Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς οι νονοί και οι συγγενείς΄του νεοφώτιστου;
Το καλοκαίρι έφτασε και μαζί του τα περισσότερα μυστήρια απ όλο τον υπόλοιπο χρόνο. Εϊναι λογικό να έχουν διοργανωθεί πολλές βαπτίσεις αφού κάθε γονιός σκέφτεται ότι το καλοκαίρι είναι η κατάλληλη εποχή για να είναι ευδιάθετο το μωρό να αποφύγει κρυολογήματα και επίσης να μην κρυώσει αφού θα βγει σχεδον λουσμένο από την εκκλησία. Πέρα από αυτά τα τυπικά και γνωστά το μυστήριο της βάπτισης είναι πολύ σημαντικό και αυτό το δηλώνει και η εκκλησία μας. Στα χρόνια μετά τους διωγμούς επικράτησε το παιδί να βαπτίζεται από την εποχή μόλις σαραντήσει μόλις δηλαδή περάσουν 40 ημέρες από τη γέννησή΄του και έως το πρώτο έτος της ζωής του.
Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε Χριστόν ενεδύσασθε.
Όποιος έχει βαπτισθει στο όνομα του Χριστού τον έχει ενδυθεί είναι ρούχο επάνω του που δεν φεύγει άσπιλο και αμόλυντο ειδικά στο μικρό νεοφώτιστο.
Τα έθιμα μα βάση την εκκλησία.
Στη βάφτιση, τα παραδοσιακά έθιμα περιλαμβάνουν την τριπλή κατάδυση του νεοφώτιστου, το άλειμμα με Άγιο Μύρο, την παρουσία του ιερέα που κόβει τα μαλλιά του μωρού για πρώτη φορά, και την παράδοση της λαμπάδας στην εκκλησία από την πνευματική μητέρα ή πατέρα.
Επιπλέον, υπάρχει το έθιμο η μητέρα να μην ξεπλύνει το μωρό από το Άγιο Μύρο για τρεις μέρες, και η πνευματική μητέρα ή πατέρας να προσφέρει στο νεοφώτιστο μαρτυρικά (σταυρό ή εικόνα της Παναγίας).
Ο νονός ή η νονά παίρνουν το παιδί τρεις Κυριακές και το πηγαίνει στην εκκλησία να το κοινωνήσει με την λαμπάδα του αναμμένη την ώρα της κοινωνίας.
Τα βασικά της βάπτισης.
Την τρίτη φορά βγάζουν το στολισμό από το κερί, γιατί πρέπει να αφήσουν τη λαμπάδα στην εκκλησία. Στην κυρίως τελετή της βάπτισης τα βασικότερα σημεία είναι: ο καθαγιασμός του νερού, η επάλειψη του βαπτιζομένου με λάδι, η τριπλή κατάδυση στο νερό, το χρίσμα, η τριχοκουρία, η ένδυση και ο κύκλος γύρω από την κολυμπήθρα.
Η βύθιση του μωρού στο νερό συμβολίζει την είσοδο του πιστού στην Εκκλησία. Αρχικά, στα πρώτα χριστιανικά χρόνια κοινή πρακτική ήταν η βάπτιση σε ώριμη ηλικία, αφού προηγουμένως γινόταν η κατήχηση. Αργότερα, εξαιτίας του μεγάλου ποσοστού παιδικής θνησιμότητας που υπήρχε εκείνη την εποχή, υιοθετήθηκε ο νηπιοβαπτισμός και έτσι συνοδός του μωρού στην εκκλησία άρχισε να γίνεται ο νονός, συμβολή του οποίου είναι η ύστερη κατήχηση του νέου αυτού μέλους στο χώρο και στον κόσμο της Εκκλησίας και της Εκκλησιαστικής παράδοσης αντίστοιχα.
Βγαίνοντας το μωρό από την εκκλησία στα χέρια του νονού ή της νονάς του, έχουν προνοήσει και έχουν κάνει πολύ μικρά νομίσματα και μέσα από ένα πουγγί τα ρίχνουν από πάνω προς τα κάτω να τα μαζέψουν τα παιδιά για να είναι καλοστεριωμένο και πλούσιο σε χαρίσματα και πλούτο ουσιαστικό το παιδί.
Έθιμα και απόψεις γύρω από τη βάπτιση.
Παλαιότερα έπρεπε να περάσουν τρεις ημέρες έως ότου η μητέρα να μπορούσε να πλύνει το βρέφος, αλλά παράλληλα θα έπρεπε να κρατήσει το νερό αυτό, το οποίο θα το πετούσε είτε στη θάλασσα, είτε σε απάτητο χώμα, συμβολίζοντας την αγνότητά του. Επιπρόσθετα, στη Μικρά Ασία και στο νησί της Ρόδου, τρεις μέρες μετά τη βάπτιση, στο σπίτι του παιδιού γινόταν ένα γλέντι μόνο για γυναίκες, όπου η νονά έβγαζε το λάδι από το μωρό. Πιο αναλυτικά, κατά τη διάρκεια του “ξελαδώματος”, η νονά συνήθιζε να βάζει ένα αυγό στο νερό έτσι ώστε να είναι ατελείωτες οι μέρες του μωρού. Οι υπόλοιπες γυναίκες έριχναν και αυτές με τη σειρά τους μέσα στη σκάφη του μωρού χρήματα, έτσι ώστε να είναι αγαπητό όπως ακριβώς και το χρήμα, λέγοντας παράλληλα η κάθε μία τις ευχές της για το παιδάκι που θα το συντρόφευαν μέχρι και την ενηλικίωσή του. Επιπρόσθετα, κάποια έθιμα απαιτούσαν το παιδί να μην κουρευτεί μέχρι τη βάπτισή του. Ακόμα και τα νύχια του που κόβονταν πριν τη βάπτιση, έπρεπε να φυλαχτούν και να ριχτούν στην κολυμπήθρα.
Γλυκιά μου ζάχαρη
Βάπτιση σημαίνει γλυκό ζάχαρη για να είναι ζαχαρωμένη η ζωή του παιδιού να έχει γλυκιά ζωή τίποτα να μην ταράξει τη ζαχαρένια του όπως έλεγαν οι γιαγιάδες. Έτσι στη βάπτιση μοιράζονται καραμελωμένοι ξηροί καρποί παστέλια λουκούμια και ότι άλλο νόστιμο γλυκό έχει ο κάθε τόπος. Ακόμα και στις πιο φτωχές εποχές τις δύσκολες το γλυκό δεν έλλειψε από τα μυστήρια.
Συγκεκριμένα, αναφορικά με τη Χίο, μετά τη λήξη του ιερού αυτού μυστηρίου, όλος ο κόσμος μαζί με τον παπά, το ψάλτη και τους γονείς συνόδευαν το νεοφώτιστο μωρό στο σπίτι, όπου γινόταν το λεγόμενο “γλυκό κέρασμα”. Το έθιμο αυτό αποτελούσε μία μορφή κεράσματος, όπου ξεκινούσε πρώτα με τη σουμάδα, έπειτα ακολουθούσε το λικέρ με τα σοκολατάκια και τα πολύχρωμα και λαχταριστά κουφέτα, ενώ μετά έρχονταν τα γλυκά. Και φυσικά όλα αυτά που προαναφέρθηκαν συνοδεύονταν με μπόλικο ρακί, καλή παρέα και άφθονο γέλιο.
Πώς πάει το παιδί στην εκκλησία.
Από παιδιά μας έλεγαν τα καινούργια ρούχα τα πρωτοφοράμε στην εκκλησία για να έχουν ευλογία. Αυτό κρατάει από τα βαπτιστικά ρούχα που πρωτοφοράει το μωρό στην εκκλησία. Έτσι με αυτά τα ίδια ρούχα το πηγαίνει και η νονά του να κοινωνήσει.
Τι φοράει το νεοφώτιστο;
Τα τελευταία χρόνια βαπτιστικά ρούχα σημαίνει και διάφορα χρώματα πολλές φορές και κακόγουστα. Το κανονικό είναι ο νεοφώτιστος να φοράει ολόλευκα ρούχα, γιατί είναι άδολος σαν περιστέρι στην ψυχή και το σώμα. Τα λευκά ρούχα, που ονομάζονταν και “εμφώτεια”, συμβόλιζαν τη λαμπρότητα και αγνότητα της ψυχής, το ξεχωριστό εσωτερικό φωτισμό, το φως και το κάλλος του Χριστού. Το λευκό συμβόλιζε επίσης την καθαρότητα και τη φωτεινότητα της ψυχής του βαπτισθέντος, μιας ψυχής αγνής, μακριά από τις ηδονές και τις αμαρτίες της ενήλικης ζωής.
Έθιμα για το φαγητό.
Σε πολλά μέρη η νονά ζυμώνει και φτιάχνει μια κουλούρα ψωμένια με στολισμένα ζυμαρένια λουλούδια και τριαντάφυλλα για να το φάει το παιδί και οι δικοί του. Το ψωμί είναι σύμβολο ευτυχίας και ευημερίας. Προσφέρεται ειδικά το περίτεχνο σε οικογενειακές χαρές. Τα ψωμιά διανθίζονται με κουλούρια ψωμένια παξιμάδια επτάζυμα και άλλα αρτοσκευάσματα σε ποικίλα σχέδια περισσότερο και λιγότερο σε γεύση. Σε πολλά μέρη αυτά τα ψωμιά έχουν αρκετή ζάχαρη για να θυμίζουν άρτους της εκκλησίας.
