Η μεγάλη εξάπλωση υπηρεσιών συμβουλευτικής για παιδιά και εφήβους, ιδιαίτερα μέσα από το διαδίκτυο και τα social media, φέρνει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα για τους γονείς: ποιος έχει πράγματι την επαγγελματική αρμοδιότητα να παρέχει συμβουλές και παρεμβάσεις που αφορούν την υγεία ενός παιδιού;
Από τη διατροφή και τον ύπνο μέχρι τη συμπεριφορά, την ανάπτυξη και την ψυχική υγεία, οι γονείς έρχονται καθημερινά σε επαφή με επαγγελματίες που χρησιμοποιούν τίτλους όπως «σύμβουλος ύπνου», «σύμβουλος γονεϊκότητας», «health coach» ή «ολιστικός θεραπευτής». Το ζήτημα, σύμφωνα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων και τον πρόεδρό της κ. Κώστα Νταλούκα, είναι κατά πόσο ο γονέας μπορεί να γνωρίζει με σαφήνεια ποια είναι η βασική επαγγελματική ιδιότητα, η εκπαίδευση και τα πραγματικά όρια αρμοδιότητας κάθε παρόχου.
Με επιστολή της προς τον Υπουργό Υγείας, η ΠΟΜΕΠ ζητά αυστηρότερους και πιο ξεκάθαρους κανόνες εποπτείας για υπηρεσίες που αφορούν βρέφη, παιδιά και εφήβους, ιδιαίτερα όταν αυτές προβάλλονται μέσω του διαδικτύου. Μεταξύ άλλων, προτείνει δημόσια δυνατότητα επαλήθευσης επαγγελματικών προσόντων, σαφέστερους κανόνες για τη χρήση τίτλων και πιστοποιήσεων και ειδικές εγγυήσεις για υπηρεσίες που απευθύνονται σε ανηλίκους.
Ακολουθεί η επιστολή:
ΘΕΜΑ: Διαφάνεια, επαγγελματική αρμοδιότητα και εποπτεία στις υπηρεσίες που αφορούν την υγεία παιδιών και εφήβων
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων (ΠΟΜΕΠ) υποστηρίζει την ενίσχυση των ελέγχων για τη νόμιμη και ασφαλή λειτουργία των ιδιωτικών φορέων παροχής υπηρεσιών υγείας. Θεωρεί, παράλληλα, αναγκαίο η εποπτεία να καλύπτει και υπηρεσίες που προβάλλονται ως συμβουλευτική, υποστήριξη ή ευεξία, όταν το πραγματικό τους περιεχόμενο αφορά την υγεία βρεφών, παιδιών και εφήβων.
Ιδιαίτερα στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι γονείς συναντούν υπηρεσίες που αφορούν τη διατροφή, τον ύπνο, τη σωματική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη, τη συμπεριφορά και την ψυχική υγεία των παιδιών τους.
Χρησιμοποιούνται τίτλοι όπως «σύμβουλος ύπνου», «σύμβουλος διατροφής», «σύμβουλος γονεϊκότητας», «σύμβουλος ανάπτυξης», «σύμβουλος υγείας ή ευεξίας» (health/wellness coach) και «ολιστικός θεραπευτής», συχνά μαζί με τον χαρακτηρισμό «πιστοποιημένος». Δεν είναι πάντοτε σαφές στον γονέα ποια βασική επαγγελματική ιδιότητα διαθέτει ο πάροχος, ποιος φορέας χορήγησε την πιστοποίηση, ποια εκπαίδευση προϋποθέτει και ποια επαγγελματικά δικαιώματα διαθέτει ο κάτοχός της.
Μια πιστοποίηση επιμόρφωσης δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ισοδύναμη με αναγνωρισμένο επαγγελματικό τίτλο ούτε ως στοιχείο που, από μόνο του, παρέχει δικαίωμα άσκησης νομοθετικά ρυθμιζόμενου επαγγέλματος.
Η σύγχρονη παιδιατρική φροντίδα είναι κατεξοχήν διεπιστημονική. Η συνεργασία του παιδιάτρου με ιατρούς άλλων ειδικοτήτων, ψυχολόγους, διαιτολόγους–διατροφολόγους, φυσικοθεραπευτές, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές και άλλους αρμόδιους επαγγελματίες είναι ουσιώδης για την ολοκληρωμένη φροντίδα του παιδιού».
Το κρίσιμο ζήτημα είναι κάθε επαγγελματίας να δρα εντός των νόμιμων αρμοδιοτήτων του και κάθε γονέας να γνωρίζει με σαφήνεια ποιος παρέχει την υπηρεσία, με ποια προσόντα και με ποια όρια ευθύνης.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν πρόσωπα χωρίς το αντίστοιχο επαγγελματικό δικαίωμα αναλαμβάνουν τη διάγνωση ή τη θεραπεία νοσημάτων, καθορίζουν διαγνωστικό έλεγχο ή παρέχουν εξατομικευμένες παρεμβάσεις που υπερβαίνουν τις αρμοδιότητές τους. Αντίστοιχα, χρειάζεται έλεγχος όταν συμβουλές για τον ύπνο, τη σίτιση, τη συμπεριφορά ή την ανάπτυξη παρουσιάζονται ως υποκατάστατο της αναγκαίας ιατρικής αξιολόγησης.
Τα ίδια κριτήρια πρέπει να εφαρμόζονται και στους χώρους άθλησης, όταν παρέχονται σε ανηλίκους υπηρεσίες σχετικές με την υγεία, εξατομικευμένα διαιτολόγια ή συστάσεις για συμπληρώματα, καθώς και όταν πραγματοποιούνται πράξεις θεραπευτικού ή επεμβατικού χαρακτήρα.
Στο ψηφιακό περιβάλλον απαιτείται επιπλέον σαφής διάκριση μεταξύ γενικής ενημέρωσης, εξατομικευμένης υπηρεσίας υγείας και εμπορικής προώθησης. Η διαδικτυακή δημοφιλία δεν αποτελεί τεκμήριο επιστημονικής επάρκειας, ενώ οι εμπορικές συνεργασίες που συνδέονται με προτεινόμενα προϊόντα ή υπηρεσίες πρέπει να είναι ευδιάκριτες στον γονέα.
Για ένα παιδί, μια ακατάλληλη παρέμβαση μπορεί να έχει συνέπειες τόσο από την ίδια την εφαρμογή της όσο και από την καθυστέρηση της κατάλληλης αξιολόγησης και αντιμετώπισης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί κάθε προτροπή αποφυγής ή διακοπής αναγκαίας ιατρικής παρακολούθησης ή συνταγογραφημένης αγωγής χωρίς συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.
Για τους λόγους αυτούς, η ΠΟΜΕΠ προτείνει:
- Ενιαία, δημόσια προσβάσιμη δυνατότητα επαλήθευσης επαγγελματικής ιδιότητας και νόμιμης λειτουργίας.
Με αξιοποίηση και διασύνδεση των υφιστάμενων μητρώων και συμπλήρωσή τους όπου απαιτείται, ο πολίτης πρέπει να μπορεί να επαληθεύει την ιδιότητα του επαγγελματία, την άδεια ή βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος, όπου απαιτείται, και τη νόμιμη λειτουργία του φορέα. Η δημόσια πρόσβαση να περιορίζεται στα στοιχεία που είναι αναγκαία για τον σκοπό αυτό. - Διαφάνεια στους επαγγελματικούς τίτλους και στις πιστοποιήσεις.
Να προσδιοριστούν σαφείς κανόνες παρουσίασης της βασικής επαγγελματικής ιδιότητας, του φορέα και του αντικειμένου κάθε πρόσθετης πιστοποίησης, ώστε να αποτρέπεται η δημιουργία εσφαλμένων εντυπώσεων για την αναγνώρισή της και τα επαγγελματικά δικαιώματα που συνεπάγεται. - Αποσαφήνιση και εφαρμογή των επαγγελματικών ορίων.
Να αποτυπωθούν σε εύληπτες οδηγίες τα όρια μεταξύ γενικής ενημέρωσης ή υποστήριξης και υπηρεσιών που προϋποθέτουν συγκεκριμένο επαγγελματικό δικαίωμα. Οι οδηγίες να σέβονται τις νόμιμες αρμοδιότητες κάθε κλάδου και να διευκρινίζουν πότε απαιτείται παραπομπή για ιατρική ή άλλη εξειδικευμένη αξιολόγηση. - Συντονισμένη εποπτεία της διαδικτυακής προβολής και διαφήμισης.
Να ενισχυθεί η συνεργασία των αρμόδιων αρχών για τον έλεγχο παραπλανητικών θεραπευτικών ισχυρισμών, ανακριβούς παρουσίασης προσόντων και μη διαφανούς εμπορικής προώθησης υπηρεσιών ή προϊόντων που αφορούν την υγεία ανηλίκων. - Έλεγχος της παραπλανητικής χρήσης επωνυμιών και χαρακτηρισμών.
Όροι όπως «ιατρείο», «κλινική», «κέντρο», «ινστιτούτο», «θεραπεία», «θεραπευτής», «ιατρική» και «παιδιατρική» να εξετάζονται ως προς τη συνολική παρουσίασή τους, όταν αυτή μπορεί να δημιουργεί εσφαλμένη εντύπωση αδειοδοτημένης δομής, αναγνωρισμένης ειδικότητας ή επαγγελματικής αρμοδιότητας. - Ειδικές εγγυήσεις για υπηρεσίες που απευθύνονται σε ανηλίκους.
Να προβλεφθούν απαιτήσεις ανάλογες με τη φύση και τον κίνδυνο της υπηρεσίας, ιδίως ως προς την ενημέρωση των γονέων, τη συναίνεση όπου απαιτείται, την επιστημονική τεκμηρίωση, την προστασία των δεδομένων υγείας και την έγκαιρη παραπομπή. Παράλληλα, να διατεθεί απλός οδηγός προς τους γονείς για την επιλογή κατάλληλου επαγγελματία και την αναγνώριση παραπλανητικών πρακτικών. - Ενίσχυση του θεσμικού ρόλου του παιδιάτρου στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας μέχρι την ενηλικίωση.
Να διασφαλιστεί η πρόσβαση των παιδιών και των εφήβων σε συνεχή παιδιατρική παρακολούθηση, με τον παιδίατρο ως ιατρό αναφοράς για την ολοκληρωμένη ιατρική φροντίδα τους, σε συνεργασία με τους λοιπούς αρμόδιους επαγγελματίες. Να προβλεφθούν κατάλληλες διαδρομές φροντίδας για περιοχές με ανεπαρκή παιδιατρική κάλυψη. - Εύχρηστος και συντονισμένος μηχανισμός αναφορών και καταγγελιών.
Με αξιοποίηση των υφιστάμενων διαδικασιών, να παρέχεται σαφές σημείο υποβολής και διαβίβασης κάθε αναφοράς στην αρμόδια αρχή, δυνατότητα ενημέρωσης για την πορεία της και προτεραιοποίηση περιπτώσεων πιθανού κινδύνου για ανήλικο.
Κεντρικός σκοπός της παρέμβασής μας είναι η ασφάλεια του παιδιού και η δυνατότητα του γονέα να επιλέγει με πραγματική γνώση και εμπιστοσύνη.
Η επίτευξη αυτού του σκοπού προϋποθέτει συνεργασία με τους επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς που συμμετέχουν στη φροντίδα των παιδιών, σεβασμό στις αρμοδιότητές τους και συνεπή εφαρμογή των κανόνων για όλους τους παρόχους, συμπεριλαμβανομένων των ιατρών.
Ζητούμε κάθε γονέας να μπορεί να γνωρίζει ποιον εμπιστεύεται, ποιες υπηρεσίες δικαιούται να παρέχει και πότε χρειάζεται αξιολόγηση από άλλον αρμόδιο επαγγελματία.
Παρακαλούμε να μας ενημερώσετε για τις ενέργειες που δύνανται να αναληφθούν και να οριστεί συνάντηση εργασίας με τις αρμόδιες υπηρεσίες και τη συμμετοχή του ΚΕΣΥ, προκειμένου να εξεταστούν οι παραπάνω προτάσεις και τα αναγκαία βήματα εφαρμογής τους.
Η ΠΟΜΕΠ είναι στη διάθεση του Υπουργείου Υγείας για να συμβάλει επιστημονικά και θεσμικά στη σχετική διαδικασία».
