Το παιδί δυσκολεύεται να παραμείνει συγκεντρωμένο σε μια δραστηριότητα; Αλλάζει συνεχώς παιχνίδια, αφήνει στη μέση ό,τι ξεκινά ή αποσπάται εύκολα από κάθε θόρυβο; Πριν γεμίσετε το πρόγραμμά του με επιπλέον μαθήματα και δραστηριότητες, δοκιμάστε κάτι πολύ πιο απλό: αφιερώστε καθημερινά 10 λεπτά σε ένα παιχνίδι που απαιτεί προσοχή.
Δεν χρειάζονται ειδικά εκπαιδευτικά παιχνίδια, εφαρμογές ή ακριβός εξοπλισμός. Ένα παζλ, ένα παιχνίδι παρατηρητικότητας, μερικές κάρτες ή ακόμη και το κλασικό «Αγαλματάκια ακούνητα» μπορούν να γίνουν αφορμή για να εξασκήσει το παιδί την προσοχή, τη μνήμη και τον αυτοέλεγχό του.
Το μυστικό είναι να υπάρχει μια μικρή καθημερινή στιγμή παιχνιδιού, χωρίς τηλεόραση, κινητά και άλλους περισπασμούς.
Γιατί το παιχνίδι βοηθά τα παιδιά να συγκεντρώνονται
Το παιχνίδι δεν είναι απλώς ένας τρόπος να περνούν ευχάριστα τα παιδιά τον χρόνο τους. Είναι και μια σημαντική ευκαιρία να εξασκήσουν δεξιότητες που χρειάζονται στην καθημερινότητά τους.
Σύμφωνα με το Κέντρο για την Αναπτυσσόμενη Παιδική Ηλικία του Πανεπιστημίου Harvard, τα παιχνίδια και οι δραστηριότητες μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να εξασκήσουν τις λεγόμενες εκτελεστικές λειτουργίες. Πρόκειται για δεξιότητες που σχετίζονται με τη συγκέντρωση της προσοχής, τη μνήμη εργασίας και τον αυτοέλεγχο.
Με απλά λόγια, το παιδί μαθαίνει σταδιακά να παρακολουθεί μια δραστηριότητα, να θυμάται τους κανόνες της, να περιμένει τη σειρά του και να ελέγχει την παρόρμησή του να κάνει κάτι διαφορετικό.
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής επισημαίνει επίσης ότι δραστηριότητες όπως τα παζλ, οι κατασκευές και τα παιχνίδια επίλυσης προβλημάτων προσφέρουν στα παιδιά ευκαιρίες να εξασκήσουν τη συγκέντρωσή τους.
Το πρόγραμμα των 10 λεπτών που μπορείτε να ξεκινήσετε σήμερα
Δεν χρειάζεται να κάνετε κάθε μέρα το ίδιο παιχνίδι. Μπορείτε να εναλλάσσετε δραστηριότητες, ανάλογα με την ηλικία και τα ενδιαφέροντα του παιδιού.
Δοκιμάστε το παρακάτω απλό πρόγραμμα:
Πρώτα 3 λεπτά: Παιχνίδι παρατηρητικότητας
Βάλτε μπροστά στο παιδί πέντε διαφορετικά αντικείμενα. Αφήστε το να τα παρατηρήσει για λίγα δευτερόλεπτα και στη συνέχεια ζητήστε του να κλείσει τα μάτια. Αφαιρέστε ένα αντικείμενο και ρωτήστε το ποιο λείπει.
Μπορείτε να αυξήσετε σταδιακά τη δυσκολία, προσθέτοντας περισσότερα αντικείμενα.
Επόμενα 4 λεπτά: Ένα παζλ ή μια μικρή κατασκευή
Επιλέξτε ένα παζλ κατάλληλο για την ηλικία του ή ζητήστε του να φτιάξει έναν πύργο με τουβλάκια ακολουθώντας ένα συγκεκριμένο σχέδιο.
Ενθαρρύνετέ το να ολοκληρώσει αυτό που ξεκίνησε, χωρίς να το πιέζετε ή να παρεμβαίνετε συνεχώς.
Τελευταία 3 λεπτά: Παιχνίδι με κανόνες
Δοκιμάστε το «Ο αρχηγός λέει». Το παιδί πρέπει να εκτελεί μια εντολή μόνο όταν προηγείται η συγκεκριμένη φράση. Για παράδειγμα: «Ο αρχηγός λέει σήκωσε τα χέρια σου». Αν πείτε απλώς «σήκωσε τα χέρια σου», πρέπει να παραμείνει ακίνητο.
Το παιχνίδι απαιτεί να ακούει προσεκτικά, να θυμάται τον κανόνα και να ελέγχει την αντίδρασή του.
5 παιχνίδια που εξασκούν τη συγκέντρωση των παιδιών
Αν θέλετε να αλλάζετε δραστηριότητες μέσα στην εβδομάδα, αυτές είναι μερικές εύκολες ιδέες:
1. Βρες τις διαφορές
Δώστε στο παιδί δύο παρόμοιες εικόνες και ζητήστε του να εντοπίσει τις διαφορές. Είναι μια δραστηριότητα που απαιτεί προσεκτική παρατήρηση και επιμονή.
2. Παζλ
Ξεκινήστε με λίγα κομμάτια και αυξήστε σταδιακά τη δυσκολία. Το παιδί προσπαθεί να αναγνωρίσει σχήματα, να συνδυάσει πληροφορίες και να ολοκληρώσει έναν στόχο.
3. Μνήμη με κάρτες
Τοποθετήστε κάρτες με εικόνες ανάποδα και ζητήστε από το παιδί να βρίσκει τα ζευγάρια. Για να πετύχει, χρειάζεται να θυμάται πού βρίσκεται κάθε εικόνα.
4. Αγαλματάκια ακούνητα
Βάλτε μουσική και χορέψτε μαζί. Μόλις σταματήσει η μουσική, όλοι πρέπει να μείνουν ακίνητοι. Το παιχνίδι συνδυάζει κίνηση, ακρόαση και αυτοέλεγχο.
5. Ακολούθησε τις οδηγίες
Δώστε στο παιδί δύο ή τρεις απλές οδηγίες στη σειρά, όπως «πάρε το κόκκινο τουβλάκι, βάλε το πάνω στο τραπέζι και μετά φέρε το βιβλίο». Καθώς εξοικειώνεται, μπορείτε να αυξάνετε σταδιακά τον αριθμό των βημάτων.
Ποια παιχνίδια ταιριάζουν σε κάθε ηλικία;
Η επιλογή της δραστηριότητας πρέπει να γίνεται με βάση την ηλικία, τις δυνατότητες και τα ενδιαφέροντα του παιδιού.
- 2-3 ετών: Απλά παζλ, παιχνίδια αντιστοίχισης, ταξινόμηση αντικειμένων ανά χρώμα και παιχνίδια μίμησης.
- 4-5 ετών: «Ο αρχηγός λέει», παιχνίδια παρατηρητικότητας, απλές κατασκευές και παιχνίδια με μουσική.
- 6-8 ετών: Επιτραπέζια με απλούς κανόνες, παιχνίδια μνήμης, παζλ και δραστηριότητες που απαιτούν να ακολουθούν διαδοχικές οδηγίες.
- 9-12 ετών: Πιο σύνθετα επιτραπέζια, παιχνίδια στρατηγικής, γρίφοι, σκάκι και κατασκευές με συγκεκριμένα βήματα.
Οι ηλικίες είναι ενδεικτικές. Αν μια δραστηριότητα δυσκολεύει υπερβολικά το παιδί ή το απογοητεύει, προσαρμόστε την ή επιλέξτε κάτι ευκολότερο.
Τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς
Ο στόχος δεν είναι να αναγκάσετε το παιδί να παραμείνει συγκεντρωμένο για δέκα λεπτά με κάθε κόστος. Θέλουμε να συνδέσει το παιχνίδι με την ευχαρίστηση και όχι με την πίεση.
Γι’ αυτό:
- Απομακρύνετε κινητά και τηλεόραση κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού.
- Επιλέξτε δραστηριότητες που του αρέσουν πραγματικά.
- Μην το μαλώνετε όταν κάνει λάθος ή χάνει.
- Αφήστε το να δοκιμάσει ξανά, χωρίς να δίνετε αμέσως τη λύση.
- Αυξήστε τη δυσκολία μόνο όταν αισθάνεται άνετα με το προηγούμενο επίπεδο.
- Επιβραβεύστε την προσπάθεια και όχι μόνο το αποτέλεσμα.
Επίσης, μην ξεχνάτε ότι η σωματική δραστηριότητα και το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους έχουν τη δική τους σημασία. Η κίνηση, το τρέξιμο και το παιχνίδι στην παιδική χαρά δεν είναι χαμένος χρόνος από τη μάθηση.
Δεν χρειάζεται να γίνει άλλη μία υποχρέωση
Δέκα λεπτά παιχνιδιού δεν αποτελούν μαγική συνταγή ούτε εγγυώνται ότι ένα παιδί θα αποκτήσει καλύτερη συγκέντρωση σε κάθε περίσταση. Είναι, όμως, μια εύκολη καθημερινή ευκαιρία να εξασκήσει σημαντικές δεξιότητες μέσα από κάτι που ήδη αγαπά: το παιχνίδι.
Και αν μια ημέρα το παιδί δεν έχει διάθεση, δεν χρειάζεται να επιμείνετε. Δοκιμάστε ξανά την επόμενη.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι να μεγαλώσουμε παιδιά που μπορούν να μένουν ακίνητα για ώρες, αλλά παιδιά που μαθαίνουν σταδιακά να συγκεντρώνονται, να προσπαθούν, να σκέφτονται και να απολαμβάνουν όσα κάνουν.
