Η πρώτη φορά στο νηπιαγωγείο είναι ένα μεγάλο βήμα τόσο για το παιδί όσο και για τους γονείς. Για κάποια παιδιά η μετάβαση γίνεται εύκολα και γρήγορα, ενώ άλλα χρειάζονται περισσότερο χρόνο μέχρι να νιώσουν ασφάλεια, να αποχωριστούν τον γονέα και να εξοικειωθούν με το νέο περιβάλλον.
Η προσαρμογή δεν είναι διαγωνισμός και δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο όλα τα παιδιά πρέπει να έχουν συνηθίσει το σχολείο. Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό. Η UNICEF προτείνει, μεταξύ άλλων, σταδιακή εξοικείωση με τον χώρο, παιχνίδι ρόλων στο σπίτι, σταθερή καθημερινή ρουτίνα και σύντομο, θετικό αποχαιρετισμό.
Η προσαρμογή ξεκινά πριν από την πρώτη μέρα
Το παιδί είναι πιο εύκολο να νιώσει ασφάλεια όταν γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί.
Αν υπάρχει δυνατότητα, επισκεφθείτε μαζί το νηπιαγωγείο πριν από την έναρξη. Δείξτε του την τάξη, την αυλή και τους χώρους που θα χρησιμοποιεί. Μιλήστε του απλά για το πώς θα είναι η ημέρα του.
Δεν χρειάζεται να παρουσιάσετε το σχολείο ως κάτι “τέλειο” ή συναρπαστικό. Αρκεί να του δώσετε μια ρεαλιστική εικόνα: θα πάει στην τάξη, θα γνωρίσει τη νηπιαγωγό και τα άλλα παιδιά, θα παίξει, θα κάνει δραστηριότητες και μετά ο γονιός θα επιστρέψει για να το πάρει.
Παίξτε «σχολείο» στο σπίτι
Το παιχνίδι ρόλων μπορεί να βοηθήσει το παιδί να εξοικειωθεί με όσα πρόκειται να συναντήσει.
Μπορείτε να παίξετε ότι:
- το παιδί είναι ο μαθητής και ο γονιός η νηπιαγωγός,
- όλοι κάθονται στον κύκλο,
- διαβάζουν ένα παραμύθι,
- τραγουδούν,
- μαζεύουν τα παιχνίδια,
- χαιρετούν ο ένας τον άλλον,
- ο γονιός φεύγει και επιστρέφει.
Η UNICEF προτείνει το παιχνίδι προσποίησης ως έναν τρόπο ώστε το παιδί να εξοικειωθεί με τις καθημερινές διαδικασίες του σχολείου και να αντιληφθεί τη νέα εμπειρία ως κάτι οικείο και ευχάριστο.
Μην υποτιμάτε το άγχος του αποχωρισμού
Για ένα μικρό παιδί, το να μείνει για πρώτη φορά μόνο του σε έναν καινούργιο χώρο μπορεί να είναι δύσκολο.
Ακόμη κι αν το παιδί γνωρίζει ότι ο γονιός θα επιστρέψει, μπορεί να κλάψει, να κρατηθεί από το χέρι του ή να αρνηθεί να μπει στην τάξη.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν του αρέσει το σχολείο ή ότι κάτι έχει πάει στραβά.
Αποφύγετε φράσεις όπως:
«Μα γιατί κλαις; Δεν υπάρχει κανένας λόγος!»
ή
«Τα άλλα παιδάκια δεν κλαίνε.»
Πιο βοηθητικό είναι να αναγνωρίσετε το συναίσθημά του:
«Ξέρω ότι σου είναι δύσκολο να με αποχωριστείς. Θα φύγω τώρα και θα έρθω να σε πάρω μετά το σχολείο.»
Ο αποχαιρετισμός πρέπει να είναι σύντομος και σταθερός
Ένα από τα πιο δύσκολα σημεία για πολλούς γονείς είναι η στιγμή που πρέπει να φύγουν.
Το παιδί μπορεί να κλαίει και να ζητά «άλλο ένα φιλί», «άλλο ένα λεπτό» ή να κρατιέται από τον γονιό. Η παρατεταμένη αποχώρηση, όμως, μπορεί να κάνει τη στιγμή ακόμη πιο δύσκολη.
Δημιουργήστε ένα μικρό τελετουργικό αποχαιρετισμού. Για παράδειγμα:
«Μια αγκαλιά, ένα φιλί, ένα high five και τα λέμε το μεσημέρι!»
Η UNICEF προτείνει έναν σύντομο και θετικό αποχαιρετισμό, ώστε το παιδί να γνωρίζει ότι ο χωρισμός είναι προσωρινός και ότι ο γονιός θα επιστρέψει.
Μην φύγετε κρυφά
Μπορεί να φαίνεται δελεαστικό να φύγετε όταν το παιδί δεν κοιτάζει, ειδικά αν κλαίει.
Ωστόσο, είναι προτιμότερο να γνωρίζει ότι φεύγετε και ότι θα επιστρέψετε. Η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα βοηθούν το παιδί να καταλάβει σταδιακά ότι ο αποχωρισμός έχει αρχή και τέλος.
Φτιάξτε μια ήρεμη πρωινή ρουτίνα
Οι βιαστικές πρωινές προετοιμασίες μπορούν να κάνουν τις πρώτες ημέρες ακόμη πιο αγχωτικές.
Από το προηγούμενο βράδυ μπορείτε να έχετε έτοιμα:
- τα ρούχα,
- την τσάντα,
- το παγούρι,
- ό,τι χρειάζεται το παιδί για το σχολείο.
Μια σταθερή ώρα ύπνου και πρωινού ξυπνήματος βοηθά επίσης ολόκληρη την οικογένεια να μπει πιο ομαλά στον νέο ρυθμό. Η UNICEF συστήνει να δημιουργείται η νέα ρουτίνα πριν από την έναρξη, ώστε το παιδί να έχει χρόνο να προσαρμοστεί.
Δώστε του μικρές «δουλειές» που μπορεί να κάνει μόνο του
Η αυτονομία μπορεί να κάνει το παιδί να αισθανθεί πιο σίγουρο.
Πριν ξεκινήσει το νηπιαγωγείο, μπορείτε να εξασκηθείτε μέσα από παιχνίδι στο:
- να φορά και να βγάζει το μπουφάν του,
- να βάζει την τσάντα του στη θέση της,
- να ανοίγει το φαγητό του,
- να τακτοποιεί τα πράγματά του,
- να φορά τα παπούτσια του όσο μπορεί,
- να ζητά βοήθεια όταν τη χρειάζεται.
Δεν χρειάζεται να τα κάνει όλα τέλεια. Στόχος είναι να νιώθει ότι μπορεί να τα καταφέρει.
Μην κάνετε ανάκριση μετά το σχολείο
Όταν επιστρέψει, μπορεί να θέλετε να μάθετε τα πάντα:
«Έκλαψες;»
«Έκανες φίλους;»
«Τι έφαγες;»
«Τι είπε η κυρία;»
«Ποιος κάθισε δίπλα σου;»
Κάποια παιδιά θα μιλήσουν αμέσως. Άλλα μπορεί να χρειάζονται χρόνο.
Αν δεν θέλει να μιλήσει, μπορείτε απλώς να πείτε:
«Χαίρομαι που γύρισες. Όταν θέλεις, μπορείς να μου πεις πώς πέρασες.»
Τι να κάνετε αν το παιδί κλαίει κάθε πρωί
Το κλάμα στις πρώτες ημέρες μπορεί να αποτελεί μέρος της προσαρμογής. Αυτό που έχει σημασία είναι να παρατηρείτε τη συνολική εικόνα και να διατηρείτε σταθερή επικοινωνία με τη νηπιαγωγό.
Ρωτήστε την εκπαιδευτικό πώς είναι το παιδί αφού φύγετε. Ένα παιδί μπορεί να κλαίει έντονα στον αποχαιρετισμό και λίγα λεπτά αργότερα να συμμετέχει στο παιχνίδι.
Αν, αντίθετα, η δυσκολία παραμένει έντονη ή επιδεινώνεται και επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά του, συζητήστε το με την εκπαιδευτικό και, εφόσον χρειάζεται, με τον παιδίατρο ή έναν ειδικό παιδικής ανάπτυξης.
Και κάτι πολύ σημαντικό για τους γονείς
Το παιδί καταλαβαίνει και το δικό μας άγχος.
Αν ο γονιός αποχωρίζεται το παιδί με αγωνία, επαναλαμβάνει «θα μου λείψεις πάρα πολύ» ή δυσκολεύεται να φύγει, το παιδί μπορεί να πάρει το μήνυμα ότι το σχολείο είναι κάτι τρομακτικό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κρύψετε τα συναισθήματά σας. Σημαίνει ότι χρειάζεται να του μεταφέρετε ένα σταθερό μήνυμα:
«Είναι καινούργιο και μπορεί να είναι λίγο δύσκολο στην αρχή. Εσύ όμως μπορείς να το δοκιμάσεις κι εγώ θα είμαι εδώ όταν τελειώσει η ημέρα.»
Η προσαρμογή στο νηπιαγωγείο δεν χρειάζεται να γίνει από τη μία ημέρα στην άλλη. Χρειάζεται χρόνο, σταθερότητα, υπομονή και κυρίως την αίσθηση ότι το παιδί είναι ασφαλές.
