Ο αυτισμός είναι μια νευροαναπτυξιακή κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί επικοινωνεί, αλληλεπιδρά και αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω του. Τα πρώτα σημάδια μπορεί να εμφανιστούν ήδη από τον πρώτο χρόνο ζωής, ενώ σε άλλα παιδιά γίνονται πιο εμφανή λίγο αργότερα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι κανένα μεμονωμένο σύμπτωμα δεν σημαίνει απαραίτητα αυτισμό. Ωστόσο, όταν οι γονείς παρατηρούν επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές ή καθυστερήσεις στην ανάπτυξη, είναι σημαντικό να συζητήσουν τις ανησυχίες τους με τον παιδίατρο.
Τα πρώτα σημάδια αυτισμού ανά ηλικία
Η αναπτυξιακή πορεία κάθε παιδιού είναι μοναδική. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά που αξίζει να γνωρίζουν οι γονείς.
Έως 9 μηνών
Μιλήστε με τον παιδίατρο εάν το μωρό:
- δεν ανταποκρίνεται όταν ακούει το όνομά του,
- δεν εκφράζει εύκολα συναισθήματα με το πρόσωπό του, όπως χαρά ή έκπληξη.
Έως 12 μηνών
Πιθανά σημάδια είναι όταν το παιδί:
- δεν συμμετέχει σε απλά παιχνίδια αλληλεπίδρασης,
- δεν δείχνει αντικείμενα ή δεν χαιρετά με χειρονομίες.
Έως 15 μηνών
Το παιδί μπορεί να μην προσπαθεί να μοιραστεί μαζί σας κάτι που του αρέσει ή του τραβά την προσοχή.
Έως 18 μηνών
Είναι σημαντικό να αξιολογηθεί αν:
- δεν δείχνει ενδιαφέρον για άλλα παιδιά,
- δεν παρατηρεί τι κάνουν γύρω του.
Έως 24 μηνών
Ένα ακόμη σημάδι είναι όταν δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι κάποιος έχει χτυπήσει ή είναι στενοχωρημένος.
Έως 36 μηνών
Το παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να συμμετέχει σε ομαδικό παιχνίδι με συνομηλίκους.
Έως 48 μηνών
Πιθανό χαρακτηριστικό είναι η απουσία παιχνιδιού φαντασίας, όπως να υποδύεται έναν δάσκαλο, έναν γιατρό ή έναν ήρωα.
Συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε ηλικία
Ορισμένα χαρακτηριστικά μπορεί να παρατηρηθούν ανεξάρτητα από την ηλικία του παιδιού:
- αποφεύγει ή διατηρεί ελάχιστη οπτική επαφή,
- βάζει παιχνίδια ή αντικείμενα σε συγκεκριμένη σειρά και αναστατώνεται αν αλλάξει,
- επαναλαμβάνει λέξεις ή φράσεις που έχει ακούσει (ηχολαλία),
- παίζει πάντα με τον ίδιο τρόπο,
- εστιάζει σε συγκεκριμένα μέρη αντικειμένων, όπως οι τροχοί ενός αυτοκινήτου,
- δυσκολεύεται με αλλαγές στη ρουτίνα,
- έχει πολύ έντονα και συγκεκριμένα ενδιαφέροντα,
- κάνει επαναλαμβανόμενες κινήσεις, όπως κούνημα χεριών ή λίκνισμα,
- αντιδρά έντονα ή ασυνήθιστα σε ήχους, υφές, γεύσεις ή φώτα.
Πότε πρέπει να ζητήσετε αξιολόγηση από ειδικό;
Οι παιδίατροι και οι αναπτυξιολόγοι συνιστούν στους γονείς να αναζητούν αξιολόγηση όταν:
- παρατηρούν ότι το παιδί δεν κατακτά αναπτυξιακά ορόσημα για την ηλικία του,
- χάνει δεξιότητες που είχε ήδη αποκτήσει,
- υπάρχουν επίμονες δυσκολίες στην επικοινωνία ή την κοινωνική αλληλεπίδραση,
- έχουν ανησυχίες για την ανάπτυξή του, ακόμη κι αν δεν είναι σίγουροι τι ακριβώς συμβαίνει.
Η αξιολόγηση δεν σημαίνει απαραίτητα διάγνωση αυτισμού, αλλά βοηθά να εντοπιστούν έγκαιρα οι ανάγκες του παιδιού και να οργανωθεί η κατάλληλη υποστήριξη.
Γιατί είναι σημαντική η έγκαιρη διάγνωση;
Η πρώιμη αναγνώριση των δυσκολιών μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά στην ανάπτυξη του παιδιού. Όσο νωρίτερα ξεκινήσει η κατάλληλη παρέμβαση, τόσο περισσότερες ευκαιρίες έχει το παιδί να ενισχύσει τις δεξιότητες επικοινωνίας, μάθησης και κοινωνικής αλληλεπίδρασης.
Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι κάθε παιδί είναι διαφορετικό. Πολλά παιδιά χωρίς αυτισμό μπορεί να εμφανίσουν κάποια από τα παραπάνω χαρακτηριστικά, ενώ παιδιά με αυτισμό δεν παρουσιάζουν απαραίτητα όλα τα σημάδια.
