Το ερώτημα αν γράφουμε «τέσσερις» ή «τέσσερεις» είναι από τις πιο γνωστές μικρές «διαμάχες» της ελληνικής ορθογραφίας. Αν και για τους περισσότερους χρήστες της γλώσσας η απάντηση φαίνεται αυτονόητη, η συζήτηση μεταξύ γλωσσολόγων, λεξικών και επιμελητών παραμένει ζωντανή εδώ και χρόνια.
Στη σύγχρονη χρήση της ελληνικής γλώσσας, η γραφή «τέσσερις» είναι μακράν η πιο διαδεδομένη. Στο διαδίκτυο, για παράδειγμα, η αναλογία εμφανίσεων είναι εντυπωσιακή: περίπου 1.630.000 αποτελέσματα για το «τέσσερις» έναντι περίπου 123.000 για το «τέσσερεις». Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ποια μορφή προτιμά η πλειονότητα των χρηστών.
Ωστόσο, το θέμα δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται.
Η θέση των λεξικών και των γραμματικών
Στη δημοτική γλώσσα, η μορφή «τέσσερις» χρησιμοποιείται εδώ και πολλές δεκαετίες. Έτσι καταγράφεται σε σημαντικά λεξικά όπως του Δημητράκου και του Σταματάκου, αλλά και στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, το οποίο αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για την ορθογραφία της σύγχρονης ελληνικής.
Η σχολική γραμματική επίσης διατηρεί τη γραφή «τέσσερις», γεγονός που σημαίνει ότι αυτή είναι η μορφή που διδάσκεται στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Από την άλλη πλευρά, υπάρχει και η γραφή «τέσσερεις», η οποία υποστηρίζεται από ορισμένους γλωσσολόγους και εμφανίζεται σε παλαιότερες γραμματικές. Η μορφή αυτή θεωρείται ότι προέκυψε κατ’ αναλογία με τον αριθμό «τρεις», ενώ ορισμένοι τη θεωρούν πιο κοντά στην ετυμολογία της λέξης.
Η συζήτηση σχετίζεται και με τις διαφορετικές ορθογραφικές προσεγγίσεις που έχουν υιοθετήσει κατά καιρούς διάφορα λεξικά, όπως το λεξικό Μπαμπινιώτη, το οποίο σε αρκετές περιπτώσεις προτείνει ετυμολογικές γραφές που δεν έχουν επικρατήσει στη σχολική ορθογραφία.
Τι γίνεται στην πράξη
Στην πράξη, η μορφή «τέσσερις» θεωρείται η πιο ασφαλής επιλογή για κείμενα, δημοσιογραφία, εκπαίδευση και δημόσια γραφή. Είναι η γραφή που συναντάται στη σχολική διδασκαλία, στη μεγάλη πλειονότητα των σύγχρονων κειμένων και στα περισσότερα λεξικά που καταγράφουν τη χρήση της γλώσσας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η μορφή «τέσσερεις» είναι απαραίτητα λάθος. Πρόκειται για μια εναλλακτική γραφή που εμφανίζεται σε ορισμένες γλωσσικές σχολές και γραμματικές. Ωστόσο, δεν αποτελεί την κυρίαρχη επιλογή στη σύγχρονη κοινή χρήση.
Μπορεί ένας επιμελητής να το αλλάξει;
Το ζήτημα γίνεται πιο πρακτικό όταν αφορά την επιμέλεια ενός κειμένου. Αν ένας επιμελητής αλλάξει το «τέσσερις» σε «τέσσερεις», δεν πρόκειται απαραίτητα για ορθογραφικό λάθος, αλλά για επιλογή ορθογραφικής σχολής.
Παρόλα αυτά, στη δημοσιογραφική και εκδοτική πρακτική θεωρείται βασική αρχή η συνέπεια στην ορθογραφία. Αν ένα μέσο ή ένας εκδοτικός οίκος ακολουθεί τη σχολική ορθογραφία ή το λεξικό Τριανταφυλλίδη, τότε η αλλαγή αυτή μπορεί να θεωρηθεί αδικαιολόγητη.
Γι’ αυτό πολλοί γλωσσολόγοι επισημαίνουν ότι όταν υπάρχουν διπλοτυπίες στη γλώσσα, το σημαντικότερο δεν είναι να επιβληθεί μία γραφή, αλλά να υπάρχει σταθερότητα και συνέπεια στην επιλογή.
Με άλλα λόγια, στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα το «τέσσερις» παραμένει η πιο διαδεδομένη και ασφαλής μορφή, χωρίς όμως να λείπουν οι διαφορετικές απόψεις που κρατούν ζωντανή τη γλωσσική συζήτηση.
