Οι κλινικές μελέτες βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της σύγχρονης ιατρικής, καθώς αποτελούν το βασικό «μονοπάτι» μέσα από το οποίο αναπτύσσονται νέες θεραπείες και καινοτόμα φάρμακα. Ταυτόχρονα, δίνουν σε πολλούς ασθενείς τη δυνατότητα να αποκτήσουν πρόσβαση σε θεραπευτικές επιλογές που συχνά δεν είναι ακόμη διαθέσιμες στην αγορά.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών στις 20 Μαΐου, ο Σύνδεσμος Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) και ο Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και πρώην Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για τον ρόλο της κλινικής έρευνας στην Ελλάδα και τις προκλήσεις που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η χώρα.
Η Ευρώπη πιέζεται από ΗΠΑ και Ασία
Σύμφωνα με τον Θάνο Δημόπουλο, η Ευρώπη δυσκολεύεται τα τελευταία χρόνια να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της στον τομέα των κλινικών δοκιμών, καθώς σημαντικό μέρος της ερευνητικής δραστηριότητας μετακινείται προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις ασιατικές αγορές.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν οι αργές εγκρίσεις, η πολυπλοκότητα των διαδικασιών και η διαφορετική λειτουργία των κρατών-μελών, που συχνά λειτουργούν αποτρεπτικά για τις διεθνείς φαρμακευτικές εταιρείες.
Από την πλευρά του, ο ΣΦΕΕ σημειώνει ότι ο ανταγωνισμός για την προσέλκυση κλινικών μελετών είναι πλέον ιδιαίτερα έντονος, με τις εταιρείες να στρέφονται σε χώρες που προσφέρουν πιο σταθερό κανονιστικό πλαίσιο, ταχύτερες διαδικασίες και καλύτερο επιχειρησιακό περιβάλλον.
Οι αδυναμίες της Ελλάδας και οι χαμένες ευκαιρίες
Παρότι η Ελλάδα διαθέτει έμπειρο επιστημονικό προσωπικό και νοσοκομεία με σημαντική ερευνητική εμπειρία, εξακολουθεί να μην προσελκύει τον αριθμό κλινικών μελετών που θα μπορούσε.
Τα στοιχεία που παρουσιάζει ο ΣΦΕΕ δείχνουν ότι οι επενδύσεις σε κλινικές μελέτες στη χώρα το 2025 έφτασαν περίπου τα 160 εκατ. ευρώ, ποσό που θεωρείται περιορισμένο σε σχέση με τις δυνατότητες της ελληνικής αγοράς.
Ο Σύνδεσμος επισημαίνει ότι, παρά τα βήματα που έχουν γίνει για τη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου, παραμένουν σοβαρά ζητήματα όπως η γραφειοκρατία, οι καθυστερήσεις, αλλά και η απουσία επαρκών κινήτρων για νέες επενδύσεις στην έρευνα.
Όπως τονίζει ο Θάνος Δημόπουλος, η Ελλάδα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε πιο ισχυρό κόμβο κλινικής έρευνας, εφόσον υπάρξει καλύτερη οργάνωση, ενίσχυση των ψηφιακών υποδομών και επιτάχυνση των διαδικασιών εγκρίσεων.
Τι κερδίζουν οι ασθενείς από τις κλινικές μελέτες
Οι κλινικές μελέτες δεν αφορούν μόνο την επιστημονική πρόοδο ή τις επενδύσεις. Έχουν άμεση επίδραση και στους ίδιους τους ασθενείς.
Μέσα από αυτές, πολλοί ασθενείς αποκτούν πρόσβαση σε νέες θεραπευτικές επιλογές αρκετά χρόνια πριν αυτές γίνουν διαθέσιμες στο ευρύ κοινό. Παράλληλα, καλύπτονται συχνά εξειδικευμένες εξετάσεις και θεραπείες, χωρίς οικονομική επιβάρυνση.
Ο ΣΦΕΕ υπογραμμίζει ακόμη ότι η κλινική έρευνα ενισχύει τα δημόσια νοσοκομεία, δημιουργεί θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης και συμβάλλει στη διατήρηση επιστημονικού προσωπικού στη χώρα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι μελέτες Φάσης 1, οι οποίες αποτελούν το πρώτο στάδιο δοκιμής μιας νέας θεραπείας σε ασθενείς και απαιτούν αυξημένα μέτρα ασφάλειας και εξειδίκευσης.
Οι νέες μορφές κλινικής έρευνας
Η επόμενη ημέρα της κλινικής έρευνας συνδέεται όλο και περισσότερο με την τεχνολογία και τα ψηφιακά εργαλεία. Οι αποκεντρωμένες μελέτες, τα προσαρμοστικά πρωτόκολλα και η αξιοποίηση δεδομένων πραγματικού κόσμου αλλάζουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι κλινικές δοκιμές.
Στο πλαίσιο αυτό, η Θεραπευτική Κλινική του ΕΚΠΑ στο νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», υπό τη διεύθυνση του Θάνου Δημόπουλου, συμμετέχει ήδη σε περισσότερες από 160 κλινικές μελέτες που αφορούν ογκολογικά, καρδιαγγειακά και λοιμώδη νοσήματα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η ενίσχυση της κλινικής έρευνας δεν αποτελεί μόνο θέμα ανάπτυξης ή επενδύσεων. Συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα των ασθενών να έχουν πρόσβαση στην καινοτομία και με τη θέση που θα μπορέσει να κατακτήσει η Ελλάδα στον διεθνή χάρτη της ιατρικής έρευνας.
