσοχή είναι ένας από τους πιο δυνατούς τρόπους με τους οποίους ένας ενήλικας δείχνει σε ένα παιδί ότι έχει σημασία.
Οι παππούδες που συμμετέχουν στη ζωή των παιδιών προσφέρουν κάτι πολύ σημαντικό
Μια ακόμη μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 1.515 Βρετανοί έφηβοι, εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στη συμμετοχή των παππούδων και σε δείκτες της ψυχοκοινωνικής κατάστασης των παιδιών.
Η μεγαλύτερη εμπλοκή των παππούδων στη ζωή των εγγονιών τους συνδέθηκε με λιγότερα συναισθηματικά προβλήματα και περισσότερη κοινωνική συμπεριφορά.
Η σχέση αυτή φάνηκε μάλιστα πιο έντονη σε παιδιά που προέρχονταν από μονογονεϊκές ή ανασυγκροτημένες οικογένειες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που έχει στενή σχέση με τον παππού ή τη γιαγιά του θα έχει απαραίτητα καλύτερη ψυχολογική κατάσταση. Δείχνει, όμως, τη σημασία που μπορεί να έχει ένα σταθερό και υποστηρικτικό πρόσωπο στη ζωή ενός παιδιού.
Δεν χρειάζεται να έχεις πολλά χρήματα για να είσαι ο αγαπημένος παππούς ή γιαγιά
Μερικές φορές οι πιο δυνατές αναμνήσεις δεν κοστίζουν απολύτως τίποτα.
Ένα απόγευμα στην κουζίνα.
Ένα παραμύθι πριν τον ύπνο.
Μια βόλτα στη γειτονιά.
Ένα επιτραπέζιο παιχνίδι.
Μια συζήτηση στο μπαλκόνι.
Ένα τηλεφώνημα όταν το παιδί έχει κάτι σημαντικό να πει.
Ή ακόμη και η συνήθεια του παππού να ακούει για δέκα λεπτά μια ιστορία που στους μεγάλους μπορεί να φαίνεται ασήμαντη.
Για το παιδί, όμως, μπορεί να είναι πολύ σημαντική.
Η διαφορά ανάμεσα στο «σε ξέρω» και στο «σε βλέπω»
Ίσως αυτή να είναι τελικά η μεγαλύτερη διαφορά.
Ένας παππούς μπορεί να γνωρίζει ποιο είναι το αγαπημένο φαγητό του εγγονιού του, ποιο παιχνίδι θέλει ή τι βαθμούς πήρε στο σχολείο.
Ένας πραγματικά συνδεδεμένος παππούς, όμως, προσπαθεί να γνωρίζει πώς αισθάνεται το παιδί.
Τι το φοβίζει. Τι το κάνει να γελά. Τι το στενοχωρεί. Τι ονειρεύεται. Τι θέλει να γίνει όταν μεγαλώσει.
Και κυρίως, του δίνει χώρο να τα εκφράσει χωρίς να το διακόπτει ή να υποτιμά όσα λέει.
Αυτό είναι που θυμούνται τα παιδιά όταν μεγαλώνουν
Τα δώρα μπορεί να έχουν τη θέση τους. Και η οικονομική βοήθεια μπορεί να είναι ανεκτίμητη για μια οικογένεια.
Όμως η αγάπη δεν μετριέται σε σακούλες, παιχνίδια ή χαρτονομίσματα.
Μετριέται στις στιγμές που ένας παππούς ή μια γιαγιά ήταν πραγματικά εκεί.
Στο βλέμμα που έλεγε «σε ακούω». Στην αγκαλιά που ήρθε χωρίς να ζητηθεί. Στη συζήτηση που συνεχίστηκε ενώ όλοι οι άλλοι είχαν ήδη φύγει.
Γιατί όταν ένα παιδί μεγαλώσει, είναι πολύ πιθανό να μη θυμάται πόσα δώρα του αγόρασε ο παππούς ή η γιαγιά.
Θα θυμάται όμως πώς ένιωθε όταν ήταν μαζί τους.
