Μέχρι τις 22 Ιουλίου στις 10 το πρωί θα παραμείνει ανοιχτό για δημόσια διαβούλευση το νέο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας.
Μέσα από τις καινούργιες διατάξεις του νομοσχεδίου, και συγκριμένα στο άρθρο 137 του ν. 5094/2024, επισημαίνεται μια αλλαγή στο θέμα της πυρασφάλειας σε σχέση με τις αιτήσεις για τα μη κρατικά πανεπιστήμια.
Πυρασφάλεια υπό αναστολή; Τι σημαίνει η τρίμηνη περίοδος χάριτος για τα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια
Μια νομοθετική διάταξη που πέρασε σχεδόν «σιωπηλά» μέσα από το πολυνομοσχέδιο του Υπουργείου Παιδείας, θέτει σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια χιλιάδων φοιτητών και εργαζομένων. Ο λόγος για τη ρύθμιση του άρθρου 137 του ν. 5094/2024, σύμφωνα με την οποία τα υπό αδειοδότηση Μη Κρατικά Πανεπιστήμια (Ν.Π.Π.Ε.) μπορούν να ξεκινήσουν τη λειτουργία τους χωρίς να διαθέτουν Πιστοποιητικό Ενεργητικής Πυροπροστασίας, το οποίο υποχρεούνται να καταθέσουν έως και τρεις μήνες αργότερα.
Η αλλαγή αυτή θέτει αναπόφευκτα ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα:
Πόσο ασφαλές είναι ένα κτίριο χωρίς πιστοποιημένη πυρασφάλεια;
Μπορεί ένα ίδρυμα να δεχθεί φοιτητές και προσωπικό, να ξεκινήσει μαθήματα, να λειτουργεί με κανονικότητα, ενώ δεν έχει ακόμη ελεγχθεί από την Πυροσβεστική για βασικές προδιαγραφές ασφάλειας; Ο νόμος προβλέπει ότι έχει γίνει μελέτη πυροπροστασίας, αλλά η διαφορά μεταξύ μελέτης και επίσημου πιστοποιητικού ελέγχου είναι ουσιώδης. Μια μελέτη αποτελεί πρόβλεψη – το πιστοποιητικό αποτελεί βεβαίωση συμμόρφωσης στην πράξη.
Τι συμβαίνει αν μέσα στο τρίμηνο συμβεί πυρκαγιά;
Είναι σαφές πως η ευθύνη σε περίπτωση ατυχήματος δεν επιμερίζεται εύκολα. Ποιος θα λογοδοτήσει – το ίδρυμα; Το Υπουργείο που έδωσε άδεια; Η Πυροσβεστική που δεν είχε προλάβει να ελέγξει; Η «διοικητική ανοχή» που προβλέπεται από το νόμο, αφήνει ένα θολό τοπίο λογοδοσίας σε ενδεχόμενο ακραίο περιστατικό.
Τι γίνεται αν η έκδοση του Πιστοποιητικού τελικά απορριφθεί;
Το σενάριο δεν είναι θεωρητικό. Η Πυροσβεστική μπορεί να ζητήσει διορθώσεις, ενισχύσεις ή αλλαγές στις εγκαταστάσεις. Τι συμβαίνει αν το ίδρυμα δεν καταφέρει να συμμορφωθεί εντός του προβλεπόμενου διαστήματος; Υπάρχει πρόβλεψη για άμεση ανάκληση άδειας; Ή αφήνεται στην ευχέρεια της διοίκησης να αποφασίσει πότε και αν θα κινηθεί;
Να επισημάνουμε ότι στο προηγούμενο καθεστώς, η χορήγηση άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας για εκπαιδευτήρια (συμπεριλαμβανομένων των παραρτημάτων ΑΕΙ) προϋπέθετε την εκ των προτέρων προσκόμιση του Πιστοποιητικού Ενεργητικής Πυροπροστασίας. Με τη νέα ρύθμιση του άρθρου 137 του ν. 5094/2024, εισάγεται εξαίρεση, καθώς τα Μη Κρατικά Πανεπιστήμια μπορούν να λάβουν άδεια λειτουργίας και να προσκομίσουν το πιστοποιητικό έως και τρεις μήνες μετά, κάτι που, για παράδειγμα, δεν ισχύει για την ίδρυση ιδιωτικών σχολείων. Πρόκειται για μετατόπιση κρίσιμης υποχρέωσης από το στάδιο της αδειοδότησης στο στάδιο της λειτουργίας, με ενδεχόενες σημαντικές επιπτώσεις στο πεδίο της προληπτικής ασφάλειας.
Η ασφάλεια των φοιτητών και των καθηγητών δεν μπορεί να είναι “εκ των υστέρων” προϋπόθεση
Η εκπαίδευση, ιδίως στην ανώτατη βαθμίδα, έχει υψηλές απαιτήσεις όχι μόνο σε επιστημονικό επίπεδο, αλλά και σε ό,τι αφορά την προστασία των ανθρώπων που τη συνθέτουν. Το γεγονός ότι ένα πανεπιστήμιο -δημόσιο ή μη- μπορεί να ανοίγει τις πόρτες του χωρίς αποδεδειγμένη πυρασφάλεια, έστω και προσωρινά, δημιουργεί νομικά και ηθικά ζητήματα.
Το Υπουργείο οφείλει να απαντήσει θεσμικά στα ερωτήματα αυτά:
Είναι προσωρινό μέτρο;
Ποια δικλείδα ασφαλείας προβλέπεται;
Θα υπάρξει διαβάθμιση κινδύνου ανάλογα με τον τύπο κτιρίου;
Ποιος θα ελέγχει τη συνέπεια στην τήρηση της τρίμηνης υποχρέωσης;
Μέχρι τότε, η συζήτηση για την ίδρυση Μη Κρατικών Πανεπιστημίων οφείλει να γίνει με πλήρη διαφάνεια, χωρίς εκπτώσεις σε ό,τι αφορά την ασφάλεια και τη δημόσια ευθύνη. Διότι ένα ίδρυμα ανώτατης εκπαίδευσης, δεν μπορεί να λειτουργεί με καθεστώς «ασφαλιστικής αναμονής».
