Σημαντικά κενά στην εμβολιαστική κάλυψη των παιδιών στην Ελλάδα αποκαλύπτουν τα νεότερα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από την καθηγήτρια Παιδιατρικής και μέλος της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, Βάνα Παπαευαγγέλου. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εικόνα στον εμβολιασμό κατά της ιλαράς, καθώς μόλις περίπου δύο στα τρία παιδιά έχουν ολοκληρώσει τις δύο προβλεπόμενες δόσεις.
Τα δεδομένα προέρχονται από την αξιοποίηση του Εθνικού Μητρώου Εμβολιασμών σε συνδυασμό με τα στοιχεία της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ. Η διασύνδεση των συστημάτων επιτρέπει πλέον την ακριβέστερη αποτύπωση της εμβολιαστικής κάλυψης, αναδεικνύοντας καθυστερήσεις που μέχρι σήμερα δεν ήταν εύκολο να καταγραφούν με την ίδια ακρίβεια.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για τους παιδικούς εμβολιασμούς
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε η κυρία Παπαευαγγέλου, η συνολική εμβολιαστική κάλυψη στην ηλικία των 24 μηνών για τα παιδιά που γεννήθηκαν στην Ελλάδα από το 2018 έως το 2022 ανέρχεται στο 66,7%.
Πρόκειται για ποσοστό χαμηλότερο από εκείνο που εκτιμούσαν μέχρι σήμερα οι ειδικοί, με βάση τις προβλεπόμενες δόσεις του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών.
Υπάρχει, ωστόσο, και ένα στοιχείο που θεωρείται ενθαρρυντικό: μόλις το 3% των παιδιών εμφανίζεται να μην έχει κάνει κανένα εμβόλιο. Όπως σημείωσε η καθηγήτρια, η εικόνα αυτή δείχνει ότι η απόλυτη άρνηση των εμβολιασμών αφορά μια σχετικά μικρή ομάδα γονέων.
Ιλαρά: Το μεγάλο κενό βρίσκεται στη δεύτερη δόση
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον εμβολιασμό κατά της ιλαράς, μιας εξαιρετικά μεταδοτικής νόσου που εξακολουθεί να προκαλεί επιδημικές εξάρσεις σε ευρωπαϊκές χώρες.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 87% των παιδιών που γεννήθηκαν από το 2018 έως το 2022 είχε λάβει τουλάχιστον μία δόση του εμβολίου κατά της ιλαράς. Όταν, όμως, εξετάζεται η ολοκλήρωση του εμβολιασμού, το ποσοστό μειώνεται σημαντικά: μέχρι το τέλος του 2024, μόλις περίπου το 66,7% είχε κάνει και τις δύο δόσεις.
Η απόσταση από τον στόχο είναι μεγάλη. Για την αποφυγή της μετάδοσης της ιλαράς, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και οι αρμόδιες υγειονομικές αρχές θέτουν ως στόχο εμβολιαστική κάλυψη τουλάχιστον 95% με δύο δόσεις.
«Η πρώτη δόση πάει καλύτερα, η δεύτερη δόση δυστυχώς κάποιες φορές καθυστερεί», ανέφερε χαρακτηριστικά η κυρία Παπαευαγγέλου, επισημαίνοντας ότι η έγκαιρη ολοκλήρωση του εμβολιασμού αποτελεί βασική προτεραιότητα.
Ποιες περιοχές εμφανίζουν την καλύτερη εικόνα
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι γεωγραφικές διαφοροποιήσεις στην εμβολιαστική κάλυψη. Η Κρήτη καταγράφει σταθερά τις υψηλότερες επιδόσεις στους παιδικούς εμβολιασμούς, ενώ θετική εικόνα εμφανίζει και η Δυτική Μακεδονία.
Η καθηγήτρια συνέδεσε την εικόνα της Κρήτης με την καλή λειτουργία της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στο νησί, τονίζοντας τη σημασία της οργανωμένης παρακολούθησης των παιδιών και της επικοινωνίας με τις οικογένειες.
Οι περισσότεροι γονείς δεν αρνούνται τα εμβόλια – Ζητούν απαντήσεις
Αναφερόμενη στις επιφυλάξεις που εκφράζουν ορισμένοι γονείς, η κυρία Παπαευαγγέλου υπογράμμισε ότι η πλειονότητα δεν απορρίπτει τον εμβολιασμό. Αντίθετα, χρειάζεται σαφή και εξατομικευμένη ενημέρωση για κάθε εμβόλιο που προτείνεται στο παιδί της.
Οι γονείς θέλουν να γνωρίζουν από ποιο νόσημα προστατεύει το κάθε εμβόλιο, ποια είναι τα οφέλη του, ποιες ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να εμφανιστούν και γιατί είναι απαραίτητη η ολοκλήρωση όλων των δόσεων.
Σε αυτή τη διαδικασία, καθοριστικός είναι ο ρόλος του παιδιάτρου, του επισκέπτη υγείας και των υπόλοιπων επαγγελματιών υγείας. Όπως εξήγησε η καθηγήτρια, ο χρόνος που χρειάζεται για να απαντηθούν οι απορίες μιας οικογένειας διαφέρει από περίπτωση σε περίπτωση. Για ορισμένους γονείς αρκούν λίγα λεπτά συζήτησης, ενώ άλλοι χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αισθανθούν σιγουριά.
Ενημερωτικά φυλλάδια στο κινητό μαζί με την ηλεκτρονική συνταγή
Στο πλαίσιο της προσπάθειας για καλύτερη ενημέρωση των οικογενειών, η κυρία Παπαευαγγέλου ανακοίνωσε μια νέα πρωτοβουλία της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, η οποία υλοποιείται σε συνεργασία με την ΗΔΙΚΑ.
Έχουν ετοιμαστεί απλά, μονοσέλιδα ενημερωτικά φυλλάδια για όλα τα εμβόλια της παιδικής ηλικίας. Στόχος είναι να συνδέονται με την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, ώστε όταν ο γονέας λαμβάνει στο κινητό του τη συνταγή για το εμβόλιο του παιδιού, να μπορεί να ανοίγει παράλληλα ένα αρχείο PDF με τις βασικές πληροφορίες.
Το υλικό θα εξηγεί ποιο νόσημα προλαμβάνει το εμβόλιο, ποιες επιπλοκές μπορεί να προκαλέσει η νόσος, πόσες δόσεις απαιτούνται και σε ποια χρονικά διαστήματα πρέπει να χορηγούνται. Θα περιλαμβάνει, επίσης, πληροφορίες για τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως ο πόνος στο σημείο της ένεσης, η ανησυχία ή ο πυρετός.
Η καθηγήτρια τόνισε ότι η ενημέρωση για τις αναμενόμενες αντιδράσεις είναι απαραίτητη, ώστε οι γονείς να γνωρίζουν τι μπορεί να συμβεί μετά τον εμβολιασμό και να μην ανησυχούν χωρίς λόγο.
Η νέα δυνατότητα αναμένεται, σύμφωνα με την ίδια, να ενεργοποιηθεί μέσα στους επόμενους δύο μήνες. Σε επόμενη φάση σχεδιάζεται να δημιουργηθεί αντίστοιχο ενημερωτικό υλικό και για τα εμβόλια των ενηλίκων.
Το μήνυμα της παρέμβασης είναι σαφές: η ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης δεν εξαρτάται μόνο από τη διαθεσιμότητα των εμβολίων, αλλά και από την έγκαιρη ενημέρωση και την εμπιστοσύνη των γονέων. Η προσωπική επικοινωνία με τον παιδίατρο, σε συνδυασμό με τα νέα ψηφιακά εργαλεία, μπορεί να συμβάλει στην ολοκλήρωση των εμβολιασμών και στην καλύτερη προστασία των παιδιών.
