Το μάθημα της Ηθικής αποτελεί το εναλλακτικό μάθημα για τους μαθητές που έχουν απαλλαγεί από τα Θρησκευτικά – Πότε δημιουργείται ξεχωριστό τμήμα και ποια είναι η ύλη ανά τάξη
Νέο περιεχόμενο αποκτά από τη φετινή σχολική χρονιά το πρόγραμμα σπουδών για τους μαθητές του Δημοτικού που έχουν απαλλαγεί από το μάθημα των Θρησκευτικών, καθώς εντάσσεται η Ηθική ως εναλλακτικό μάθημα.
Σύμφωνα με τις οδηγίες του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, η Ηθική διδάσκεται από τη Γ΄ Δημοτικού έως και τη Γ΄ Λυκείου. Για το Δημοτικό έχουν ήδη δοθεί οδηγίες διδασκαλίας για τις τάξεις Γ΄, Δ΄, Ε΄ και ΣΤ΄.
Στόχος δεν είναι η αποστήθιση κανόνων, αλλά η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, της επιχειρηματολογίας, του διαλόγου, της αυτογνωσίας και της ενσυναίσθησης.
Τι είναι το μάθημα της Ηθικής
Το μάθημα επικεντρώνεται σε ζητήματα που σχετίζονται με τις επιλογές, τη συμπεριφορά, τις σχέσεις με τους άλλους και τις συνέπειες των πράξεων.
Οι μαθητές ενθαρρύνονται να εξετάζουν διαφορετικές απόψεις, να ακούν τα επιχειρήματα των συμμαθητών τους και να διαμορφώνουν τη δική τους θέση, τεκμηριώνοντάς την.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε αξίες όπως:
- ο σεβασμός,
- η δικαιοσύνη,
- η υπευθυνότητα,
- η αλληλεγγύη,
- η αποδοχή της διαφορετικότητας,
- η ενσυναίσθηση.
Παράλληλα, οι μαθητές καλούνται να προβληματιστούν για περιπτώσεις στις οποίες διαφορετικές αξίες μπορεί να έρχονται σε σύγκρουση και να εξετάσουν τις πιθανές συνέπειες των επιλογών τους.
Η Ηθική έχει επίσης διαθεματικό χαρακτήρα, καθώς συνδέεται με ζητήματα της καθημερινής ζωής, της κοινωνίας και άλλων γνωστικών αντικειμένων.
Πότε δημιουργείται τμήμα Ηθικής
Η απαλλαγή από τα Θρησκευτικά δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δημιουργείται ξεχωριστό τμήμα Ηθικής σε κάθε Δημοτικό.
Για τα σχολεία όπου εφαρμόζεται η γενική διαδικασία, προβλέπεται ως βασική προϋπόθεση η ύπαρξη τουλάχιστον 10 μαθητών ανά τάξη που έχουν απαλλαγεί από τα Θρησκευτικά.
Οι μαθητές που παρακολουθούν Θρησκευτικά και εκείνοι που παρακολουθούν Ηθική διδάσκονται την ίδια διδακτική ώρα, αλλά σε διαφορετικές αίθουσες, όταν πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Σε σχολεία με περισσότερα τμήματα εφαρμόζονται οι αντίστοιχες προβλέψεις για τον αριθμό των μαθητών και τον σχηματισμό τμημάτων.
Ειδικές ρυθμίσεις προβλέπονται για τα μονοθέσια, διθέσια και τριθέσια Δημοτικά.
Τι ισχύει στα μονοθέσια Δημοτικά
Στα μονοθέσια σχολεία, η Ηθική διδάσκεται:
- για ένα διδακτικό ημίωρο στις τάξεις Γ΄-Δ΄,
- για ένα διδακτικό ημίωρο στις τάξεις Ε΄-ΣΤ΄.
Για τη δημιουργία τμήματος απαιτείται να αντιστοιχεί σε Ηθική το 1/3 των μαθητών των αντίστοιχων τάξεων και να υπάρχει διαθέσιμος δεύτερος εκπαιδευτικός ΠΕ70.
Τι ισχύει στα διθέσια Δημοτικά
Στα διθέσια σχολεία προβλέπονται δύο διδακτικά ημίωρα για τις Γ΄-Δ΄ και δύο για τις Ε΄-ΣΤ΄.
Για τη δημιουργία τμήματος Ηθικής απαιτούνται τουλάχιστον 5 μαθητές στις αντίστοιχες τάξεις που έχουν απαλλαγεί από τα Θρησκευτικά, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει τρίτος εκπαιδευτικός ΠΕ70.
Τι ισχύει στα τριθέσια Δημοτικά
Στα τριθέσια σχολεία η Ηθική διδάσκεται για 2 διδακτικές ώρες στις Γ΄-Δ΄ και αντίστοιχα για 2 ώρες στις Ε΄-ΣΤ΄.
Για τη δημιουργία τμήματος απαιτούνται τουλάχιστον 7 μαθητές που έχουν απαλλαγεί από τα Θρησκευτικά στις αντίστοιχες τάξεις, καθώς και η παρουσία τέταρτου εκπαιδευτικού ΠΕ70.
Η ύλη της Ηθικής στη Γ΄ Δημοτικού
Στη Γ΄ Δημοτικού, οι μαθητές ξεκινούν από τη θεματική ενότητα «Ο εαυτός».
Τα μαθήματα επικεντρώνονται στη μοναδικότητα κάθε ανθρώπου, στα συναισθήματα, στην αυτογνωσία, στην εικόνα που έχει το παιδί για τον εαυτό του και στον αυτοέλεγχο.
Μεταξύ των προτεινόμενων δραστηριοτήτων και κειμένων περιλαμβάνονται:
- «Μια μεγάλη πορτοκαλί κηλίδα»,
- «Ο βάτραχος είναι βάτραχος»,
- «Το κουνέλι που άκουγε»,
- «Το δικό του χρώμα»,
- «Είσαι πραγματικά καλός;»,
- «Τα μπισκότα και η δύναμη του “όχι ακόμα”».
Για την ενότητα προβλέπονται 12 διδακτικές ώρες.
Η ύλη της Ηθικής στη Δ΄ Δημοτικού
Στη Δ΄ Δημοτικού, το ενδιαφέρον μεταφέρεται στον χαρακτήρα, τις αρετές και τα ελαττώματα.
Οι μαθητές συζητούν για έννοιες όπως η τελειότητα, το θάρρος, ο φόβος, η ελευθερία, οι καλές πράξεις, η βοήθεια προς τους άλλους και η τύχη.
Ενδεικτικά χρησιμοποιούνται τα κείμενα:
- «Ένας τέλειος κουβάς»,
- «Ο πίνακας του δημάρχου»,
- «Ο φράχτης»,
- «Η πετρόσουπα»,
- «Η ιστορία του Κινέζου αγρότη».
Η συγκεκριμένη ενότητα περιλαμβάνει 12 διδακτικές ώρες.
Η ύλη της Ηθικής στην Ε΄ Δημοτικού
Στην Ε΄ Δημοτικού, οι μαθητές περνούν στο ερώτημα «Πώς να ζούμε καλά;».
Στο επίκεντρο βρίσκονται ζητήματα όπως η ευτυχία και η δυστυχία, τα σημαντικά πράγματα στη ζωή, τα δικαιώματα, η αμοιβαιότητα και η βία.
Στις προτεινόμενες δραστηριότητες περιλαμβάνονται:
- «Η βαλίτσα του κυρίου Μπένγιαμιν»,
- «Ο πύργος της κυρίας Θέας»,
- «Ο επισκέπτης»,
- «Η μηχανή της ανταπόδοσης»,
- απόσπασμα από τα «Ταξίδια του Γκιούλιβερ».
Για την ενότητα προβλέπονται 8 διδακτικές ώρες.
Η ύλη της Ηθικής στη ΣΤ΄ Δημοτικού
Στη ΣΤ΄ Δημοτικού, η θεματική ενότητα ονομάζεται «Το ηθικό υποκείμενο».
Οι μαθητές ασχολούνται με την ταυτότητα, τον αυτοσεβασμό και την ευθύνη που έχει κάθε άνθρωπος για τις συνέπειες των πράξεών του.
Παράλληλα εξετάζεται ένα βασικό ερώτημα: Αρκεί να γνωρίζουμε ποιο είναι το σωστό για να κάνουμε και το σωστό;
Μεταξύ των προτεινόμενων κειμένων είναι:
- «Ποια νομίζεις ότι είσαι … Έλια»,
- «Η Σοφή Ζιο, ο Σοφός Λι και μπερδεμένος Πο»,
- «Για όλα φταίει ο Ορφέας!»,
- «Ο Όλοι, η Κάποια, ο Κανένας και η Οποιαδήποτε».
Η ενότητα περιλαμβάνει 8 διδακτικές ώρες.
Η πορεία του μαθήματος στο Δημοτικό ακολουθεί μια σταδιακή εξέλιξη.
Στη Γ΄ Δημοτικού, οι μαθητές εξετάζουν τον εαυτό τους και τα συναισθήματά τους. Στη Δ΄ Δημοτικού ασχολούνται με τον χαρακτήρα, τις αρετές και τα ελαττώματα. Στην Ε΄ Δημοτικού συζητούν για την καλή ζωή, τα δικαιώματα και τη βία, ενώ στη ΣΤ΄ Δημοτικού περνούν σε ζητήματα ταυτότητας, ευθύνης και ηθικής επιλογής.
Έτσι, η Ηθική επιχειρεί να συνδέσει τη σχολική γνώση με πραγματικά ερωτήματα της καθημερινότητας, δίνοντας στους μαθητές χώρο για σκέψη, διάλογο, επιχειρηματολογία και προβληματισμό.
