Υπάρχουν απογεύματα που μια απλή καθημερινή διαφωνία μπορεί να εξελιχθεί σε μεγάλη ένταση. Το παιδί αρνείται να κλείσει την τηλεόραση, δεν θέλει να μαζέψει τα παιχνίδια του ή αντιδρά όταν έρχεται η ώρα του ύπνου. Ο γονιός επαναλαμβάνει το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά, η υπομονή εξαντλείται και τελικά η φωνή ανεβαίνει.
Κι όμως, τα παιδιά χρειάζονται όρια, όχι διαρκείς συγκρούσεις. Χρειάζονται να γνωρίζουν τι επιτρέπεται, τι δεν επιτρέπεται και ποιες είναι οι συνέπειες των πράξεών τους. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να φοβούνται τον γονιό τους για να τον ακούσουν.
Η θετική διαπαιδαγώγηση δεν σημαίνει ότι αφήνουμε τα παιδιά να κάνουν ό,τι θέλουν. Σημαίνει ότι συνδυάζουμε τη σταθερότητα με τον σεβασμό και τη σύνδεση. Δείτε πέντε πρακτικούς τρόπους για να βάλετε όρια χωρίς κάθε συζήτηση να καταλήγει σε καβγά.
1. Πείτε τι περιμένετε με απλά και συγκεκριμένα λόγια
Τα παιδιά δεν ανταποκρίνονται πάντα σε γενικές παρατηρήσεις όπως «συμπεριφέρσου σωστά» ή «σταμάτα να κάνεις αταξίες». Χρειάζονται σαφείς οδηγίες που μπορούν να καταλάβουν και να ακολουθήσουν.
Αντί για «μην κάνεις ακαταστασία», δοκιμάστε: «Βάλε τα τουβλάκια μέσα στο κουτί». Αντί για «σταμάτα να φωνάζεις», μπορείτε να πείτε: «Θέλω να μου μιλήσεις με πιο ήρεμη φωνή».
Όσο πιο συγκεκριμένο είναι το μήνυμα, τόσο πιο εύκολο είναι για το παιδί να καταλάβει τι περιμένετε από εκείνο.
2. Αναγνωρίστε το συναίσθημα, αλλά κρατήστε το όριο
Ένα παιδί μπορεί να θυμώσει, να απογοητευτεί ή να κλάψει επειδή δεν του επιτρέπετε κάτι που θέλει πολύ. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξετε την απόφασή σας.
Μπορείτε να πείτε: «Καταλαβαίνω ότι θέλεις να συνεχίσεις το παιχνίδι. Είναι δύσκολο να σταματάς όταν περνάς καλά. Όμως τώρα είναι ώρα για μπάνιο».
Με αυτόν τον τρόπο δείχνετε ότι αποδέχεστε το συναίσθημά του, χωρίς να υποχωρείτε απαραίτητα στο αίτημά του. Το παιδί μαθαίνει σταδιακά ότι όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά, αλλά δεν είναι όλες οι συμπεριφορές επιτρεπτές.
3. Δώστε δύο επιλογές αντί να μετατρέπετε τα πάντα σε εντολές
Τα παιδιά, ιδιαίτερα στην προσχολική ηλικία, έχουν έντονη ανάγκη να νιώθουν ότι μπορούν να αποφασίζουν για κάποια πράγματα. Όταν κάθε στιγμή της ημέρας συνοδεύεται από εντολές, είναι πιθανό να αντιδρούν περισσότερο.
Δοκιμάστε να τους δώσετε δύο επιλογές που είναι και οι δύο αποδεκτές από εσάς.
Για παράδειγμα:
- «Θέλεις να φορέσεις πρώτα τις πιτζάμες ή να βουρτσίσεις πρώτα τα δόντια σου;»
- «Θέλεις να μαζέψεις τα αυτοκινητάκια ή τα τουβλάκια;»
- «Θέλεις να διαβάσουμε αυτό το παραμύθι ή εκείνο;»
Έτσι, το όριο παραμένει σταθερό, αλλά το παιδί αποκτά ένα μικρό περιθώριο αυτονομίας.
4. Μην απειλείτε με συνέπειες που δεν πρόκειται να εφαρμόσετε
Φράσεις όπως «αν δεν μαζέψεις, θα πετάξω όλα τα παιχνίδια» ή «δεν θα ξαναδείς τηλεόραση» μπορεί να ειπωθούν πάνω στα νεύρα, αλλά συχνά δεν εφαρμόζονται στην πράξη.
Αυτό μπορεί να μπερδέψει το παιδί και να αποδυναμώσει την αξιοπιστία των ορίων.
Προτιμήστε λογικές και σχετικές συνέπειες. Αν το παιδί πετάει ένα παιχνίδι, μπορείτε να το απομακρύνετε προσωρινά, εξηγώντας ότι θα επιστρέψει όταν μπορεί να το χρησιμοποιήσει με ασφάλεια. Αν αρνείται να κλείσει την οθόνη, εφαρμόστε με συνέπεια το συμφωνημένο πρόγραμμα.
Στόχος δεν είναι να τιμωρηθεί το παιδί, αλλά να καταλάβει τη σύνδεση ανάμεσα στην πράξη και στη συνέπειά της.
5. Αν νιώσετε ότι χάνετε την ψυχραιμία σας, κάντε μια παύση
Οι γονείς δεν είναι υποχρεωμένοι να παραμένουν πάντα ήρεμοι. Η κούραση, η πίεση της καθημερινότητας και οι συνεχείς απαιτήσεις μπορούν να κάνουν ακόμη και μια μικρή διαφωνία να μοιάζει ανυπόφορη.
Αν αισθανθείτε ότι πρόκειται να φωνάξετε, σταματήστε για λίγο, πάρτε μερικές αναπνοές και επιστρέψτε στη συζήτηση όταν μπορείτε να μιλήσετε πιο ήρεμα.
Μπορείτε να πείτε: «Είμαι θυμωμένος αυτή τη στιγμή και χρειάζομαι λίγο χρόνο για να ηρεμήσω. Θα το συζητήσουμε σε λίγο».
Αν τελικά φωνάξετε, μην προσπαθήσετε να προσποιηθείτε ότι δεν συνέβη τίποτα. Μπορείτε να ζητήσετε συγγνώμη για τον τρόπο που αντιδράσατε, χωρίς να αναιρέσετε το όριο που θέσατε.
Τα παιδιά δεν χρειάζονται τέλειους γονείς
Η θέσπιση ορίων δεν είναι μια διαδικασία που πετυχαίνει από τη μία ημέρα στην άλλη. Τα παιδιά χρειάζονται επανάληψη, συνέπεια και χρόνο για να μάθουν να διαχειρίζονται τις επιθυμίες και τα συναισθήματά τους.
Το σημαντικό είναι να γνωρίζουν ότι ο γονιός τους μπορεί να πει «όχι», αλλά εξακολουθεί να τα ακούει, να τα σέβεται και να βρίσκεται δίπλα τους.
Γιατί ένα σταθερό όριο δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από φωνές. Μπορεί να είναι ξεκάθαρο, ήρεμο και γεμάτο αγάπη.
