Ο τίτλος αυτός θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα ενδιαφέρον debate και ανταλλαγή απόψεων. Είναι καλύτερο να ξεκινάνε τα παιδιά να μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα από νήπια ή να περιμένουμε να μπουν οι βάσεις της μητρικής τους γλώσσας;
Πολλοί γονείς αναρωτιούνται: «Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξεκινήσει το παιδί μου μια ξένη γλώσσα;» Η ανησυχία ότι μπορεί να είναι «πολύ νωρίς» είναι συχνή, ωστόσο τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η πρώιμη επαφή με μια δεύτερη γλώσσα όχι μόνο δεν βλάπτει, αλλά αντιθέτως προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα.
Ο «κρίσιμος χρόνος» για την εκμάθηση γλωσσών
Η θεωρία του «κρίσιμου χρόνου» (critical period hypothesis) υποστηρίζει ότι υπάρχει ένα ευνοϊκό παράθυρο ανάπτυξης -από την πρώιμη παιδική ηλικία μέχρι περίπου την εφηβεία- κατά το οποίο ο εγκέφαλος απορροφά γλωσσικά ερεθίσματα με μεγαλύτερη ευκολία. Έρευνα του αμερικανικού κορυφαίου πανεπιστημίου MIT έδειξε ότι τα παιδιά που εκτίθενται σε μια δεύτερη γλώσσα πριν από τα 10 χρόνια έχουν περισσότερες πιθανότητες να τη μάθουν σε επίπεδο που μοιάζει με μητρικό, μία ικανότητα που μειώνεται σταδιακά μετά την ηλικία των 17–18 ετών.
Η προσχολική ηλικία ως «χρυσή ευκαιρία»
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι τα πρώτα χρόνια -ιδίως μέχρι την ηλικία των 5 ετών- είναι ιδανικά για να έρθει το παιδί σε επαφή με μια ξένη γλώσσα. Σε αυτό το στάδιο, η νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου είναι ιδιαίτερα αυξημένη και η ικανότητα μίμησης ήχων και προφοράς είναι εντυπωσιακή. Όπως εξηγεί η γλωσσολόγος Patricia Kuhl από το Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον στις ΗΠΑ, «τα βρέφη είναι πολίτες του κόσμου όσον αφορά τους ήχους της γλώσσας. Μπορούν να διακρίνουν όλους τους φθόγγους από όλες τις γλώσσες μέχρι περίπου τον πρώτο χρόνο ζωής».
Αυτό σημαίνει ότι η έκθεση σε δεύτερη γλώσσα από νωρίς μπορεί να χαρίσει στο παιδί ευκολία στην προφορά και φυσικότητα στην ομιλία που δύσκολα επιτυγχάνεται αργότερα.
Μύθοι και αλήθειες
Στις ΗΠΑ, οργανισμοί όπως το Child Mind Institute καταρρίπτουν τον μύθο ότι η διγλωσσία σε μικρή ηλικία καθυστερεί την ανάπτυξη της μητρικής γλώσσας. Αντίθετα, έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν μια προσωρινή «ανάμειξη» γλωσσών, η οποία όμως αποτελεί φυσιολογικό στάδιο και δεν σχετίζεται με καθυστέρηση. Αντιθέτως, η πρώιμη έκθεση φαίνεται να ενισχύει τις γνωστικές δεξιότητες και την ευελιξία σκέψης.
Διαβάστε επίσης: Τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες μπορούν να μάθουν εύκολα μια ξένη γλώσσα;
Σχολική ηλικία: όχι αργά, αλλά πιο απαιτητικά
Αν ένα παιδί ξεκινήσει ξένη γλώσσα αργότερα, γύρω στην ηλικία των 7–10 ετών, μπορεί ακόμη να πετύχει υψηλό επίπεδο, αλλά με μεγαλύτερη προσπάθεια. Η Βρετανική Εκπαίδευση, για παράδειγμα, εισάγει συστηματικά τη διδασκαλία ξένων γλωσσών στα σχολεία από το δημοτικό, γύρω στα 7 χρόνια. Σε μεγαλύτερες ηλικίες, η μάθηση επικεντρώνεται κυρίως στη γραμματική και το λεξιλόγιο, ενώ η απόκτηση φυσικής προφοράς είναι πιο δύσκολη.
Υπάρχει απάντηση στο «πότε είναι πολύ νωρίς» για να μάθει το παιδί μια ξένη γλώσσα;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: πολύ νωρίς δεν υπάρχει. Η πρώιμη παιδική ηλικία είναι η πιο κατάλληλη περίοδος για την έναρξη μιας δεύτερης γλώσσας, αλλά ακόμη κι αν αυτό συμβεί αργότερα, η μάθηση παραμένει απολύτως εφικτή. Το σημαντικότερο είναι η μέθοδος: το παιδί να μάθει μέσα από παιχνίδι, αλληλεπίδραση και φυσικά γλωσσικά περιβάλλοντα, ώστε η νέα γλώσσα να γίνει οργανικό κομμάτι της καθημερινότητάς του.
