Μύτη που τρέχει, βήχας, πυρετός, κούραση και ένα παιδί που ξαφνικά θέλει μόνο αγκαλιά και ύπνο. Για πολλές οικογένειες, ειδικά τους μήνες που αυξάνονται οι λοιμώξεις του αναπνευστικού, αυτή η εικόνα γίνεται σχεδόν καθημερινότητα.
Στον παιδικό σταθμό και στο σχολείο η στενή επαφή μεταξύ των παιδιών διευκολύνει τη μετάδοση των ιών. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που τα μικρότερα παιδιά μπορεί να αρρωσταίνουν επανειλημμένα μέσα στην ίδια περίοδο.
Όμως τι ακριβώς σημαίνει «κόλλησε μια ίωση»; Πότε μεταδίδεται; Χρειάζεται κάθε φορά τεστ; Και πότε είναι σωστό να επιστρέψει το παιδί στο σχολείο;
Δεν είναι όλες οι ιώσεις ίδιες
Ο όρος «ίωση» χρησιμοποιείται στην καθημερινότητα για πολλές διαφορετικές λοιμώξεις. Οι ιοί που προκαλούν το κοινό κρυολόγημα, τη γρίπη, τον RSV, τον αδενοϊό ή άλλες λοιμώξεις δεν έχουν ακριβώς την ίδια περίοδο επώασης, μεταδοτικότητας ή συμπτωματολογία.
Πολλές ιογενείς λοιμώξεις προκαλούν συμπτώματα όπως πυρετό, καταβολή, βήχα, καταρροή, πονόλαιμο ή μυϊκούς πόνους. Ανάλογα με τον ιό μπορεί να εμφανιστούν επίσης εμετός, διάρροια ή εξάνθημα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η κλινική εικόνα βοηθά τον παιδίατρο να υποψιαστεί ποιος ιός ευθύνεται. Σε πολλές άλλες, όμως, δεν είναι απαραίτητο να προσδιοριστεί εργαστηριακά ο συγκεκριμένος ιός, εφόσον το παιδί παρουσιάζει αναμενόμενη βελτίωση και δεν υπάρχουν ανησυχητικά συμπτώματα.
Γιατί τα παιδιά κολλάνε τόσο εύκολα στο σχολείο;
Οι κλειστοί χώροι, η στενή επαφή, τα κοινά αντικείμενα και το γεγονός ότι τα μικρότερα παιδιά δεν έχουν πάντα κατακτήσει ακόμη τις συνήθειες υγιεινής κάνουν την κυκλοφορία των ιών ευκολότερη.
Η καλή υγιεινή των χεριών, ο καθαρισμός των επιφανειών και των παιχνιδιών και, κυρίως, ο καλός αερισμός των εσωτερικών χώρων μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο μετάδοσης. Η βελτίωση του αέρα στους εσωτερικούς χώρους αποτελεί επίσης βασικό μέτρο πρόληψης για τις αναπνευστικές λοιμώξεις.
Πότε «κόλλησε» το παιδί;
Αυτή είναι μια ερώτηση που απασχολεί συχνά τους γονείς, όμως συνήθως δεν μπορεί να απαντηθεί με ακρίβεια.
Ο χρόνος από την έκθεση στον ιό μέχρι την εμφάνιση συμπτωμάτων διαφέρει σημαντικά ανάλογα με τον παθογόνο μικροοργανισμό. Στη γρίπη, για παράδειγμα, τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως περίπου δύο ημέρες μετά τη μόλυνση, με εύρος περίπου από μία έως τέσσερις ημέρες.
Επιπλέον, ορισμένοι άνθρωποι μπορούν να μεταδώσουν έναν ιό πριν εμφανίσουν οι ίδιοι συμπτώματα. Στη γρίπη, για παράδειγμα, η μετάδοση μπορεί να ξεκινήσει περίπου μία ημέρα πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων.
Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι πάντα δυνατό να γνωρίζουμε ποιος «κόλλησε» ποιον και πότε.
Πόσο καιρό μεταδίδει το παιδί την ίωση;
Και εδώ δεν υπάρχει ένας αριθμός ημερών που να ισχύει για όλες τις ιώσεις.
Στη γρίπη, οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να μεταδώσουν τον ιό από περίπου μία ημέρα πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα έως πέντε έως επτά ημέρες μετά. Τα μικρά παιδιά μπορεί να παραμένουν μεταδοτικά για μεγαλύτερο διάστημα. Η μεταδοτικότητα είναι συνήθως μεγαλύτερη κατά τις πρώτες ημέρες της νόσησης.
Για άλλους ιούς, η περίοδος μεταδοτικότητας είναι διαφορετική. Επομένως, δεν είναι ασφαλές να χρησιμοποιούμε έναν ενιαίο κανόνα για κάθε «ίωση».
Χρειάζεται να κάνουμε κάθε φορά self test;
Όχι απαραίτητα.
Υπάρχουν διαθέσιμα τεστ για ορισμένους ιούς, όμως δεν μπορούν να εντοπίσουν όλες τις λοιμώξεις που μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα.
Το αν χρειάζεται εξέταση εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού, τα συμπτώματα, τη διάρκεια και τη βαρύτητά τους, το ιστορικό του και την επιδημιολογική εικόνα της περιόδου.
Ο παιδίατρος είναι αυτός που μπορεί να κρίνει αν ένα τεστ θα προσφέρει χρήσιμη πληροφορία για τη συγκεκριμένη περίπτωση. Ένα αρνητικό τεστ, επίσης, δεν αποκλείει από μόνο του κάθε πιθανή λοίμωξη.
Αν είναι ίωση, χρειάζεται αντιβίωση;
Στις ιογενείς λοιμώξεις, τα αντιβιοτικά δεν θεραπεύουν τον ιό και δεν βοηθούν το παιδί να αναρρώσει από ένα κοινό κρυολόγημα ή τη γρίπη. Τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται για συγκεκριμένες βακτηριακές λοιμώξεις και πρέπει να χορηγούνται όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη.
Για τις περισσότερες απλές ιώσεις η αντιμετώπιση είναι υποστηρικτική, με ξεκούραση, επαρκή υγρά και αντιμετώπιση των συμπτωμάτων σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου.
Υπάρχουν, ωστόσο, ειδικές περιπτώσεις όπου μια ιογενής λοίμωξη, όπως η γρίπη, μπορεί να χρειάζεται ειδική θεραπεία. Τα αντιιικά φάρμακα για τη γρίπη είναι διαφορετικά από τα αντιβιοτικά και είναι πιο αποτελεσματικά όταν ξεκινούν νωρίς, ιδιαίτερα σε παιδιά που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου.
Πότε πρέπει να μείνει το παιδί στο σπίτι;
Ένα παιδί που είναι εμφανώς άρρωστο δεν είναι σωστό να πηγαίνει στο σχολείο μόνο και μόνο επειδή πήρε αντιπυρετικό και «έπεσε» ο πυρετός.
Η σύγχρονη οδηγία για τις αναπνευστικές λοιμώξεις είναι να παραμένει κάποιος στο σπίτι μέχρι να έχουν βελτιωθεί συνολικά τα συμπτώματα και να έχει περάσει τουλάχιστον 24ωρο χωρίς πυρετό και χωρίς τη χρήση αντιπυρετικού.
Η επιστροφή, επομένως, δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο θερμόμετρο. Σημασία έχει και η γενική κατάσταση του παιδιού: αν έχει δυνάμεις, αν μπορεί να συμμετέχει στις δραστηριότητές του και αν η εικόνα του βελτιώνεται.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να περιορίσουν τη μετάδοση;
Μερικές απλές συνήθειες μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά:
- καλό και συχνό πλύσιμο των χεριών,
- κάλυψη του βήχα και του φτερνίσματος,
- αποφυγή στενής επαφής όταν το παιδί είναι άρρωστο,
- καλός αερισμός των χώρων,
- τακτικός καθαρισμός αντικειμένων και επιφανειών που χρησιμοποιούνται συχνά,
- παραμονή στο σπίτι όταν το παιδί είναι άρρωστο.
Και κάτι εξίσου σημαντικό: δεν χρειάζεται να προσπαθούμε κάθε φορά να βρούμε ποιος ήταν ο άνθρωπος που μετέδωσε την ίωση στο παιδί. Η μετάδοση μπορεί να έχει συμβεί πριν εμφανιστούν συμπτώματα στον άνθρωπο που είχε τον ιό και, σε πολλές περιπτώσεις, δεν μπορεί να εντοπιστεί η ακριβής στιγμή της μόλυνσης.
Πότε χρειάζεται επικοινωνία με τον παιδίατρο;
Οι περισσότερες κοινές ιώσεις περνούν χωρίς επιπλοκές, όμως κάθε παιδί είναι διαφορετικό.
Οι γονείς θα πρέπει να επικοινωνούν με τον παιδίατρο όταν τα συμπτώματα είναι έντονα, επιμένουν, το παιδί παρουσιάζει επιδείνωση ή υπάρχει κάτι στην εικόνα του που τους ανησυχεί.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ένα παιδί εμφανίζει δυσκολία στην αναπνοή, έντονη αδυναμία, αφυδάτωση, σύγχυση, σπασμούς ή όταν βελτιώνεται και στη συνέχεια παρουσιάζει ξανά επιδείνωση. Σε τέτοιες περιπτώσεις χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Οι ιώσεις αποτελούν αναπόφευκτο κομμάτι της παιδικής ηλικίας και ιδιαίτερα των χρόνων στον παιδικό σταθμό και το σχολείο. Αυτό που μπορούν να κάνουν οι γονείς είναι να γνωρίζουν πώς μεταδίδονται, να αποφεύγουν την άσκοπη χρήση φαρμάκων και τεστ και κυρίως να δίνουν στο παιδί τον χρόνο που χρειάζεται για να αναρρώσει, χωρίς να επιστρέφει στην καθημερινότητά του πριν αισθανθεί πραγματικά καλύτερα.
