Κυριακή 22 Νοεμβρίου, 09:22
Array
(
    [category] => Αποδράσεις - Ταξίδια
    [link] => https://www.infokids.gr/category/psychagogia/apodraseis-taksidia/
    [id] => 67
)

Η συγκέντρωση των παιδιών δεν είναι θέμα τύχης: 8 σαφή βήματα που μπορούν να κάνουν τη διαφορά

«Δεν συγκεντρώνεται με τίποτα», «κάθεται πάνω από τα βιβλία και δεν κάνει τίποτα», «του μιλάω και φαίνεται σαν να μην με ακούει». Είναι φράσεις που ακούγονται συχνά στο σπίτι, ιδιαίτερα όταν το διάβασμα γίνεται καθημερινή μάχη. Όμως η συγκέντρωση δεν είναι ένας διακόπτης που ένα παιδί μπορεί απλώς να ανοίξει ή να κλείσει. Χρειάζεται συνθήκες, εξάσκηση, ρουτίνα και –κυρίως– μια στρατηγική που να ταιριάζει στην ηλικία και στις ανάγκες του.

Πολλές φορές ζητάμε από τα παιδιά να «συγκεντρωθούν» χωρίς να τους έχουμε δείξει πώς γίνεται αυτό στην πράξη. Τους δίνουμε μια μεγάλη εργασία, τα βάζουμε μπροστά σε ένα γεμάτο γραφείο, αφήνουμε το κινητό ή το tablet σε απόσταση αναπνοής και στη συνέχεια περιμένουμε να παραμείνουν προσηλωμένα για πολλή ώρα.

Η προσέγγιση μπορεί να αλλάξει.

Αντί να περιμένουμε από το παιδί να βρει μόνο του τη συγκέντρωση, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον που την ευνοεί και να του διδάξουμε μικρές δεξιότητες αυτορρύθμισης. Ο στόχος δεν είναι να γίνει ένα παιδί που κάθεται ακίνητο για ώρες. Είναι να μάθει πώς ξεκινά μια εργασία, πώς παραμένει σε αυτήν, τι κάνει όταν αποσπάται και πώς επιστρέφει σε αυτό που έχει να κάνει.

1. Δεν λέμε «διάβασε» – ορίζουμε ένα μικρό και συγκεκριμένο στόχο

Για ένα παιδί, το «κάτσε να διαβάσεις» μπορεί να ακούγεται σαν μια τεράστια και αόριστη αποστολή.

Πολύ πιο βοηθητικό είναι να σπάσουμε την εργασία σε μικρά κομμάτια.

Αντί για:

«Πήγαινε να κάνεις τα μαθήματά σου»

δοκιμάστε:

«Πάμε πρώτα να κάνουμε τις τρεις πρώτες ασκήσεις και μετά κάνουμε διάλειμμα».

Ή:

«Διάβασε αυτή την παράγραφο και μετά θα μου πεις με δικά σου λόγια τι κατάλαβες».

Το παιδί χρειάζεται να ξέρει τι ακριβώς πρέπει να κάνει τώρα, όχι να έχει μπροστά του ολόκληρο το βουνό των υποχρεώσεων.

Όσο πιο ξεκάθαρος είναι ο πρώτος στόχος, τόσο πιο εύκολο γίνεται να ξεκινήσει.

2. Απομακρύνουμε τους περισπασμούς πριν ζητήσουμε συγκέντρωση

Δεν μπορούμε να ζητάμε από ένα παιδί να αγνοεί διαρκώς όλα όσα τραβούν την προσοχή του.

Το κινητό που ανάβει, οι ειδοποιήσεις, η τηλεόραση στο διπλανό δωμάτιο, ένα tablet πάνω στο γραφείο ή ακόμη και ένα γεμάτο γραφείο με παιχνίδια δημιουργούν συνεχώς ανταγωνιστικά ερεθίσματα.

Γι’ αυτό η πρώτη κίνηση δεν είναι πάντα να πούμε «συγκεντρώσου». Είναι να κάνουμε τη συγκέντρωση λίγο πιο εύκολη.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης:

  • το κινητό, όταν δεν χρειάζεται, μένει μακριά,
  • οι ειδοποιήσεις απενεργοποιούνται,
  • η τηλεόραση δεν λειτουργεί στο παρασκήνιο,
  • πάνω στο γραφείο υπάρχει μόνο ό,τι χρειάζεται για τη συγκεκριμένη εργασία,
  • το παιδί γνωρίζει από πριν πότε θα τελειώσει η συγκεκριμένη προσπάθεια.

Η συγκέντρωση δεν χτίζεται μόνο μέσα στο μυαλό του παιδιού. Χτίζεται και γύρω του.

3. Μικρότερη διάρκεια, καλύτερη εστίαση

Ένα παιδί δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι μπορεί να μείνει κολλημένο στην καρέκλα για μία ώρα για να θεωρήσουμε ότι «συγκεντρώθηκε».

Η διάρκεια της προσπάθειας πρέπει να είναι ρεαλιστική για την ηλικία, την εργασία και το ίδιο το παιδί. Μπορούμε να ξεκινήσουμε με ένα μικρό διάστημα συγκεντρωμένης εργασίας και στη συνέχεια να κάνουμε ένα σύντομο διάλειμμα. Με τον καιρό, το διάστημα αυτό μπορεί να αυξάνεται σταδιακά.

Το σημαντικό είναι να μη μετατρέπουμε κάθε διάβασμα σε αγώνα αντοχής.

Στόχος δεν είναι «να κάτσει πολλές ώρες». Στόχος είναι «να δουλέψει πραγματικά όσο είναι συγκεντρωμένο».

4. Το διάλειμμα δεν είναι αποτυχία – είναι μέρος της στρατηγικής

Το διάλειμμα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ανταμοιβή που το παιδί «κερδίζει» επειδή άντεξε αρκετά.

Είναι μέρος της διαδικασίας.

Ένα καλό διάλειμμα μπορεί να σημαίνει ότι το παιδί σηκώνεται από την καρέκλα, περπατάει λίγο, πίνει νερό, τεντώνεται ή κοιτάζει για λίγο μακριά από την οθόνη.

Αυτό που χρειάζεται προσοχή είναι να μην αντικαθίσταται το διάβασμα από ένα διάλειμμα που τελικά γίνεται νέα πηγή υπερδιέγερσης. Αν κάθε πεντάλεπτο διάλειμμα σημαίνει βίντεο, παιχνίδι ή ατελείωτο scrolling, η επιστροφή στη μελέτη μπορεί να γίνει ακόμη δυσκολότερη.

Το διάλειμμα πρέπει να βοηθά το παιδί να επιστρέψει, όχι να ξεχάσει γιατί σηκώθηκε.

5. Μαθαίνουμε στο παιδί τι να κάνει όταν χάνει τη συγκέντρωσή του

Αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο σημαντικά βήματα. Γιατί η συγκέντρωση δεν σημαίνει ότι ένα παιδί δεν θα αποσπαστεί ποτέ.

Όλοι αποσπώνται. Το ζητούμενο είναι να μάθει να επιστρέφει. Μπορούμε να του δώσουμε μια πολύ απλή διαδικασία:

Σταματώ → αναγνωρίζω ότι αποσπάστηκα → κοιτάζω ξανά τι έχω να κάνω → επιλέγω το επόμενο μικρό βήμα.

Για παράδειγμα, αν ένα παιδί κοιτάζει έξω από το παράθυρο ή πιάνει το μολύβι και αρχίζει να ζωγραφίζει, δεν χρειάζεται να ακούσει αμέσως «πάλι αφαιρέθηκες!».

Μπορούμε να πούμε:

«ΟΚ, έχασες λίγο τη συγκέντρωσή σου. Πάμε να δούμε πού ήσουν και ποιο είναι το επόμενο βήμα».

Με αυτόν τον τρόπο δεν μαθαίνει ότι η απόσπαση σημαίνει αποτυχία. Μαθαίνει ότι μπορεί να επιστρέψει.

6. Δεν ξεχνάμε τα βασικά: ύπνος, κίνηση και καθημερινή ρουτίνα

Η συγκέντρωση δεν είναι ανεξάρτητη από το υπόλοιπο πρόγραμμα του παιδιού.

Ένα παιδί που κοιμάται λίγο, περνά πολλές ώρες καθισμένο, δεν έχει σταθερό καθημερινό ρυθμό ή ξεκινά το διάβασμα εξαντλημένο δεν ξεκινά από την ίδια αφετηρία με ένα παιδί που έχει ξεκουραστεί και έχει κινηθεί μέσα στην ημέρα.

Ο επαρκής ύπνος, η σωματική δραστηριότητα, τα τακτικά γεύματα και μια σχετικά προβλέψιμη ρουτίνα δημιουργούν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί η προσοχή.

Γι’ αυτό, όταν ένα παιδί δυσκολεύεται καθημερινά να συγκεντρωθεί, αξίζει να κοιτάξουμε ολόκληρη την ημέρα του και όχι μόνο την ώρα του διαβάσματος.

7. Σταματάμε να χρησιμοποιούμε τη λέξη «τεμπέλικο»

Ένα παιδί που δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί δεν είναι απαραίτητα τεμπέλικο, αδιάφορο ή «κακομαθημένο».

Και η φράση «αν ήθελες πραγματικά, θα μπορούσες» δεν του μαθαίνει πώς να αντιμετωπίσει τη δυσκολία.

Αντίθετα, προσπαθούμε να καταλάβουμε πού ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα.

Μήπως η εργασία είναι πολύ δύσκολη;
Μήπως δεν έχει καταλάβει τι πρέπει να κάνει;
Μήπως βαριέται επειδή η δραστηριότητα είναι πολύ εύκολη;
Μήπως έχει κουραστεί;
Μήπως αγχώνεται όταν βλέπει πολλές ασκήσεις μαζί;
Μήπως το περιβάλλον έχει πάρα πολλούς περισπασμούς;

Η ερώτηση αλλάζει από:

«Γιατί δεν συγκεντρώνεσαι;»

σε:

«Τι σε δυσκολεύει να συγκεντρωθείς;»

Και αυτή η αλλαγή μπορεί να ανοίξει μια πολύ διαφορετική συζήτηση.

8. Σταδιακά αφήνουμε το παιδί να γίνει ο «διαχειριστής» της συγκέντρωσής του

Ο τελικός στόχος δεν είναι ο γονιός να κάθεται δίπλα στο παιδί για πάντα και να λέει «διάβασε», «μην κοιτάς το κινητό», «κάνε διάλειμμα», «συγκεντρώσου».

Στην αρχή, ο γονιός μπορεί να λειτουργεί ως «εξωτερικός οργανωτής».

Σταδιακά όμως, το παιδί μπορεί να αρχίσει να αποφασίζει:

  • ποια εργασία θα κάνει πρώτη,
  • πόσο χρόνο θα αφιερώσει,
  • πότε χρειάζεται ένα μικρό διάλειμμα,
  • τι το βοηθά να συγκεντρώνεται,
  • πώς θα ελέγξει ότι ολοκλήρωσε αυτό που είχε συμφωνήσει.

Έτσι η συγκέντρωση μετατρέπεται από εντολή του γονιού σε δεξιότητα του παιδιού.

Ένα απλό πλάνο συγκέντρωσης για να δοκιμάσετε σήμερα

Δεν χρειάζεται να αλλάξουν όλα από τη μία ημέρα στην άλλη.

Μπορείτε να ξεκινήσετε με ένα πολύ απλό τελετουργικό:

1. Προετοιμάζουμε τον χώρο
Μακριά ό,τι δεν χρειάζεται.

2. Επιλέγουμε μία συγκεκριμένη εργασία
Όχι «όλα τα μαθήματα».

3. Βάζουμε ένα ρεαλιστικό χρονικό όριο
Ανάλογα με την ηλικία και την αντοχή του παιδιού.

4. Δουλεύουμε χωρίς παράλληλες οθόνες και ειδοποιήσεις.

5. Κάνουμε ένα σύντομο διάλειμμα.

6. Επιστρέφουμε με έναν νέο μικρό στόχο.

7. Στο τέλος, ρωτάμε το παιδί τι το βοήθησε.

Η τελευταία ερώτηση έχει ιδιαίτερη σημασία.

Γιατί αν το παιδί αρχίσει να αναγνωρίζει μόνο του τι το βοηθά –«συγκεντρώνομαι καλύτερα όταν το κινητό είναι στο άλλο δωμάτιο», «θέλω πρώτα να κάνω τις εύκολες ασκήσεις», «χρειάζομαι να σηκωθώ λίγο μετά από αυτό το κεφάλαιο»– τότε δεν του μαθαίνουμε απλώς να κάνει τα μαθήματά του.

Του μαθαίνουμε να διαχειρίζεται την προσοχή του.

Και πότε χρειάζεται να ψάξουμε περισσότερο;

Υπάρχουν παιδιά που δυσκολεύονται περιστασιακά να συγκεντρωθούν και παιδιά που αντιμετωπίζουν επίμονες δυσκολίες σε διαφορετικά περιβάλλοντα και δραστηριότητες.

Αν η δυσκολία είναι συστηματική, επηρεάζει σημαντικά το σχολείο, το σπίτι ή τις σχέσεις του παιδιού, συνοδεύεται από έντονη παρορμητικότητα, μεγάλη δυσκολία στην οργάνωση ή άλλες αλλαγές στη συμπεριφορά και την καθημερινότητά του, δεν είναι σωστό να αποδίδεται αυτόματα σε «τεμπελιά» ή «έλλειψη προσπάθειας».

Σε μια τέτοια περίπτωση χρειάζεται συζήτηση με τον παιδίατρο ή, ανάλογα με την εικόνα, με τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας ή ψυχικής υγείας.

Γιατί ο στόχος δεν είναι να πιέσουμε περισσότερο ένα παιδί που δυσκολεύεται.

Είναι να καταλάβουμε τι χρειάζεται για να μπορέσει να τα καταφέρει.

Η συγκέντρωση χτίζεται

Μπορεί να είναι δελεαστικό να ψάχνουμε το «κόλπο» που θα κάνει ένα παιδί να συγκεντρωθεί αμέσως. Στην πραγματικότητα, όμως, η πιο χρήσιμη προσέγγιση είναι πολύ λιγότερο μαγική και πολύ περισσότερο καθημερινή.

Μικρός στόχος.
Καθαρό περιβάλλον.
Ρεαλιστικός χρόνος.
Σωστό διάλειμμα.
Επιστροφή όταν αποσπάται.
Ύπνος και κίνηση.
Λιγότερη κριτική.
Περισσότερη στρατηγική.

Δεν αφήνουμε τη συγκέντρωση στην τύχη. Δημιουργούμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες ένα παιδί μπορεί σταδιακά να μάθει να συγκεντρώνεται μόνο του.

Διαβάστε επίσης:

Κλειστά σχολεία και τριήμερο για τους μαθητές – Η περιοχή

Κοιλιοπλαστική στην εποχή των GLP-1: 8 στους 10 έχουν χάσει βάρος με φαρμακευτική αγωγή

Ροή Ειδήσεων