«Παιδιά, η επιστήμη θέλει κόπο, επιμονή, υπομονή και καμιά φορά και τύχη»: Ο καθηγητής της Ε. Αντωνιάδου βάζει τα πράγματα στη θέση τους

Μεγάλος ο σάλος που έχει ξεσπάσει από το βράδυ της Παρασκευής και κορυφώθηκε χθες, αναφορικά με το ποια πραγματικά είναι η Ελένη Αντωνιάδου, η Ελληνίδα επιστήμονας που έγινε ευρύτερα γνωστή τον περασμένο Μάρτιο, όταν η Mattel την τίμησε με την πρώτη Ελληνίδα Barbie, αναφερόμενη σε εκείνη ως επιστήμονα της NASA.

Όλα ξεκίνησαν με αφορμή την τιμητική βράβευση της κ. Αντωνιάδου από την υπ. Παιδείας κ. Νίκη Κεραμέως,  για την προσφορά της στην επιστήμη και τον άνθρωπο. Η υπουργός, μάλιστα, έγραψε στην ανακοίνωσή της: «Μπορείς να γίνεις ό,τι ονειρεύεσαι» (το μήνυμα της Mattel, δηλαδή). Απονέμοντας στην Eleni Antoniadou, που διαπρέπει στη NASA, ειδική στους τομείς της Αναγεννητικής Ιατρικής και της Βιοαστροναυτικής, βραβείο προσφοράς στην επιστήμη και τον άνθρωπο, στο πλαίσιο των 1ων επιχειρηματικών βραβείων Θαλής ο Μιλήσιος. Το πάθος της για την επιστήμη μας εμπνέει και μας γεμίζει αισιοδοξία»

Η βράβευση αυτή έδωσε αφορμή να διερευνηθεί το βιογραφικό της κ. Αντωνιάδου σε μεγαλύτερο βάθος και να αποκαλυφθεί τελικά, ότι οι τίτλοι που της έχουν απονεμηθεί ίσως είναι λίγο… παραφουσκωμένοι. Μπορεί, δηλαδή, να είναι επιστήμονας, με πτυχίο και δύο μεταπτυχιακά, αλλά ούτε εργαζόμενη στη NASA είναι -απλά είχε βρεθεί εκεί στο πλαίσιο κάποιου προγράμματος για 10 εβδομάδες- ούτε κάποια τεχνητή τραχεία έχει κατασκευάσει.

Χωρίς να έχουμε καμία διάθεση να πετάξουμε στην πυρά μία νέα γυναίκα, η οποία αναμφίβολα έχει ξεχωρίσει με το ακαδημαϊκό έργο της, αλλά ίσως έπεσε και η ίδια θύμα της ματαιοδοξίας της, από όλα αυτά τα δημοσιεύματα, θα κρατήσουμε το παρακάτω, του καθηγητή της κ. Αντωνιάδου στο Τμήμα Πληροφορικής με Εφαρμογές στη Βιοϊατρική του (τότε) Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας κ. Παντελή Μπάγκου, ο οποίος αφενός βάζει τα πράγματα στη θέση τους και αφετέρου στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα προς όλους τους φοιτητές και αυριανούς επιστήμονες που ίσως θαμπώνονται από τη λάμψη της «εύκολης» επιτυχίας. Αξίζει να διαβάσουμε το απόσπασμα που αναφέρεται στην ίδια:

Η κυρία Ελένη Αντωνιάδου ήταν φοιτήτρια μου στο Τμήμα Πληροφορικής με Εφαρμογές στη Βιοϊατρική του (τότε) Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας. Ήταν πολύ καλή φοιτήτρια και από όσο θυμάμαι της είχα δώσει συστατική επιστολή τόσο για να παρακολουθήσει κάποια συνέδρια όσο και για τις μεταπτυχιακές της σπουδές. Αυτά έγιναν το 2009. Το 2010 και το 2011 είδα ότι έβγαλε 2 ενδιαφέρουσες εργασίες σε διεθνές συνέδριο της ΙΕΕΕ (Conf Proc IEEE Eng Med Biol Soc), οι οποίες και οι δύο είχαν σχέση με την αναγεννητική ιατρική. Δεν είχα επικοινωνία μαζί της (πέραν του facebook), αλλά θεώρησα ότι μάλλον ήταν από τα αποτελέσματα της διδακτορικής της διατριβής. Εκείνη την εποχή άρχισαν και τα δημοσιεύματα για τη NASA όσο και για τις μεταμοσχεύσεις. Για τη NASA τα πράγματα είναι απλά, πήγε μάλλον σε κάποιο summer camp όπως πάνε δεκάδες άλλοι αξιόλογοι φοιτητές από όλο τον κόσμο, πέρασε μια δύσκολη επιλογή, έκανε ένα μικρό πρότζεκτ, κάτι τέτοιο. Ίσως να ασχολήθηκε ξανά και σε κάποιο άλλο πρότζεκτ, δεν ξέρω. Φυσικά όμως δεν εργάζεται εκεί ως ερευνήτρια όπως αφήνουν να εννοηθεί τα ΜΜΕ, με την έννοια ότι δεν έχει μόνιμη σχέση εργασίας και καθώς δεν έχει (από όσο ξέρω) ακόμα διδακτορικό, δύσκολα θα μπορούσε να θεωρηθεί «ερευνητής» με την ακαδημαϊκή έννοια του όρου. Για τη μεταμόσχευση τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα, καθώς φαίνεται ότι αυτή όντως έγινε (όχι φυσικά από την ίδια) αλλά υπάρχουν πολλά δημοσιεύματα ότι υπήρχαν πολλά θέμα βιοηθικής που προκάλεσαν προβλήματα. Δεν θέλω να πω περισσότερα για αυτό το θέμα, αφήνω άλλους να μιλήσουν για αυτό γιατί δεν το γνωρίζω καλά. Μετά, και το λέω με επιφύλαξη βλέποντας τα δημόσια στοιχεία, μάλλον σταμάτησε τη συνεργασία με τον τότε καθηγητή της και ίσως συνέχισε διδακτορικό με άλλον επιβλέποντα, γιατί το 2016 δημοσίευσε μια άλλη εργασία στο Best Pract Res Clin Obstet Gynaecol, πάνω στα βλαστοκύτταρα με άλλον καθηγητή ως τελευταίο όνομα. Όλα αυτά τα χρόνια, τα δημοσιεύματα τρέχουν και γεμίζουν τον κόσμο αλλά και την ίδια με μια υπερβολή που ίσως δεν αρμόζει σε έναν νέο επιστήμονα.

Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι έχει κάνει σε επίπεδο διδακτορικών σπουδών 3 δημοσιεύσεις σε διεθνή περιοδικά και συνέδρια (που θα αρκούσαν και για να πάρει το διδακτορικό χωρίς να κάνει κάτι παραπάνω). Όντως οι εργασίες αυτές είναι πάνω στα αντικείμενα της αναγεννητικής ιατρικής και των βλαστοκυττάρων, άρα η κοπέλα δεν λέει ψέματα. Αλλά, από την άλλη, αυτές οι δημοσιεύσεις, με καθαρά ακαδημαϊκά κριτήρια, σίγουρα δεν αρκούν για να την χαρακτηρίσει κανείς «ειδικό στην αναγεννητική ιατρική», δεν την κατατάσσουν στους κορυφαίους επιστήμονες όλων των εποχών, ούτε καν στους κορυφαίους Έλληνες υποψήφιους διδάκτορες ή νέους διδάκτορες, καθώς ακόμα και μεταξύ των αποφοίτων του τμήματός μας υπάρχουν δεκάδες οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει ήδη τις διδακτορικές τους σπουδές με περισσότερες δημοσιευμένες εργασίες ο καθένας, έχοντας ετεροαναφορές, παρουσίες σε συνέδρια, υποτροφίες έρευνας από μεγάλους οργανισμούς, μεταδιδακτορική έρευνα σε κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού και της Ελλάδας, διδασκαλία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά και έχοντας ιδρύσει εταιρίες που έχουν λάβει πραγματικά μεγάλες χρηματοδοτήσεις.

Στο θέμα της εταιρίας χρειάζεται επίσης προσοχή. Πολλές φορές μια επιστημονική ανακάλυψη μπορεί να μην είναι τόσο σημαντική με καθαρά ακαδημαϊκά κριτήρια, αλλά να «μετράει» στο χώρο της οικονομίας και της παραγωγής. Μπορεί επίσης να συμβαίνει και το αντίθετο, ένα πολύ μεγάλο ερευνητικό αποτέλεσμα να μην έχει άμεσο αντίκτυπο στην τεχνολογική πρόοδο. Η κυρία Αντωνιάδου όντως ίδρυσε μια εταιρία για κατασκευή τεχνητών οργάνων, και πολύ καλά έκανε. Δεν ξέρω τι έχει παράξει μέχρι στιγμής αυτή η εταιρία, αλλά και να μην έχει «πουλήσει» τίποτα δεν θα μου έκανε εντύπωση έχοντας υπόψη την δυσκολία με την οποία τα ερευνητικά αποτελέσματα περνάνε στην παραγωγή. Καλώς έκανε την προσπάθεια, και καλά θα κάνει και να την συνεχίσει, αλλά δεν έχουμε προς το παρόν στοιχεία ότι αυτή η εταιρία έκανε κάτι σημαντικό (μακάρι να κάνει).

Γιατί λοιπόν τα γράφω όλα αυτά; Σίγουρα όχι για να στεναχωρήσω την ίδια. Για την ακρίβεια, θεωρώ ότι η υπερβολή με την οποία την περιβάλλουν τα εν λόγω δημοσιεύματα, ασχέτως αν τα επιδίωξε η ίδια ή όχι, τελικά της κάνει κακό στον επιστημονικό στίβο και κάπως πρέπει να προστατευθεί και αυτή. Από την άλλη, θέλω να προστατεύσω και τους άλλους απόφοιτους και διδάκτορές μας, που παλεύουν όλη μέρα στα εργαστήρια, που διδάσκουν σε μεγάλα πανεπιστήμια, που παράγουν έρευνα υψηλού επιπέδου σε μεγάλα επιστημονικά περιοδικά και τελικά βλέπουν ότι «αν δεν βγεις στην Τατιάνα είναι σα να μην υπάρχεις». Τέλος, θέλω να προστατεύσω και τους νέους φοιτητές μας, που πολλές φορές θολώνει η κρίση τους βλέποντας δημοσιεύματα για «εύκολη επιτυχία» και για την «ιδέα με την οποία θα πιάσουμε την καλή». Όχι παιδιά, η επιστήμη θέλει κόπο, επιμονή, υπομονή και καμιά φορά και τύχη. Και είναι μια διαδικασία στην οποία συναντάς μεγάλες απογοητεύσεις, δεν είναι όλα εύκολα. Οι δε μεγάλες επιτυχίες δεν βγαίνουν συνήθως από μια «έξυπνη καινοτόμο ιδέα», βγαίνουν τέτοιες μία στο τόσο αλλά και πάλι χρειάζεται να έχεις φτάσει σε ένα υψηλό επίπεδο (ο Μπιλ Γκέιτς, ο Σερτζ Μπριν και ο Λάρι Πέιτζ δεν ήταν και άσχετοι με την επιστήμη, αλλά και πάλι είναι μόνο 3 από τους χιλιάδες που προσπάθησαν να «πιάσουν την καλή με μια ιδέα»).