Ανήλικοι και ακραία βία: Γιατί τα περιστατικά αυξάνονται και τι ανησυχεί τους ειδικούς
Η αύξηση περιστατικών ακραίας βίας μεταξύ ανηλίκων προκαλεί έντονο προβληματισμό σε γονείς, εκπαιδευτικούς και ειδικούς ψυχικής υγείας. Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερα επεισόδια ξυλοδαρμών, επιθέσεων και σοβαρών τραυματισμών έρχονται στο φως, με πρωταγωνιστές παιδιά και εφήβους.
Σύμφωνα με όσα είπε στο ethnos.gr ο επίκουρος καθηγητής Ψυχιατρικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Γιώργος Φλώρος, η εικόνα δεν αφήνει περιθώρια εφησυχασμού. Όπως τονίζει χαρακτηριστικά, δεν διαφαίνεται κάποιος ουσιαστικός λόγος που θα μπορούσε άμεσα να ανακόψει αυτή την ανησυχητική πορεία.
Το επικίνδυνο κενό αποτροπής
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Ψυχιατρικής, σήμερα απουσιάζει ουσιαστικά κάθε μηχανισμός αποτροπής. Ούτε οι κοινωνικές νουθεσίες λειτουργούν αποτελεσματικά, ούτε οι συνέπειες φοβίζουν τους ανηλίκους. Αντίθετα, ο κίνδυνος συχνά τους εξιτάρει.
Οι έφηβοι, σύμφωνα με τον κ. Φλώρο, δεν λειτουργούν με τη λογική της συνέπειας ή της τιμωρίας, καθώς η ηλικία τους χαρακτηρίζεται από έντονη παρορμητικότητα και μειωμένο έλεγχο των συναισθημάτων. Αυτό τους οδηγεί σε συμπεριφορές που μπορεί να έχουν τραγικές συνέπειες, χωρίς να αντιλαμβάνονται πλήρως την αξία της ανθρώπινης ζωής.
Εθισμός στη βία μέσα από την εικόνα
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν τη βία, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι η συνεχής έκθεση των παιδιών σε σκληρές εικόνες. Η βία προβάλλεται χωρίς φίλτρα τόσο στα δελτία ειδήσεων όσο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία αποτελούν βασικό κομμάτι της καθημερινότητας των ανηλίκων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν, όπως αναφέρει στο ethnos.gr ο κ. Φλώρος, τα βίαια trends στο TikTok και σε άλλες πλατφόρμες, όπου νέοι –αγόρια αλλά και κορίτσια– καταγράφουν επιθέσεις προκειμένου να κερδίσουν προβολή και αποδοχή. Η βία παύει να είναι απλώς ένα ξέσπασμα και μετατρέπεται σε «θέαμα», με στόχο το viral αποτέλεσμα.
Σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου ένας καβγάς τελείωνε όταν κάποιος έπεφτε κάτω, σήμερα η σύγκρουση συχνά συνεχίζεται μέχρι να υπάρξει σοβαρός τραυματισμός, χωρίς να υπολογίζεται ο κίνδυνος ακόμα και για απώλεια ζωής.
Η διάλυση των συνεκτικών δεσμών
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο καθηγητής και στη διάρρηξη των δεσμών μέσα στην οικογένεια, το σχολείο και την κοινωνία γενικότερα. Όπως εξηγεί, τόσο στις μονογονεϊκές οικογένειες όσο και σε πολλές οικογένειες με δύο γονείς, οι αυξημένες επαγγελματικές υποχρεώσεις αφήνουν ελάχιστο χρόνο ουσιαστικής επαφής με τα παιδιά.
Παράλληλα, ο ρόλος των παππούδων και των γιαγιάδων, που παλαιότερα λειτουργούσε υποστηρικτικά στη διαπαιδαγώγηση, έχει περιοριστεί σημαντικά, λόγω ηλικιακών και κοινωνικών αλλαγών. Το αποτέλεσμα είναι πολλά παιδιά να μεγαλώνουν χωρίς σταθερά πρότυπα, όρια και συναισθηματική καθοδήγηση.
Σύμφωνα με τον κ. Φλώρο, όταν η φροντίδα ανατίθεται αποκλειστικά σε τρίτους, χωρίς ουσιαστική παιδαγωγική σχέση, τα παιδιά μένουν χωρίς βαθύτερη ηθική και συναισθηματική «πυξίδα».
Μια κοινωνία που «γυρίζει πίσω»
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η διαπίστωση του καθηγητή ότι παρατηρείται μια κοινωνική παλινδρόμηση, με συμπεριφορές που θυμίζουν άλλες εποχές. Έννοιες όπως η «προσβολή» και η «τιμή», που στο παρελθόν είχαν συνδεθεί με εγκλήματα τιμής, φαίνεται να επανεμφανίζονται στον μικρόκοσμο των εφήβων.
Όπως αναφέρει στο ethnos.gr, τέτοιου είδους αντιλήψεις είχαν σε μεγάλο βαθμό εκλείψει μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όμως σήμερα επιστρέφουν μέσα από την ανάγκη προβολής, δύναμης και κοινωνικής αποδοχής στα ψηφιακά περιβάλλοντα.
Τι σημαίνει αυτό για γονείς και παιδιά
Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: η αντιμετώπιση της βίας των ανηλίκων δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην τιμωρία. Απαιτείται ουσιαστική παρουσία των ενηλίκων, ενίσχυση της οικογένειας, φίλτρα στην έκθεση σε βίαιο περιεχόμενο και κυρίως εκπαίδευση των παιδιών στη διαχείριση συναισθημάτων και συγκρούσεων.
Όπως τονίζει ο καθηγητής Γιώργος Φλώρος, χωρίς συλλογική ευθύνη και πρόληψη, ο φαύλος κύκλος της βίας κινδυνεύει να διευρυνθεί ακόμη περισσότερο.
