Είτε στα κάλαντα των Χριστουγέννων είτε στα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς, τα λάθη και τα παρακούσματα πάνε κι έρχονται!
Τι είναι το «ζαχαροκάντιο ζυμωτή» που ακούμε στα κάλαντα; Παρότι πολλά παιδιά και ενήλικες τη λέμε λάθος, στην πραγματικότητα η φράση αυτή δεν είναι τυχαία ούτε ακατανόητη, αλλά παραπέμπει σε ένα πολύ συγκεκριμένο παραδοσιακό γλύκισμα: το γλυκό βανίλια.
Πότε λέμε τα κάλαντα και από πού προέρχεται το έθιμο αυτό;
Τι είναι το ζαχαροκάντιο
Το ζαχαροκάντιο ήταν η ζάχαρη που προερχόταν από το ζαχαροκάλαμο και η λέξη «ζυμωτή» περιγράφει τη διαδικασία κατά την οποία το σιρόπι ανακατευόταν μέχρι να αλλάξει υφή και όψη, αποκτώντας λευκό, γαλακτερό χρώμα.
Το γλυκό αυτό έχει τις ρίζες του στην Κωνσταντινούπολη και παρασκευαζόταν αρχικά από Χιώτες ζαχαροπλάστες. Σερβιριζόταν τόσο στα ελληνικά σπίτια του Πέραν όσο και στα ζαχαροπλαστεία του Γαλατά και ήταν γνωστό ως «άσπρο γλυκό», όπως καταγράφεται και στο βιβλίο της Σούλας Μπόζη «Πολίτικη κουζίνα».
Η συνταγή του ήταν εξαιρετικά απλή. Ζάχαρη και νερό αποτελούσαν τη βάση, ενώ στο τέλος προστίθετο λίγο λεμόνι για να μη ζαχαρώσει το σιρόπι και άρωμα βανίλιας ή μαστίχας. Αφού το μείγμα κρύωνε, ανακατευόταν κυκλικά με ξύλινη κουτάλα προς την ίδια πάντα κατεύθυνση, μέχρι να χάσει τη διαφάνειά του και να μετατραπεί σε μια λευκή, συμπαγή μάζα.
Η φράση «ζαχαροκάντιο ζυμωτή» εντάσσεται στο ευρύτερο περιεχόμενο των καλάντων, τα οποία συνδυάζουν θρησκευτικούς στίχους με ποιητικές και συμβολικές εικόνες. Όπως επισημαίνουν μελετητές της λαϊκής παράδοσης, οι στίχοι αυτοί συχνά περιλαμβάνουν έμμεσες φιλοφρονήσεις και παρομοιώσεις, χωρίς να σχετίζονται κυριολεκτικά με το θρησκευτικό περιεχόμενο που ακολουθεί.
