Πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι αναμένεται μεγάλη αύξηση τις διαγνώσεις τις μυωπίας σε παιδιά. Με αφορμή αυτό αλλά και με σκοπό την έγκυρη ενημέρωση, συνομιλήσαμε με τον Δημήτρη Σιγανό, MB PSD, Διευθυντή του οφθαλμολογικού κέντρου ΒΛΕΜΜΑ, Πρ. Επ. καθηγητή Οφθαλμολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης και Πρ. υπεύθυνο οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου European University of Cyprus.
Ερωτήσεις και απαντήσεις για τη μυωπία στα παιδιά
Τι είναι μυωπία;
Η μυωπία δεν είναι ασθένεια! Είναι μία διαθλαστική ανωμαλία. Όλοι γεννιόμαστε «μικροί», άρα και με «μικρά» μάτια. Τα μάτια στην πορεία μεγαλώνουν. Αν μεγαλώσουν πιο πολύ από το κανονικό, δηλαδή γίνουν πιο μακριά, τότε έχουμε μυωπία.
Οι γονείς συχνά το καταλαβαίνουν όταν το παιδί πλησιάζει πολύ στην τηλεόραση ή δυσκολεύεται να δει τον πίνακα στο σχολείο.
Σε ποια ηλικία συνήθως εμφανίζεται και μέχρι ποια ηλικία αυξάνεται;
Η μυωπία εμφανίζεται συνήθως στη σχολική ηλικία, στο δημοτικό, στις ηλικίες 6 – 12. Όπως μεγαλώνουμε και ψηλώνουμε, έτσι μεγαλώνει και το μάτι κι έτσι η μυωπία εξελίσσεται. Η ταχύτητα και το μέγεθος της εξέλιξης είναι διαφορετική για κάθε άνθρωπο. Γι’ αυτό τα παιδιά, στη σχολική ηλικία, πρέπει να εξετάζονται κάθε χρόνο. Σταθεροποίηση έχουμε συνήθως στην ηλικία των 18 έως 22 ετών.
Περίοδοι με ορμονικές διακυμάνσεις όπως η εφηβεία ή εγκυμοσύνη μπορούν να επηρεάζουν την όρασή μας;
Ναι. Οι ορμόνες γενικά επηρεάζουν την όραση. Στην εφηβεία η μυωπία αυξάνεται περισσότερο. Επίσης, στην εγκυμοσύνη, που είναι κι αυτή μια φυσιολογική ορμονική «διαταραχή», μπορούν να συμβούν παροδικές (όχι μόνιμες) αλλαγές. Γι’ αυτό κι είναι σημαντική η στενή παρακολούθηση.
Γυαλιά ή φακοί επαφής;
Για τα παιδιά είναι πάντα πιο ασφαλή τα γυαλιά. Οι φακοί επαφής καλύτερα να χρησιμοποιούνται στην εφηβική ηλικία. Πάντα όμως με πολύ σωστή υγιεινή. Διαφορετικά, μπορεί να προκληθούν πολύ σοβαρές λοιμώξεις!
Υπάρχει οριστική θεραπεία για τη μυωπία;
Όπως είπαμε παραπάνω η μυωπία δεν είναι ασθένεια. Επομένως, δεν μιλάμε για «θεραπεία». Είναι διαθλαστική ανωμαλία και άρα μιλάμε για «διόρθωση». Η διόρθωση, μπορεί να γίνει με γυαλιά, με φακούς επαφής, με laser ή με φακικούς ενδοφακούς (όταν δεν μπορεί να γίνει laser). Σε κάθε περίπτωση, ακόμη κι αν διορθωθεί η μυωπία, κατασκευαστικά, το μάτι παραμένει μυωπικό, δηλαδή «μακρύ».
Να πούμε λίγα λόγια για την επέμβαση για τη μυωπία;
Περισσότερο διαδεδομένες είναι οι επεμβάσεις LASIK και PRK και λιγότερο η SMILE που είναι μια διαφοροποίηση της LASIK.
Η επέμβαση με LASIK είναι εντελώς ανώδυνη, διαρκεί συνήθως 3- 4 λεπτά στο κάθε μάτι και ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει στην καθημερινότητά του μέσα σε 24 ώρες, ή και νωρίτερα, κάποιες φορές.
Η PRK δημιουργεί κάποιες ενοχλήσεις ειδικά τις πρώτες τρεις με τέσσερις μέρες.
Η επέμβαση με φακικούς ενδοφακούς ICL είναι για περιπτώσεις όπου δεν ενδείκνυται το laser. Πρόκειται για πολύ καλή και χρόνια δοκιμασμένη μέθοδο, την οποία εφαρμόζω από το 1993. Στην Ελλάδα γίνεται γνωστή μόλις τα τελευταία χρόνια. Καθώς η μέθοδος είναι και αναστρέψιμη, μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να εφαρμοστεί και σε μικρότερες ηλικίες. Όλες οι παραπάνω επεμβάσεις διορθώνουν και υπερμετρωπία και αστιγματισμό.
Για το ποια επέμβαση μπορεί να κάνει, όπως και για τις διαφορές ανάμεσα σ’ αυτές τις επεμβάσεις (που είναι σημαντικές), ο ασθενής ενημερώνεται πλήρως. Γίνεται προεγχειρητικός έλεγχος, που είναι πολύ λεπτομερής και διαρκεί μιάμιση με δύο ώρες.
Όσον αφορά το πότε μπορεί να γίνει επέμβαση, συνήθως περιμένουμε την σταθεροποίηση, δηλαδή γύρω στην ηλικία των 18. Υπάρχουν και κάποιες εξαιρέσεις όπου η επέμβαση μπορεί ή ενδείκνυται να γίνει σε μικρότερη ηλικία.
Βοηθούν οι σταγόνες την μυωπία;
Σταγόνες αραιωμένης ατροπίνης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για 3-5 χρόνια σε μικρή ηλικία. Πάντα υπό ιατρική παρακολούθηση! ΔΕΝ διορθώνουν την μυωπία! Μπορούν σε κάποιες περιπτώσεις να την επιβραδύνουν. Πάντως, με τα σημερινά μέσα που ήδη διαθέτουμε, μπορούμε να διορθώσουμε σχεδόν οποιοδήποτε βαθμό μυωπίας. Προσωπικά έχω διορθώσει σε ασθενή μου 46 βαθμούς. Ναι, σαράντα έξι βαθμούς! Ακούγεται εξωπραγματικό, αλλά έχει συμβεί!
Αυτό που ακούγεται τελευταία στην Ελλάδα, δηλαδή για σταγόνες που διορθώνουν τη μυωπία: ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ! Πρόκειται για παραπλανητική διαφήμιση.
Τι θα προτείνατε στους γονείς για την προστασία της όρασης των παιδιών τους;
Το παιδί θα πρέπει να έχει εξεταστεί τρεις φορές πριν την ηλικία των 6 ετών. Μία στο μαιευτήριο και άλλες δύο μέχρι την ηλικία των έξι. Αυτό, γιατί κάποιες παθήσεις, όπως η αμβλυωπία – δηλαδή το «τεμπέλιασμα» που μπορεί να έχουμε ακούσει- μπορεί να αντιμετωπιστεί ευκολότερα μέχρι την ηλικία αυτή, δηλαδή των 6 ετών.
Από την ηλικία των 6 και μέχρι τα 18 απαιτείται ετήσιος έλεγχος.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
- Μπορούν να περιορίσουν τις οθόνες!
- Τα παιδιά να βρίσκονται, μία έως δύο ώρες καθημερινά, σε εξωτερικούς χώρους και συχνά διαλείμματα στο διάβασμα. Εδώ υπάρχει ο κανόνας των 20/20/20 δηλαδή κάθε 20 λεπτά, κοιτάμε μακριά για 20 δευτερόλεπτα σε απόσταση 20 ποδιών, δηλαδή 6 μέτρων.
- Να υπάρχει καλός φωτισμός και σωστή στάση του σώματος στο διάβασμα.
Η μυωπία σήμερα έχει γίνει «επιδημία». Ένας στους τρεις ανθρώπους έχει σήμερα μυωπία κι αν συνεχίσουμε έτσι μέχρι το 2050, ο μισός πληθυσμός στον πλανήτη θα είναι μύωπας! Η μυωπία δεν είναι η εξαίρεση, δυστυχώς τείνει να είναι ο κανόνας.
Γι’ αυτό και φτάσαμε να λέμε σήμερα ότι η γενιά της οθόνης βλέπει όλο και λιγότερο μακριά!
