Μου έπεσε αντισηπτικό χεριών στα μάτια – Τι να κάνω;

Όλοι γνωρίζουμε πλέον ότι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να προστατευτούμε από τον ιό είναι να απολυμαίνουμε συχνά τα χέρια μας.
Το πλύσιμο των χεριών με ζεστό νερό και σαπούνι για 30 δευτερόλεπτα μπορεί να μας βοηθήσει να σταματήσουμε την εξάπλωση των ιών.

Ωστόσο, το σαπούνι και το νερό δεν είναι πάντα διαθέσιμα, ειδικά στα μέρη όπου τα χρειάζεστε περισσότερο (σκεφτείτε: σταθμούς του μετρό, καταστήματα, ταξί, ακόμη και το τοπικό πάρκο και φυσικά το σχολείο). Αγγίζουμε συνεχώς πράγματα και μεταφέρουμε μικρόβια από μολυσμένες επιφάνειες.

Αγγίζοντας το πρόσωπό σας, ειδικά τα μάτια, τη μύτη και το στόμα σας χωρίς να πλένετε πρώτα τα χέρια σας είναι ο νούμερο ένα τρόπος για να πάρετε έναν ιό.

Ευτυχώς, υπάρχει μια λύση που μπορεί να βοηθήσει στην διόρθωση αυτού του προβλήματος. Τα μικρά μπουκάλια απολυμαντικού χεριών με βάση το αλκοόλ έχουν γίνει ευρέως δημοφιλή, ειδικά αυτές τις μέρες όταν ο COVID-19 μας απειλεί σε κάθε γωνιά.

Οι γιατροί συστήνουν να έχετε ένα απολυμαντικό χεριών με συγκέντρωση αλκοόλ μεταξύ 60-95%, στην τσέπη, το πορτοφόλι, το σακίδιο ή το χαρτοφύλακά σας έτσι ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμο όταν το χρειάζεστε περισσότερο.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να καταλάβετε πώς να χρησιμοποιείτε το απολυμαντικό χεριών σωστά και να βεβαιωθείτε ότι ομοίως γνωρίζουν και τα παιδιά.

Νέες μελέτες δείχνουν ότι κατά τη χρήση αλκοολούχου απολυμαντικού στα χέρια μια λάθος κίνηση μπορεί να τραυματίσει τα μάτια, ιδιαίτερα στην περίπτωση των μικρών παιδιών.

Μάλιστα, καταγράφηκε σημαντική αύξηση τραυματισμών στα μάτια νηπίων στις ηλικίες κάτω από 5 ετών, μεταξύ Απριλίου και Αυγούστου 2020, όπως φαίνεται σε δύο δημοσιεύσεις στο ιατρικό περιοδικό JAMA Ophthalmology. Εκτιμάται ότι το εν λόγω διάστημα επταπλασιάστηκαν οι αναφορές στα Γαλλικά Κέντρα Δηλητηριάσεων για τραυματισμούς ματιών στα μικρά παιδιά εξαιτίας ατυχημάτων με απολυμαντικά.

Ενδεικτικό είναι ότι δύο περιστατικά τοξικής κερατοπάθειας (είναι οξεία, μη φλεγμονώδης βλάβη στον κερατοειδή χιτώνα του ματιού) σε παιδιά ηλικίας 4 και 5 ετών στην Ινδία, καταγράφονται στη δεύτερη δημοσίευση. Τα εν λόγω παιδιά προσπαθούσαν να χρησιμοποιήσουν αλκοολούχα απολυμαντικά τοποθετημένα σε δημόσιους χώρους.

Ποιος ο κίνδυνος

«Τα απολυμαντικά των χεριών είναι χημικά προϊόντα που συνήθως περιέχουν οινόπνευμα (αλκοόλ) σε υψηλές συγκεντρώσεις, επειδή εξουδετερώνει αποτελεσματικά πολλούς ιούς και βακτήρια», απαντά ο Χειρουργός – Οφθαλμίατρος MD, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision και καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU Medical School), δρ Αναστάσιος-Ι.Κανελλόπουλος.

«Το αλκοόλ των απολυμαντικών έχει τη μορφή αιθυλικής αλκοόλης (ethyl alcohol) ή ισοπροπυλικής αλκοόλης (isopropyl alcohol) και πρέπει να περιέχεται σε συγκεντρώσεις πάνω από 60% για να είναι αποτελεσματικό εναντίον του κορωνοϊού, σύμφωνα με τις ισχύουσες συστάσεις».

Σημειώνεται ότι μπορεί τα διαλύματα να μην είναι καυστικά, αλλά είναι τοξικά για τα επιθηλιακά κύτταρα του κερατοειδή χιτώνα των ματιών (δηλαδή της επιφανειακής στοιβάδας τους). Συνεπώς, η ισοπροπυλική αλκοόλη, για παράδειγμα μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στην επιφάνεια του ματιού, επιθηλιακή κερατίτιδα (φλεγμονή στην επιφάνεια του κερατοειδούς χιτώνα) και μερικές φορές εκδορά του κερατοειδή. Ακόμη σοβαρότερα προβλήματα μπορεί να προκύψουν, αφού τα αντισηπτικά περιέχουν και άλλα συστατικά (π.χ. υπεροξείδιο του υδρογόνου, πολυαιθυλενογλυκόλη, αρώματα, αιθέρια έλαια) που ενδέχεται να αυξήσουν την τοξικότητα της αλκοόλης.

Μακροπρόθεσμες συνέπειες

Όπως εξηγεί ο ειδικός, ήπιας βαρύτητας τραυματισμοί στα μάτια των πολύ μικρών παιδιών συνοδεύονται από αυξημένο κίνδυνο αμβλυωπίας, δηλαδή «ελαττωμένη οπτική οξύτητα συνήθως στο ένα μάτι, που οφείλεται στο ότι το παιδί χρησιμοποιεί περισσότερο το άλλο. Ένας άλλος κίνδυνος από τον επιφανειακό τραυματισμό του ματιού είναι να δημιουργηθεί φλεγμονή στο πίσω μέρος του ματιού, όπως έδειξαν άλλες πρόσφατες μελέτες. Αυτό μπορεί να απειλήσει ακόμα περισσότερο την οπτική οξύτητα». Σε ενδεχόμενο που ο τραυματισμός καταλαμβάνει μεγάλο τμήμα του ματιού ή το παιδί τρίψει στη συνέχεια το μάτι του, μπορεί να προκληθεί ακόμη και έγκαυμα.

Τραυματισμοί των παιδιών

Τέτοια περιστατικά μπορούν να σημειωθούν ότι τα παιδιά χρησιμοποιήσουν κοινόχρηστα αλκοολούχα απολυμαντικά χεριών που είχαν τοποθετηθεί σε δημόσιους χώρους, από σούπερ μάρκετ έως γήπεδα.

«Συνήθως βρίσκονται σε τραπέζια ή είναι στερεωμένα σε τοίχους σε ύψος γύρω στο 1 μέτρο. Αυτό όμως αντιστοιχεί περίπου στο ύψος των ματιών των παιδιών, δηλαδή είναι πολύ χαμηλά. Επομένως, οποιοδήποτε λάθος κάνουν την ώρα που πατάνε την αντλία, μπορεί να έχει ως συνέπεια να εκτοξευθεί το αλκοολούχο υγρό στα μάτια τους» διευκρινίζει ο δρ Αναστάσιος-Ι.Κανελλόπουλος.

Είναι πιθανό να τρίψουν τα μάτια τους πριν στεγνώσει καλά το αλκοολούχο διάλυμα στα χέρια τους, ενώ τραυματισμοί έχουν αναφερθεί και με τα αντισηπτικά σε μορφή σπρέι.

Οδηγίες:
Μικροί και μεγάλοι πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί κατά τη χρήση τους και εφόσον μπει κατά λάθος αλκοολούχο αντισηπτικό στο μάτι σας:

  • Δεν πρέπει να τρίψετε το μάτι σας, ακόμα κι αν νιώθετε κάψιμο, «τσιμπήματα» ή πόνο, προειδοποιεί ο ειδικός.
  • Να ξεπλύνετε για αρκετά λεπτά (τουλάχιστον 10) το μάτι σας με καθαρό, χλιαρό νερό, κρατώντας τα χέρια σας μακριά από το μάτι.
  • Να σκύψετε πάνω από το νιπτήρα στην κουζίνα, για να πέφτει με σταθερή ροή το καθαρό νερό στο μάτι σας. Όση ώρα διαρκεί αυτό, να διατηρείτε το άλλο μάτι σφιχτά κλειστό για να μην πάει και σε αυτό το αλκοολούχο διάλυμα.
  • Όπως εξηγεί ο ειδικός μετά το πλύσιμο, θα πρέπει να αισθάνεστε καλύτερα και, σε λίγες ώρες, δεν πρέπει να έχετε συμπτώματα.

Στην περίπτωση που νιώθετε κάψιμο, τσούξιμο ή πόνο ή/και αν παρουσιάσετε οποιαδήποτε αλλαγή στην όρασή σας ή απώλεια όρασης, επικοινωνήστε χωρίς καθυστέρηση με τον οφθαλμίατρό σας.