Αλλαγή στο οικογενειακό δίκαιο φέρνει νέα εργαλεία στους γονείς και ερωτήματα για τη νομοθέτηση.
Στις 19 Δεκεμβρίου 2025 η Βουλή ψήφισε νομοσχέδιο για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, στο οποίο ενσωματώθηκε τροπολογία που τροποποιεί το άρθρο 1536 του Αστικού Κώδικα σχετικά με τη μεταρρύθμιση αποφάσεων για την επιμέλεια παιδιών. Η τροπολογία κατατέθηκε και ψηφίστηκε με τη διαδικασία του επείγοντος και χωρίς ευρεία δημόσια συζήτηση, παρά το γεγονός ότι επηρεάζει άμεσα το οικογενειακό δίκαιο.
Το στοιχείο που έδωσε παραπολιτική χροιά στο θέμα ήταν το χρονικό πλαίσιο. Λίγες ημέρες πριν από την ψήφιση, με πρωτόδικη απόφαση επιμέλειας, η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη είχε χάσει την αποκλειστική επιμέλεια των παιδιών της. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η ίδια φέρεται να έκανε χρήση της νέας ρύθμισης αμέσως μετά, γεγονός που οδήγησε μέρος του Τύπου να συσχετίσει το νομοθετικό timing με την υπόθεση.
Οικογενειακό δίκαιο και επιμέλεια τέκνων: Το προηγούμενο πλαίσιο
Μέχρι σήμερα, όταν ένας γονέας διαφωνούσε με πρωτόδικη απόφαση επιμέλειας, μπορούσε να ασκήσει έφεση και να περιμένει την κρίση του Εφετείου. Η μεταρρύθμιση αποφάσεων γινόταν κυρίως για τελεσίδικες αποφάσεις και με αυστηρή ερμηνεία για το τι θεωρείται «μεταβολή συνθηκών». Ο Αστικός Κώδικας, μέσα από το άρθρο 1536, επέτρεπε την τροποποίηση για λόγους που σχετίζονταν κυρίως με την ασφάλεια και τη φροντίδα του παιδιού, ενώ η νομολογία απέφευγε επαναλαμβανόμενες δίκες που θα έπλητταν τη σταθερότητα.
Παράλληλα, το 2021 ο Ν. 4800 εισήγαγε τη λογική της συνεπιμέλειας και της ισχυρότερης συμμετοχής και των δύο γονέων μετά από διάσταση ή διαζύγιο, ενισχύοντας την παρουσία και του δεύτερου γονέα στην ανατροφή του παιδιού.
Τι αλλάζει με τη νέα τροπολογία
Η νέα διάταξη επιτρέπει πλέον στο ίδιο Πρωτοδικείο που εξέδωσε την απόφαση να τη μεταρρυθμίσει, ακόμη κι όταν έχει ήδη ασκηθεί έφεση και η υπόθεση βρίσκεται σε αναμονή για το Εφετείο. Οι οικογενειακές διαφορές εισάγονται με ειδικό δικόγραφο και δικάζονται κατά προτεραιότητα. Αυτό συνεπάγεται ταχύτερες διαδικασίες και περισσότερη ευελιξία για όσους θεωρούν ότι η αρχική κρίση πρέπει να επανεξεταστεί.
Σημαντική παράμετρος είναι η διεύρυνση της έννοιας της «μεταβολής συνθηκών». Εκεί όπου παλαιότερα απαιτούνταν ουσιώδεις και αποδεικτέες μεταβολές, πλέον μπορεί να εξεταστεί ξανά η υπόθεση για ενδιάμεσες αλλαγές που αφορούν τη ζωή του παιδιού ή των γονέων. Ο εισαγγελέας διατηρεί αυτόνομο δικαίωμα παρέμβασης.
Αντιδράσεις από νομικούς κύκλους
Νομικοί κύκλοι αναγνωρίζουν ότι η τροπολογία επιταχύνει κρίσιμες υποθέσεις και διευκολύνει την προστασία του παιδιού όταν προκύπτουν νέα δεδομένα. Υπάρχει όμως και αντίθετη ανάγνωση. Η διαρκής δυνατότητα επαναφοράς μιας υπόθεσης μπορεί να αυξήσει τον βαθμό σύγκρουσης, να επιβαρύνει τα δικαστήρια και να υπονομεύσει τη σταθερότητα των αποφάσεων.
Από πολιτικής και θεσμικής πλευράς, η κριτική εστιάζει στον τρόπο νομοθέτησης. Ζητήματα όπως η ενσωμάτωση άσχετης τροπολογίας σε άσχετο νομοσχέδιο, το επείγον της διαδικασίας και η χρονική συγκυρία λειτουργούν ως επιβαρυντικές ενδείξεις για τη διαφάνεια της νομοθέτησης.
Αυτό που αξίζει να επισημάνουμε, ωστόσο, είναι ότι πίσω από τις πολιτικές αναγνώσεις, το ζήτημα αφορά άμεσα γονείς που βρίσκονται σε διαδικασία διαζυγίου ή αντιδικίας. Η ψυχική υγεία του παιδιού επηρεάζεται περισσότερο από τον βαθμό σύγκρουσης παρά από την τυπική μορφή επιμέλειας. Σταθερότητα, ρουτίνα και η πιο ομαλή δυνατή επικοινωνία θεωρούνται κρίσιμα για τους ειδικούς.
Επιμέλεια τέκνων: Ερωτήσεις και απαντήσεις
Τι άλλαξε με τη νέα τροπολογία
Το Πρωτοδικείο μπορεί να μεταρρυθμίσει απόφαση επιμέλειας ακόμη και με εκκρεμή έφεση. Η υπόθεση δικάζεται κατά προτεραιότητα.
Τι ίσχυε πριν
Ο γονέας περίμενε την κρίση του Εφετείου. Η μεταρρύθμιση ίσχυε κυρίως για τελεσίδικες αποφάσεις και με στενή έννοια μεταβολής.
Ποιος μπορεί να ζητήσει τη μεταρρύθμιση
Ένας από τους γονείς ή ο εισαγγελέας.
Ανοίγει ο δρόμος για περισσότερες δίκες
Υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο αύξησης αιτήσεων και ενδιάμεσων κινήσεων.
Επηρεάζεται η σταθερότητα του παιδιού
Εξαρτάται από την εφαρμογή. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να ενισχύσει την προστασία του παιδιού. Σε υποθέσεις υψηλής σύγκρουσης μπορεί να παρατείνει τη δικαστική μάχη.
Πώς συνδέεται με την υπόθεση Κεφαλογιάννη
Το νομοθετικό timing συνέπεσε με την απόφαση επιμέλειας που την αφορούσε, γεγονός που οδήγησε μέρος του Τύπου να διατυπώσει ερωτήματα για πολιτική σκοπιμότητα.
Τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς σε διαδικασία διαζυγίου
Νομική ενημέρωση, σωστός χρονισμός και αξιολόγηση του πώς επηρεάζεται η καθημερινότητα του παιδιού.
