Τα ενεργειακά ποτά έχουν γίνει μέρος της καθημερινότητας αρκετών παιδιών και εφήβων, συνδέοντας την κατανάλωσή τους με δραστηριότητες όπως το διάβασμα, το gaming, ο αθλητισμός αλλά και η διασκέδαση. Ωστόσο, δεν πρόκειται για απλά αναψυκτικά ή αθλητικά ποτά.
Περιέχουν διεγερτικές ουσίες, με κυριότερη την καφεΐνη, ενώ αρκετά από αυτά περιλαμβάνουν επίσης σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, ταυρίνη και γκουαρανά, το οποίο αποτελεί επιπλέον πηγή καφεΐνης.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επισημαίνει την ανάγκη για ενημέρωση και πρόληψη σχετικά με την κατανάλωση των συγκεκριμένων προϊόντων από ανηλίκους.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για τα παιδιά στην Ελλάδα
Τα διαθέσιμα ελληνικά δεδομένα προκαλούν προβληματισμό. Σε εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 και συμμετείχαν 40.768 μαθητές από την Ε΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% ανέφερε ότι καταναλώνει ενεργειακά ποτά.
Οι απαντήσεις των μαθητών αφορούσαν τη συχνότητα κατανάλωσης και περιλάμβαναν τις επιλογές «ποτέ», «1–2 φορές την εβδομάδα», «3–4 φορές την εβδομάδα» και «πάνω από 5 φορές την εβδομάδα». Έτσι, το συγκεκριμένο ποσοστό αφορά μαθητές που δήλωσαν τουλάχιστον εβδομαδιαία κατανάλωση.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη στις μεγαλύτερες ηλικίες. Σύμφωνα με την πανελλαδική έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, στην οποία συμμετείχαν 6.810 μαθητές Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, το 45% των 16χρονων είχε καταναλώσει τουλάχιστον μία φορά αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό. Το 27,6% δήλωσε ότι είχε κάνει τον συγκεκριμένο συνδυασμό τουλάχιστον τρεις φορές.
Στην Αττική τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 43% και 25%. Παράλληλα, το 32% των 16χρονων θεωρεί ότι ο συνδυασμός αλκοόλ και ενεργειακού ποτού μία ή δύο φορές είναι ακίνδυνος.
Το φαινόμενο έχει καταγραφεί και σε παλαιότερη έρευνα του ΕΦΕΤ, η οποία αφορούσε 4.562 εφήβους ηλικίας 16 έως 18 ετών. Τότε, το 43,9% είχε αναφέρει κατανάλωση ενεργειακών ποτών, ενώ το 17% όσων τα κατανάλωναν δήλωσε ότι τα είχε δοκιμάσει για πρώτη φορά ήδη από το Δημοτικό. Η συγκεκριμένη έρευνα δεν ήταν εθνικά αντιπροσωπευτική, αποτελεί όμως μία ακόμη ένδειξη της παρουσίας των ενεργειακών ποτών στην καθημερινότητα των εφήβων.
Γιατί προβληματίζουν τους παιδιάτρους
Η καφεΐνη δρα ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά παιδιών και εφήβων.
Μια συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, στην οποία συμμετείχαν συνολικά περισσότερα από 1,2 εκατομμύρια νέοι, εντόπισε συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση ενεργειακών ποτών και τη μικρότερη διάρκεια ή χαμηλότερη ποιότητα ύπνου, το άγχος και την ψυχολογική δυσφορία. Συσχετίσεις καταγράφηκαν επίσης με χαμηλότερη σχολική επίδοση, κάπνισμα, επεισόδια υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και χρήση άλλων ουσιών.
Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι μεγάλο μέρος των συγκεκριμένων δεδομένων είναι παρατηρησιακό. Επομένως, τα ευρήματα δείχνουν συσχετίσεις και όχι απαραίτητα σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Τι συμβαίνει στην καρδιά
Η κατανάλωση ενεργειακών ποτών έχει επίσης συσχετιστεί με οξείες μεταβολές στο καρδιαγγειακό σύστημα. Μεταξύ άλλων, έχουν καταγραφεί αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, αλλαγές στον καρδιακό ρυθμό και μεταβολές στην ηλεκτροφυσιολογία της καρδιάς.
Πρόσφατες ανασκοπήσεις του 2026 επισημαίνουν ότι υψηλές προσλήψεις καφεΐνης μέσω ενεργειακών ποτών μπορεί να συνδέονται με αρρυθμίες ή ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε παιδιά που έχουν γνωστή ή μη διαγνωσμένη καρδιακή ευπάθεια, αλλά και σε συνθήκες έντονης άσκησης, ζέστης, αφυδάτωσης ή έλλειψης ύπνου.
Ο συνδυασμός ενεργειακών ποτών με αλκοόλ
Ένα σημαντικό ζήτημα αφορά την ταυτόχρονη κατανάλωση ενεργειακών ποτών και αλκοόλ.
Η καφεΐνη δεν μειώνει την ποσότητα αλκοόλ στο αίμα και δεν «ξεμεθά» κάποιον. Μπορεί, όμως, να δημιουργήσει την αίσθηση μεγαλύτερης εγρήγορσης, χωρίς να αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό που επηρεάζονται από το αλκοόλ.
Για τον λόγο αυτό, ο συνδυασμός των δύο θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητικός, ειδικά όταν συνοδεύεται από αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή άλλες συμπεριφορές υψηλού κινδύνου.
Τι συστήνουν οι παιδίατροι
Οι συστάσεις που εκδόθηκαν το 2025 με τη συμμετοχή της American Academy of Pediatrics και άλλων επιστημονικών οργανισμών για παιδιά και εφήβους ηλικίας 5–18 ετών κατατάσσουν τα ροφήματα που περιέχουν καφεΐνη ή άλλες διεγερτικές ουσίες στα ποτά που πρέπει να αποφεύγονται.
Παράλληλα, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, τα ποτά που περιέχουν περισσότερα από 150 mg καφεΐνης ανά λίτρο πρέπει να φέρουν προειδοποίηση για την υψηλή περιεκτικότητά τους σε καφεΐνη και να αναφέρουν ότι δεν συνιστώνται για παιδιά.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής ζητά, μεταξύ άλλων:
- συστηματική ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων για τη διαφορά μεταξύ ενεργειακών και αθλητικών ποτών,
- σαφή σύσταση για αποφυγή των ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους,
- ενημέρωση για τους κινδύνους από τον συνδυασμό τους με αλκοόλ,
- μεγαλύτερη προστασία των ανηλίκων από την προώθηση και διαφήμιση προϊόντων που περιέχουν διεγερτικές ουσίες,
- διερεύνηση της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών κατά την προληπτική παιδιατρική εξέταση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως αϋπνία, άγχος ή αίσθημα παλμών.
Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι ένα ενεργειακό ποτό δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις πραγματικές ανάγκες του οργανισμού ενός παιδιού ή εφήβου. Ο επαρκής ύπνος, η ισορροπημένη διατροφή και η ξεκούραση παραμένουν οι φυσικοί τρόποι για τη διατήρηση της ενέργειας και της καλής λειτουργίας του οργανισμού.
