του Δρ. Φραγκίσκου Γαΐτη,Βιολόγου – Μικροβιολόγου τροφίμων
Τι είναι η σαλμονέλα; Πού ζει και πώς μπορεί να μας απειλήσει, ειδικά τώρα το καλοκαίρι; Η απάντηση για την… έξαλλη ζωή της σαλμονέλας και το συνεχές πάρτι της στη διατροφική μας αλυσίδα στο comic που έφτιαξε για εμάς ο Δρ. Γαΐτης.
Χρήσιμες πληροφορίες για τη σαλμονέλα στα τρόφιμα και τα προβλήματα υγείας που μπορεί να προκαλέσει
Σύμφωνα με τις ετήσιες εκθέσεις της EFSA (European Food Safety Authority) και του ECDC (European Centre for Disease Prevention and Control), η σαλμονέλωση, η οποία προκαλείται από το βακτήριο της Salmonella, είναι η δεύτερη σε συχνότητα τροφιμογενής ασθένεια. Τα πουλερικά, τα αυγά, το κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα είναι τα πιο συνήθη τρόφιμα υπεύθυνα για τη μόλυνση των ανθρώπων, με τα πουλερικά να έχουν την πρωτοκαθεδρία, ωστόσο, η σαλμονέλωση έχει επίσης συσχετιστεί και με φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν διάρροια, πυρετό, αφυδάτωση, νεφρικές επιπλοκές και σε βαριές περιπτώσεις σηψαιμία.
Η ασθένεια της καμπυλοβακτηρίωσης, η οποία προκαλείται κατά κύριο λόγο από τον παθογόνο μικροοργανισμό Campylobacter jejuni, ένα σπειροειδές (καμπύλο) βακτήριο που εντοπίζεται συχνά στο πεπτικό σύστημα των πτηνών, ιδιαίτερα στα κοτόπουλα, αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια τη Νο1 τροφιμογενή λοίμωξη στην Ευρώπη, με χιλιάδες περιστατικά, κυρίως γαστρεντερίτιδας, να καταγράφονται κάθε χρόνο, με κύρια αιτία την κατανάλωση ή τον χειρισμό μη επαρκώς μαγειρεμένου ή μολυσμένου κοτόπουλου. Η υψηλή συγκέντρωση οξυγόνου, έχει ανασταλτική επίδραση στην ανάπτυξή του καθώς ανήκει στους μικροαερόφιλους μικροοργανισμούς.
Από την άλλη πλευρά η Listeria monocytogenes είναι ένα παθογόνο βακτήριο το οποίο συγκαταλέγεται στους σοβαρότερους παθογόνους μικροοργανισμούς στα τρόφιμα. Παρότι τα περιστατικά είναι σχετικά λίγα (η λιστερίωση είναι 5η στη σειρά καταγραφής των τροφιμογενων λοιμώξεων) παρουσιάζουν υψηλή θνησιμότητα, καθιστώντας τη λιστερίωση μία από τις πιο επικίνδυνες τροφιμογενείς ασθένειες στην Ευρώπη. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν κοιλιακούς πόνους, διάρροια, πυρετό, μυαλγία, ναυτία, έμετο και σύγκρυα καθώς και σοβαρότερες μορφές λιστερίωσης όπως σηψαιμία, μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα και ενδομήτριες ή αυχενικές μολύνσεις στις έγκυες γυναίκες οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν και στην αυτόματη αποβολή ή το θάνατο. Επιπλέον η Listeria monocytogenes μπορεί και αναπτύσσεται σε ψύξη ενώ είναι ανθεκτική σε υψηλή αλατότητα και χαμηλό pH, γεγονότα που την καθιστούν ιδιαιτέρως επικίνδυνη.
Σε οικιακό περιβάλλον υπάρχει μια σειρά κακών πρακτικών (διαχείρισης τροφίμων, αποθήκευσης, μαγειρέματος), οι οποίες αν αποφευχθούν, μπορούν να προλάβουν το μεγαλύτερο αριθμό περιστατικών. Συνεπώς, η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών στους μικροβιολογικούς κινδύνους και σε απλές πρακτικές αποφυγής τους, είναι ύψιστης σημασίας και η εκλαΐκευση της πληροφορίας και της γνώσης ενδέχεται να προσεγγίσει μεγαλύτερα κοινά.
Τούτων λεχθέντων, σας παρουσιάζω την εικονογραφημένη ιστορία: «Ημερολόγιο μιας Salmonella: Η έξαλλη ζωή μου στην τροφική αλυσίδα», σε κείμενα δικά μου και εικονογράφηση, καρέ-καρέ, με τη βοήθεια του ChatGPT.
* Ο Δρ. Φραγκίσκος Γαΐτης εργάζεται στον ΕΦΕΤ και στο παρόν κείμενο εκφράζει προσωπικές απόψεις.
